Σάρες, μάρες και το μονοπάτι άφαντο

Το μονοπάτι Αγια-Μαρίνα – Κελί είναι από τα παλιά ιστορικά μονοπάτια των Τσιντζίνων στη Λακωνία (Πολύδροσον, η επίσημη ονομασία). Την ύπαρξη του μονοπατιού καταγράφουν μαρτυρίες από τα πρώτα μετεπαναστατικά έτη.

Πριν λίγες ημέρες, άγνωστοι κατέστρεψαν με μπουλντόζα τμήμα του μονοπατιού που οδηγούσε από την πηγή του Κελιού στο ξωκκλήσι που είναι αφιερωμένο στο Γενέσιον της Θεοτόκου, όπου λειτουργούσε κατά την παράδοση κρυφό σχολειό. Παρά την έκταση των «εργασιών», δεν υπήρξε κίνηση από τις αρμόδιες Αρχές (Δασαρχείο, Δήμος, Περιφέρεια, Εισαγγελέας).

Το μονοπάτι από την πηγή έως το Κελί ξηλώθηκε πετρούλα πετρούλα. Το μονοπάτι φάρδυνε, όπως φαρδαίνουν οι άνθρωποι της καταναλωτικής κοινωνίας, κι έγινε δρόμος. Δεν μπορείς πια με ασφάλεια να πάρεις τον κατήφορο. Οι σάρες διαδέχονται η μια την άλλη και το χώμα – αλεύρι σού φτάνει στο γόνατο, όπως το περιγράφει γλαφυρά η δρ. Γεωργία Κακούρου – Χρόνη, επιμελήτρια της Εθνικής Πινακοθήκης, στο Παράρτημα της Σπάρτης.

Το μονοπάτι αυτό είναι φορτωμένο με τις αναμνήσεις γενεών και γενεών. Απ’ την πηγή του Κελιού στη δημοσιά, η διαδρομή περιλάμβανε και μαθήματα αρχιτεκτονικής. Οι παλιοί πρότειναν να κοιτάζουμε και πώς είναι χτισμένη η δεξαμενή και το μονοπάτι πέτρα πέτρα. Το συνταίριασμα της μαστοριάς και της υπομονής. Αθάνατο, όσο και να του θυμώνει ο χειμώνας. Ισα ίσα που επωφελείται από τους θυμούς του και πρασινίζει το χαλί του – κατά τα λόγια της ιδίας.

Ακολουθώντας πότε το ένα και πότε το άλλο μονοπάτι, έμαθαν τα παιδιά ό,τι αγωνιζόταν η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ να κατανοήσουν οι φοιτητές της. Στον Αϊ-Βλάση τα υποδέχονταν οι αρχαίοι έλληνες φιλόσοφοι που συνομιλούσαν με τις λιτές αγιογραφίες του Δημητρίου Κακαβά, που τον άκουγε ο Φώτης Κόντογλου, όταν ιστορούσε τις δικές του εικόνες στη Μονή των Αγίων Αναργύρων˙ ο Κόντογλου μεταβίβαζε με τη σειρά του τη γνώση του στον Ευάγγελο Μαυρικάκη, που φιλοτεχνούσε τις δικές τους εικόνες στο ξωκκλήσι του Προφήτη Ηλία.

Πάει καιρός που το ποτάμι, το αηδόνι, τα μονοπάτια που διασχίζουν τα δάση εξαφανίστηκαν από το μυαλό του ανθρώπου. Κανένας δεν έχει πια την ανάγκη τους. Οταν η φύση θα εξαφανιστεί αύριο από τον πλανήτη, ποιος θα το πάρει είδηση; ρωτά ο Μίλαν Κούντερα με αγωνία.

Η ενοχή, εάν υπάρξει^. η τιμωρία, εάν υπάρξει^. η αποκατάσταση, εάν υπάρξει, δεν αποκαθιστούν τα ίχνη που παίρνει η μνήμη πισωδρομώντας…