Τα Νομπέλ της καθημερινότητας

Τι σχέση μπορεί να έχει η μόνωση ενός χώρου με τις ουρές των αλόγων πόνι; Και τα παλιά ρωσικά πυρομαχικά πάλι, πώς συνδέονται με τα διαμάντια; Ποιο είναι το ακριβές ύψος του Πύργου του Αϊφελ και γιατί είναι πολύ δύσκολο να μεταφέρεις μία κούπα αχνιστού καφέ γεμάτη ως επάνω, ξέχειλη; Ακόμη και πράγματα καθημερινά, που μοιάζουν προφανή, έχουν την επιστημονική ερμηνεία τους. Ερευνητές από όλα τα μήκη και τα πλάτη του κόσμου την έψαξαν, τη βρήκαν, τη δημοσίευσαν σε επιστημονικές επιθεωρήσεις και για την προσφορά τους στην επιστήμη, η επιτροπή των Εναλλακτικών Βραβείων Νομπέλ τούς τίμησε με το βραβείο που τους αναλογεί.

Δέκα συνολικά βραβεία απονεμήθηκαν κατά την 22η τελετή των Νομπέλ IG, την Πέμπτη στο Χάρβαρντ. Τη διοργάνωση αναλαμβάνει κάθε χρόνο το χιουμοριστικό περιοδικό «Χρονικά της απίθανης έρευνας», ξεχωρίζοντας τις ανακαλύψεις που «πρώτα κάνουν τους ανθρώπους να γελούν και στη συνέχεια να σκέφτονται». Για τους ίδιους τους ερευνητές, η χαρά είναι διπλή: όχι μόνο γιατί σφράγισαν την καριέρα τους με μία βράβευση που ούτε καν είχαν διανοηθεί, όπως υποστηρίζουν σχεδόν όλοι, αλλά και γιατί δικαιώνονται – εν μέρει – έναντι όλων εκείνων που τους θεωρούν απλώς τρελούς επιστήμονες.

ΤΑ ΒΡΑΒΕΙΑ. Για την πρωτοφανή εφεύρεση μιας συσκευής που μπορεί να μπερδεύει τα λόγια ενός ανθρώπου αναγκάζοντας ακόμη και έναν φλύαρο σε σιωπή, ιάπωνες επιστήμονες πήραν το Βραβείο Ακουστικής. Το Βραβείο Ανατομίας, πάλι, κέρδισαν αμερικανοί ερευνητές που κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι χιμπαντζήδες έχουν την ικανότητα να αναγνωρίζουν έτερους χιμπαντζήδες από φωτογραφίες που εικονίζουν τα οπίσθια τους, ενώ επίσης Αμερικανοί κέρδισαν το Εναλλακτικό Νομπέλ Ειρήνης επειδή κατάφεραν να μετατρέψουν παλιά ρωσικά πυρομαχικά σε διαμάντια. Ο Σουηδός Γιόχαν Πέτερσον κέρδισε το Νομπέλ Χημείας επειδή κατάφερε να λύσει τον γρίφο γιατί πρασινίζουν τα μαλλιά των κατοίκων συγκεκριμένων σπιτιών στην πόλη Αντεσλοβ, ενώ το Βραβείο Ιατρικής κέρδισε ο Γάλλος Εμανουέλ Μπεν-Σουσάν, τον οποίο είναι βέβαιο πως θα ευγνωμονούν από τούδε και στο εξής οι απανταχού γαστρεντερολόγοι που ασχολούνται με κολονοσκοπήσεις, αφού βρήκε τον τρόπο να ελαχιστοποιήσει τα αέρια των ασθενών.

Εστω και ευτελείς (ignoble, εξού και τα αρχικά του διαγωνισμού, IG), αρκετές ανακαλύψεις θα μπορούσαν να φανούν πολύ χρήσιμες και σε άλλους τομείς. Οπως, για παράδειγμα, η ερμηνεία του σχήματος της ουράς του πόνι, την οποία έδωσε μία ομάδα βρετανών και αμερικανών φυσικών μέσα από πολύπλοκες μαθηματικές εξισώσεις, αφού πρώτα μελέτησε τη σύνθεση κάθε τρίχας της αλογοουράς ξεχωριστά – την ιδιότητά τους να φριζάρουν ή γιατί είναι τόσο σκληρές – χάρις σε ένα σύστημα τρισδιάστατης απεικόνισης. «Ο μαθηματικός συλλογισμός μας – εξηγεί στον «Γκάρντιαν» ο επικεφαλής της έρευνας Ρέιμοντ Γκόλντσταϊν, από το Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ – θα μπορούσε να φανεί χρήσιμος σε όσους εργάζονται πάνω σε μονωτικά συστήματα». Γι’ αυτόν τον συλλογισμό ο Γκόλντσταϊν και η ομάδα του πήραν το Βραβείο Φυσικής.

Χρήσιμη μπορεί επίσης να φανεί στους ακτινολόγους η ανακάλυψη του Κρεγκ Μπένετ, από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, ο οποίος είχε την ιδέα να κάνει μαγνητική τομογραφία σε νεκρά ψάρια – όχι και τόσο εξωφρενικό επιχείρημα σε σύγκριση με παλαιότερες απόπειρες μαγνητικών τομογραφιών σε κολοκύθες και κότες. Το παράδοξο που διαπίστωσε ο Μπένετ, και κέρδισε το Βραβείο Νευροεπιστημών, είναι ότι ακόμη και νεκρός, ένας σολομός είναι δυνατόν να εμφανίζει πλασματική εγκεφαλική δραστηριότητα, που πρακτικά σημαίνει πως όσοι διαβάζουν μαγνητικές τομογραφίες θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί.

ΘΕΜΑ ΜΕΓΕΘΟΥΣ. Μία ανατρεπτική άποψη για το ύψος του Πύργου του Αϊφελ είχε η ψυχολόγος Ανίτα Ιρλαντ, από το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο της Ολλανδίας. Σύμφωνα με τη δική της έρευνα, το σιδερένιο σήμα κατατεθέν του Παρισιού ναι μεν έχει αδιαμφισβήτητο ύψος 350 μέτρων, όμως ανάλογα από ποια πλευρά το βλέπει κανείς μπορεί να φαίνεται μικρότερο ή μεγαλύτερος Η Ιρλαντ κατάφερε να αποδείξει ότι γενικά η κλίση του σώματος προς τα αριστερά ή τα δεξιά επηρεάζει διαφορετικά την εκτίμηση του μεγέθους ενός αντικειμένου, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση του μικρότερου ή του μεγαλύτερου αντίστοιχα.

Ο ορισμός ωστόσο του Εναλλακτικού Νομπέλ βρίσκεται στο φετινό βραβείο Λογοτεχνίας, το οποίο κέρδισε το Γενικό Λογιστήριο των ΗΠΑ για την εκπόνηση μιας μελέτης με αντικείμενο μελέτες που αφορούν μελέτες, η οποία συνιστά την εκπόνηση μιας μελέτης με αντικείμενο μελέτες που αφορούν μελέτες – και όποιος κατάλαβε κατάλαβε…