Μπουρλότο στον ισλαμικό κόσμο

Λάδι στη φωτιά που έχει ανάψει στον μουσουλμανικό κόσμο το αμερικανικής κατασκευής αντιισλαμικό βίντεο «Η αθωότητα των μουσουλμάνων» ήρθε να ρίξει χθες η γαλλική σατιρική εφημερίδα «Σαρλί Εμπντό», δημοσιεύοντας, παρά τις ενστάσεις της γαλλικής κυβέρνησης, μια σειρά από καρικατούρες του προφήτη Μωάμεθ. Το Παρίσι έσπευσε να προαναγγείλει το κλείσιμο όλων των διπλωματικών αντιπροσωπειών του καθώς και των γαλλικών σχολείων σε περίπου 20 χώρες αύριο Παρασκευή, ημέρα της μεγάλης προσευχής των μουσουλμάνων, φοβούμενη αντίποινα ανάλογα με εκείνα που υφίστανται μέχρι στιγμής κυρίως οι αμερικανικές πρεσβείες.

«Ζω υπό τον γαλλικό νόμο, όχι υπό τον κορανικό νόμο… Ο Μωάμεθ δεν είναι ιερός σε εμένα», υπερασπίστηκε την απόφαση της «Σαρλί Εμπντό» ο διευθυντής της, «Σαρμπ» – κατά κόσμον Στεφάν Σαρμπονιέ. Μια νέα συζήτηση για τα όρια της ελευθερίας της έκφρασης σε μια σύγχρονη δημοκρατία φουντώνει στη Γαλλία.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η «Σαρλί Εμπντό» σατιρίζει τον Μωάμεθ. Το 2005 είχε αναπαραγάγει τις περιβόητες, πια, γελοιογραφίες που είχε δημοσιεύσει πρώτη η δανική «Γίλαντς-Πόστεν», με αποτέλεσμα να διωχθεί δικαστικά, χωρίς αποτέλεσμα, από μουσουλμανικές οργανώσεις. Το 2011 επανέκαμψε τυπώνοντας μια «έκτακτη έκδοση» με τίτλο «Σαρία Εμπντό» και «προσκεκλημένο διευθυντή» τον Μωάμεθ. Τα γραφεία της στο Παρίσι δέχθηκαν επίθεση με μολότοφ, ο «Σαρμπ» παραμένει υπό αστυνομική προστασία.

Δυνάμεις της Αστυνομίας είχαν αναπτυχθεί χθες μπροστά στα γραφεία της εφημερίδας. Ο ιστότοπός της δέχθηκε όπως και πέρυσι επίθεση από χάκερ. Το επίμαχο φύλλο πάντως εξαντλήθηκε στα γαλλικά περίπτερα, πουλήθηκαν 65.000 αντίτυπα, και αύριο επανακυκλοφορεί. Κάποιοι ιδιοκτήτες περιπτέρων έλεγαν πως μουσουλμάνοι αγοραστές έσχιζαν μπροστά τους τη «Σαρλί Εμπντό». Κάποιοι ιστορικοί των θρησκειών, όπως ο Οντόν Βαλέ, έλεγαν πως αυτή τη φορά οι καρικατούρες είναι πιο προκλητικές από ποτέ.

Η καρικατούρα του πρωτοσέλιδου, που φέρει την υπογραφή του «Σαρμπ», είναι μάλλον μετριοπαθής: ένας Εβραίος σέρνει έναν μουλά σε αναπηρικό καροτσάκι• «δεν πρέπει να κοροϊδεύουμε», εμφανίζονται να λένε αμφότεροι υπό τον τίτλο «Οι ανέγγιχτοι 2» – παραπομπή στη γαλλική κωμικοτραγική ταινία των Ερίκ Τολεντανό και Ολιβιέ Νακάς. Οι πιο προκλητικές καρικατούρες βρίσκονται στο οπισθόφυλλο – μία από αυτές απεικονίζει τον «Μωάμεθ» πεσμένο μπρούμυτα, γυμνό, να ρωτά σαν άλλη Μπριζίτ Μπαρντό στην «Περιφρόνηση» τον Ζαν-Λικ Γκοντάρ: «Και οι γλουτοί μου; Σ’ αρέσουν οι γλουτοί μου;»

Ο σκιτσογράφος «Λους» (οι περισσότεροι εργαζόμενοι στην ακροαριστερή σατιρική εφημερίδα χρησιμοποιούν καλλιτεχνικά ψευδώνυμα) σατιρίζει τα πάντα, τη χυδαιότητα της ταινίας «Η αθωότητα των μουσουλμάνων», τις βίαιες αντιδράσεις κάποιων μουσουλμάνων, ακόμη και τις γυμνόστηθες φωτογραφίες της Κέιτ Μίντλετον μπλέκει με το πενάκι του.

Η γαλλική κυβέρνηση κάνει ασκήσεις ισορροπίας. Από το Ελιζέ διεμήνυαν πως η θέση του Φρανσουά Ολάντ είναι «ξεκάθαρη», «στη Γαλλία η ελευθερία του Τύπου είναι απόλυτη… Τούτου δοθέντος, η ελευθερία δεν εμποδίζει την υπευθυνότητα…». Την ίδια λίγο-πολύ θέση υπερασπίστηκαν τόσο ο υπουργός Εξωτερικών Λοράν Φαμπιούς όσο και ο Πρωθυπουργός Ζαν-Μαρκ Ερό, με τον πρώτο να «καταδικάζει» πάντως σε μια πρώτη αντίδραση τις καρικατούρες, δηλώνοντας «εναντίον των προκλήσεων σε αυτή την εχθρική περίοδο». Εκκλήσεις για ηρεμία ακούγονται πάντως χθες στη Γαλλία από όλα τα χείλη, συμπεριλαμβανομένων των μουσουλμανικών οργανώσεων – με μοναδική εξαίρεση ενδεχομένως τα χείλη της Ακροδεξιάς Μαρίν Λεπέν.

Η γαλλική κυβέρνηση ήδη απαγόρευσε διαδήλωση που προγραμμάτιζαν κάποιοι για το Σάββατο στο Παρίσι εναντίον της «Αθωότητας των μουσουλμάνων».