Ενα σιρόπι έγινε το διασημότερο ποτό του κόσμου

H Coca-Cola επαίρεται, δικαίως, για την αναγνωρισιμότητά της σε όλον τον κόσμο. Το ίδιο το ποτό, η συσκευασία του και ασφαλώς το λογότυπο της αμερικανικής εταιρείας αποτελούν οιονεί σύμβολα του καταναλωτικού προτύπου στον δυτικό κόσμο, αν όχι είδωλα μιας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Ωστόσο πίσω από τη δημοφιλή ετικέτα κρύβονται μυστήρια που τροφοδοτούν δεκαετίες τώρα «σκοτεινές» θεωρίες και ακόμη περισσότερες κατηγορίες σχετικά με την ιστορία της εταιρείας. Η συνταγή του προϊόντος παραμένει επτασφράγιστο μυστικό. Επίσης, ελάχιστοι γνωρίζουν ότι το παρασκεύασμα, το οποίο προήλθε από την ανάμειξη εκχυλίσματος φύλλων κόκας και καρπών κόλας (πρόκειται για καρπούς όμοιους με καρύδι που παράγονται από τροπικά δέντρα της Αφρικής), είχε αρχικά μια ελαφρώς παραλλαγμένη ονομασία. Ακόμη, η εμφιάλωσή του στα γνώριμα μπουκάλια έγινε είκοσι χρόνια μετά την αρχική διάθεση του ποτού. Τα πρώτα καταστήματα που πουλούσαν το σκουρόχρωμο αναψυκτικό δεν ήταν τα μπακάλικα της γειτονιάς, ούτε βέβαια τα (ανύπαρκτα τον 19ο αιώνα) σουπερμάρκετ, αλλά τα φαρμακεία της Ατλάντας.

Τον Μάιο του 1886 ο Τζον Πίμπερτον είχε πια τελειοποιήσει το μείγμα που προσπαθούσε να φτιάξει από καιρό. Ο 55χρονος γιατρός από το Τενεσί είχε περάσει ατέλειωτες ώρες στο εργαστήριό του ανακατεύοντας σε μια μπρούντζινη χύτρα αποστάγματα κόκας και κόλας μαζί με άγνωστη ποσότητα λεμονιού, πορτοκαλιού, βανίλιας, κανέλας και μοσχοκάρυδου. Αναμειγνύοντας το σκουρόχρωμο υγρό με κόκκινο κρασί είχε φτιάξει ένα «ποτό ενδεδειγμένο για γρίπη, αναιμία, πόνο στομάχου, νευρική κατάπτωση, εξασθένηση του εγκεφάλου, λοιμώδεις νόσους και ασθένειες των πνευμόνων». Το «συμπυκνωμένο τονωτικό», το οποίο κατοχύρωσε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ο εφευρέτης και αυτοδίδακτος φαρμακοποιός στις ομοσπονδιακές Αρχές, έμοιαζε πολύ με ένα άλλο φαρμακευτικό ποτό που είχε παρασκευάσει ο γάλλος χημικός Αντζελο Μαριανί τρία χρόνια νωρίτερα. Αλλωστε η πρώτη εμπορική ονομασία του αμερικανικού ποτού ήταν «Pemberton’s French Wine Coca». Αδυνατώντας να εισαγάγει μεγάλες ποσότητες του (ακριβού) γαλλικού κρασιού ο Πίμπερτον το αντικατέστησε με ανθρακούχο νερό. Το ανθρακούχο πλέον ποτό «βαφτίστηκε» Coca-Kola. O λογιστής και βοηθός του εφευρέτη Φρανκ Ρόμπινσον είχε αντίθετη άποψη. Τα δύο «C» δημιουργούσαν αρμονία στο λογότυπο που σχεδίασε πρόχειρα ο ίδιος ο Ρόμπινσον και έτσι το προϊόν απέκτησε μαζί με την τελική του μορφή και το όνομα που το συνοδεύει έως σήμερα.

Η εταιρεία Coca-Cola Company δεν είχε γεννηθεί ακόμη. Ο «δόκτωρ» Πίμπερτον ήταν ένας μανιακός των χημικών ενώσεων. Κανένας δεν μπορούσε όμως να ισχυριστεί ότι διέθετε «επιχειρηματικό μυαλό». Ετσι, πούλησε την εφεύρεσή του στον αμερικανό επιχειρηματία (και μετέπειτα δήμαρχο της Ατλάντας) Ασα Κάντλερ. Ο Κάντλερ ακολούθησε μια άριστη εκστρατεία προώθησης ενώ κατασκεύασε τρία εργοστάσια παραγωγής. Η Coca-Cola όμως παρέμενε ένα «σιρόπι» που μπορούσε να βρει κανείς μόνο στα φαρμακεία. Το πρώτο μπουκάλι με το κόκκινο λογότυπο βγήκε από το εμφιαλωτήριο το 1894, χωρίς όμως να ενθουσιάσει τον Κάντλερ. Η «καριέρα» της Coca-Cola ως ευρείας κατανάλωσης εμφιαλωμένου αναψυκτικού ξεκίνησε στις αρχές του 20ού αιώνα, αφότου δύο δικηγόροι είχαν αγοράσει (αντί 1 δολαρίου) τα αποκλειστικά δικαιώματα εμφιάλωσης και πώλησης. Το 1916 μια άλλη εταιρεία ανέλαβε την παραγωγή μιας πρωτότυπης φιάλης που θα έκανε την «αυθεντική» Coca-Cola να ξεχωρίζει από τις δεκάδες απομιμήσεις, οι οποίες ήδη κυκλοφορούσαν στην αμερικανική αγορά. Τα καμπυλόσχημα μπουκάλια ταυτίστηκαν έκτοτε με το δημοφιλές προϊόν.