Ο Χόμπσμπομ στα «ΝΕΑ»

Ο σπουδαίος ιστορικός έδωσε αρκετές συνεντεύξεις στα «ΝΕΑ» τα τελευταία χρόνια και πάντα εξέφραζε μεγάλο ενδιαφέρον για τη χώρα μας, την οποία επισκέφθηκε το 2004 όταν και αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Παραθέτουμε δύο χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

Τι μπορούμε να κάνουμε για να γίνει καλύτερος ο κόσμος;

«Οποιος και αν είναι ο τρόπος με τον οποίο ο κόσμος μπορεί να γίνει καλύτερος, σίγουρα δεν περιλαμβάνει την απομάκρυνση από μια συνειδητή συμμετοχή στη δημόσια ζωή και την απόσυρση στη ζωή των καθαρά ιδιωτικών εμπειριών. Οπως το έθεσαν οι έλληνες πρόγονοί σας, κάτι τέτοιο θα σας μετέτρεπε από πολίτη σε ιδιώτη (“idiotes” στο αγγλικό κείμενο), σε ένα περιορισμένο ανθρώπινο ον. Δεν είμαι σε θέση να σας πω σε ποια κινήματα, οργανώσεις ή άλλες ενώσεις μπορείτε να λάβετε μέρος. Αυτό είναι ένα ζήτημα που εξαρτάται από τις ικανότητες και τους περιορισμούς ενός ατόμου στη συγκεκριμένη κατάσταση της χώρας του/της την παρούσα στιγμή. Ελπίζω όμως ότι θα επιλέξετε ενέργειες που σχετίζονται με την κριτική του καπιταλισμού και ιδιαίτερα με την κριτική της ιδεολογίας που δοξάζει την ανεξέλεγκτη παγκόσμια ελεύθερη αγορά. Ενέργειες που εναρμονίζονται με τις οικουμενικές αξίες του ορθού λόγου και του πολιτισμού και αντιτίθενται στον αυξανόμενο εκβαρβαρισμό του κόσμου στον οποίο ζούμε».

Μιχάλης Μητσός, Οκτώβριος 2004

Εχει μέλλον ο σοσιαλισμός;

«Από τη δεκαετία του 1970 η σοσιαλιστική προοπτική έχει αποδυναμωθεί σε μεγάλο βαθμό. Η παγκοσμιοποίηση, δηλαδή, η εξασθένηση του ελέγχου του εθνικού κράτους πάνω στις πηγές και η ενίσχυση της καταναλωτικής κοινωνίας, έχουν υπονομεύσει τις σοσιαλιστικές δημοκρατίες. Σήμερα η σοσιαλδημοκρατία έχει περιορισθεί στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων και της κοινωνικής πρόνοιας που είχαν επιτευχθεί στο παρελθόν και τώρα απειλούνται.

Δεν υπάρχει μέλλον στον σοσιαλισμό με τη μορφή ενός εκτενούς κεντρικού σχεδιασμού. Από την άλλη, τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος αυτόν τον αιώνα – κυρίως οι προβλεπόμενες ελλείψεις ενέργειας, πρώτων υλών και νερού και οι επιπτώσεις της ανεξέλεγκτης οικονομικής ανάπτυξης και τεχνολογικής μεταμόρφωσης – βρίσκονται πέρα από τις δυνάμεις των αγορών και των ιδιωτικών επιχειρήσεων. Η αναζήτηση λύσεων στα προβλήματα αυτά, αναπόφευκτα θα οδηγήσει σε μεγαλύτερο ρόλο των θεσμών της εξουσίας και σχετική εξασθένηση των φιλοδοξιών της νεοφιλελεύθερης οικονομίας της αγοράς. Ομως είναι εξίσου πιθανό να οδηγήσει σε άλλες μορφές κυβερνήσεων κεντρικού ελέγχου. Ακόμα και έτσι, μια πλήρως σοσιαλιστική οικονομία δεν φαίνεται στο μέλλον».

Νατάσα Μπαστέα, Νοέμβριος 2007