Ο άνθρωπος που άλλαξε τον Τύπο

Ο Αρθουρ Σουλτσμπέργκερ, εκδότης των «Νιου Γιορκ Τάιμς» επί 34 χρόνια, πέθανε το Σάββατο σε ηλικία 86 ετών, έπειτα από μακρά ασθένεια, αφήνοντας πίσω του ως παρακαταθήκη όχι μόνο την μετεξέλιξη μιας από τις πλέον έγκυρες εφημερίδες του κόσμου, αλλά και το χνάρι του στη σύγχρονη δημοσιογραφία.

Πρόεδρος του ΔΣ της εταιρείας New York Times Company από την μεταπολεμική περίοδο έως το τέλος του 20ού αιώνα, από την εποχή του λινοτυπίας και του «μάρμαρου» έως την αυγή του ψηφιακού κόσμου, ο «Παντς» όπως ήταν το παιδικό του παρατσούκλι ανέλαβε τις τύχες της εφημερίδας το 1963 σε μια εποχή που οι «Νιου Γιορκ Τάιμς» αντιμετώπιζαν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες και προωθώντας βαθιές αλλαγές, τη μετέτρεψε σε μια εκδοτική επιχείρηση πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων με την προσθήκη και άλλων εφημερίδων, περιοδικών, ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών. Η μεγάλη αυτή αλλαγή, όπως αναφέρει η εφημερίδα στο χθεσινό εκτενέστατο αφιέρωμά της, βασιζόταν στην πεποίθηση του Σουλτσμπέργκερ ότι ένας εκδοτικός οργανισμός, πάνω απ’ όλα, έπρεπε να είναι επικερδής εάν ήθελε να διαθέτει μια ηχηρή και ανεξάρτητη φωνή.

Η επιμονή του Αρθουρ Σουλτσμπέργκερ στην ανεξαρτησία ήταν εμφανής στην απόφασή του το 1971 να εκδώσει μια μυστική κυβερνητική ιστορία του Πολέμου του Βιετνάμ γνωστή ως Pentagon Papers (Εγγραφα του Πενταγώνου). Το απόρρητο αυτό αρχείο με τις χιλιάδες σελίδες περιέγραφε τις απάτες και τις υπεκφυγές της Ουάσιγκτον καθώς βυθιζόταν σε έναν αντιδημοφιλή πόλεμο. Οταν τα Pentagon Papers δημοσιεύθηκαν σε μια σειρά άρθρων τον Ιούνιο του 1971, η κυβέρνηση Νίξον βρέθηκε σε δεινή θέση και απαίτησε τη διακοπή της δημοσίευσής τους επικαλούμενη λόγους εθνικής ασφαλείας. Η εφημερίδα αρνήθηκε επικαλούμενη την ελευθερία του λόγου και κέρδισε την υπόθεση που κατέληξε στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, σε μια απόφαση – ορόσημο για την ελευθερία του Τύπου.

Στις τρεις δεκαετίες που βρέθηκε στο τιμόνι τους ο Αρθουρ Σουλτσμπέργκερ, οι «Νιου Γιορκ Τάιμς» κέρδισαν 32 δημοσιογραφικά βραβεία Πούλιτζερ. Παρέδωσε τη θέση του εκδότη στον γιο του Αρθουρ τζούνιορ το 1992 και την προεδρία του ΔΣ το 1997. Και έτσι συνεχίστηκε μια μακρά παράδοση, καθώς η εφημερίδα είχε αγοραστεί από την οικογένεια Σουλτσμπέργκερ το 1896 από τον παππού του, Αντολφ Οκς. Αλλωστε ο ίδιος πίστευε πως δεν ήταν σύμπτωση το γεγονός ότι μερικές από τις καλύτερες εφημερίδες των ΗΠΑ ανήκαν σε οικογένειες. «Το συμπέρασμά μου είναι απλό», αστειευόταν. «Ο νεποτισμός δουλεύει».

ΑΛΛΑΓΕΣ. Η μεγάλη κληρονομιά που άφησε όμως πίσω του ο Αρθουρ Σουλτσμπέργκερ ήταν οι μεταρρυθμίσεις που προώθησε στην εφημερίδα. Στα μέσα της δεκαετίας του 1970, μια ιδιαίτερα δύσκολη οικονομικά περίοδο στην οποία θα μπορούσε να έχει επιλέξει να περικόψει δαπάνες, εκείνος αποφάσισε να επεκτείνει την εφημερίδα σε τέσσερα τμήματα αντί για δύο, να δημιουργήσει διαφορετικούς τομείς για τις ειδήσεις της πόλης και την οικονομία και να εγκαινιάσει ειδήσεις που αφορούν τους καταναλωτές. Ηταν ένα στοίχημα που άρχισε με την ελπίδα ότι θα προσεγγίσει νέους αναγνώστες, κυρίως γυναίκες, καθώς και διαφημιστές. Τις επόμενες δύο δεκαετίες επένδυσε ένα δισ. δολάρια σε νέες εκτυπωτικές εγκαταστάσεις που επέτρεψαν ακόμα περισσότερες καινοτομίες, όπως μια πανεθνική έκδοση, ειδικές τοπικές εκδόσεις και την καθημερινή χρήση έγχρωμων φωτογραφιών και γραφημάτων.