Μεγιστάνας και στη γενναιοδωρία

Οποιοσδήποτε διαπίστωνε ότι πάσχει από μια σπάνια, ανίατη ασθένεια το πιθανότερο είναι πως το πρώτο πράγμα που θα έκανε είναι να επανεξετάσει τη θεωρία του για τη ζωή: να αρχίσει να αντιμετωπίζει τα όποια προβλήματα με μια χαλαρότητα και να αναζητεί μικρές ή μεγάλες καθημερινές απολαύσεις. Αυτή ήταν η πρώτη σκέψη και του Μάικλ Μόριτς, όταν διαγνώστηκε με μια εκφυλιστική ασθένεια, που πρακτικά σημαίνει ότι τα επόμενα δέκα χρόνια οι δυνάμεις του σταδιακά θα τον εγκαταλείπουν. Ως δισεκατομμυριούχος επενδυτής ωστόσο ο Μόριτς αντιλαμβάνεται κάπως διαφορετικά την ποιότητα στη ζωή του. Αρχισε λοιπόν να κάνει μετά μανίας ποδηλασία: κάθε Σαββατοκύριακο διανύει με το ποδήλατό του περίπου 130-160 χλμ.

Σε μία από εκείνες τις βόλτες του κοντά στο σπίτι του στο Σαν Φρανσίσκο τού καρφώθηκε μια συζήτηση που είχε με τον Αντι Χάμιλτον, τον αντιπρύτανη της Οξφόρδης. Ο Χάμιλτον του είχε μεταφέρει τους φόβους του ότι, παρά την προσπάθεια του πανεπιστημίου να αυξήσει τον αριθμό των εισακτέων, η αύξηση των διδάκτρων θα αποθάρρυνε τους φτωχότερους φοιτητές να κάνουν αίτηση. Δίχως να καταλάβει πώς, με τα πόδια κολλημένα στο πετάλι, ο Μόριτς άρχισε να ταξιδεύει στο παρελθόν – το δικό του, αλλά και όλης της οικογένειάς του.

Από μαθητής ήδη στο Κάρντιφ, όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε, ο Μόριτς έδωσε σαφή δείγματα των ιδιαίτερων ικανοτήτων του. Ηταν τόσο καλός, ώστε σχεδόν ακούραστα εξασφάλισε μια υποτροφία για το Christ Church, το περίφημο κολέγιο της Οξφόρδης. Εκεί, επίσης με υποτροφία, σπούδασε και ο πατέρας του, εβραίος πρόσφυγας από τη ναζιστική Γερμανία. Υποτροφία είχε κερδίσει και ο ξάδελφος του πατέρα του, ο γνωστός μαθηματικός Φριτς Ούρσελ, όμως εκείνος για το Κέμπριτζ. Με λίγα λόγια, και οι τρεις είχαν την ευκαιρία να σπουδάσουν σε εξέχοντα πανεπιστήμια «χάρη στη γενναιότητα των άλλων». Ετσι, σχεδόν αυθόρμητα, πήρε την απόφαση να περάσει στην αντίπερα όχθη, των «άλλων», και να γίνει αυτός που θα βοηθήσει τους οικονομικά ασθενείς, πλην όμως εξαιρετικά ταλαντούχους μαθητές, να κάνουν καλές σπουδές και – γιατί όχι; – να βαδίσουν στη συνέχεια στο μονοπάτι των δισεκατομμυρίων. Θα το έκανε ακόμη και αν δεν είχε το σύννεφο της αρρώστιας πάνω από το κεφάλι του λόγω του «οικογενειακού του ιστορικού», όπως εξηγεί ο ίδιος. Σε κάθε περίπτωση, είναι θιασώτης της άποψης ότι «το τελευταίο πράγμα που θέλει κανείς από τη ζωή του είναι να πεθάνει με τις τσέπες του γεμάτες λεφτά». Και οι δικές του είναι πολύ γεμάτες. Σύμφωνα με τη λίστα των πιο πλούσιων ανθρώπων στον κόσμο των «Σάντεϊ Τάιμς», η προσωπική του περιουσία υπολογίζεται ότι ξεπερνά το 1 δισ. δολάρια.

Ο Μόριτς συναντήθηκε με την επιτυχία μέσω της επενδυτικής εταιρείας Sequoia Capital, της εταιρείας που πίστεψε και χρηματοδότησε τις πρώτες μηχανές αναζήτησης στο Ιντερνετ: την Google, όταν πολύ λίγοι γνώριζαν την ύπαρξή της, το 1998, τη Yahoo!, το YouTube και αρκετές άλλες. Ως εταίρος και στη συνέχεια επικεφαλής της Sequoia Capital, ο Μόριτς χρηματοδότησε πολλούς επίσης αναδυόμενους κολοσσούς στην Κίνα, στην Ινδία, στο Ισραήλ και στην Αμερική. Το χάρισμά του άλλωστε είναι ακριβώς αυτό, να διαβλέπει τον εκκολαπτόμενο επιτυχημένο επιχειρηματία. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι κατά κάποιον τρόπο συνέβαλαν σε αυτό και οι σπουδές του. «Η εμπειρία μου στην Οξφόρδη αποδείχθηκε εκπληκτικά χρήσιμη στην επαφή μου με καθετί αντισυμβατικό. Αν με ρωτάτε τι έμαθα, νομίζω ότι είναι ο τρόπος για να φθάσω στην κορυφή», υποστηρίζει. «Σπούδαζα Ιστορία και με ενδιέφερε κυρίως η εξωτερική πολιτική πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εκείνη την εποχή έβγαιναν στην επιφάνεια κάποια αρχεία και όλο αυτό με γοήτευε. Μου δινόταν ένα θέμα για το οποίο γνώριζα πολύ λίγα και είχα τη δυνατότητα να σχηματίσω άποψη και να καταλήξω σε συμπεράσματα βασιζόμενος σε ελλιπείς πληροφορίες. Αυτό αποδείχθηκε εξαιρετική δεξιότητα για τη μετέπειτα δουλειά μου», εξηγεί. Παρ’ όλα αυτά έχει εκμυστηρευτεί ότι θα ήθελε να είναι αριστούχος στα Μαθηματικά, στη Φυσική, στη Χημεία ή στη Βιολογία, γιατί «οι ταξιδιώτες, οι άνθρωποι της περιπέτειας, οι πραγματικοί δωρητές προέρχονται από αυτούς τους χώρους».

Από την Οξφόρδη αποφοίτησε το 1976. Αμέσως μετά μετακόμισε στην Αμερική, όπου για ένα αρκετά μεγάλο διάστημα εργάστηκε ως συντάκτης του περιοδικού «Τάιμ». Δέκα χρόνια αργότερα ανακάλυψε τη Sequoia Capital κι έριξε μαύρη πέτρα στη δημοσιογραφία – και στη Βρετανία… Τους λόγους που αποφάσισε να φύγει από τη γενέτειρά του τούς αποκάλυψε μόλις πριν από πέντε χρόνια. «Ηταν μια εποχή, εκεί γύρω στα μέσα της δεκαετίας του ’70, όπου όλοι οι Βρετανοί απεργούσαν και το μέλλον φάνταζε μάλλον θολό. Ετσι πήρα την απόφαση να πάω στην Αμερική, αν και ποτέ δεν περίμενα ότι θα έμενα εδώ περισσότερα από 30 χρόνια».

Σήμερα, μαζί με τη σύζυγό του, την αμερικανίδα μυθιστοριογράφο Χάριετ Χέιμαν, και τα δύο παιδιά τους, ζει στο Σαν Φρανσίσκο, σε ένα σπίτι το οποίο ο πατέρας του ούτε στα πιο τρελά του όνειρα δεν θα μπορούσε να φανταστεί όταν έφθανε αδέκαρος στα 15 του στη Βρετανία. Σε μια συνέντευξή του μετά την ανακοίνωση της δωρεάς ο Μόριτς μίλησε εκτενώς για τους γονείς του: για τον πατέρα του, τον Αλφρεντ, που μεγάλωσε στο Μόναχο και τον παππού του, που ήταν δικαστής εκεί αλλά έχασε τη θέση του όταν πήραν την εξουσία στα χέρια τους οι Ναζί. Η μητέρα του, η Ντόρις, συμμετείχε σε μια αποστολή διάσωσης, τη λεγόμενη Kindertrasport, στόχος της οποίας ήταν να φθάσουν σώα και αβλαβή περίπου 9.300 ασυνόδευτα παιδιά, κυρίως Εβραιόπουλα, από τη Γερμανία, την Αυστρία, την Πολωνία και την Τσεχοσλοβακία στη Βρετανία, εννέα μήνες πριν από το ξέσπασμα του πολέμου.

Τον περασμένο Μάιο ο Μόριτς μίλησε για πρώτη φορά δημοσίως για την ασθένειά του, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει από τι ακριβώς πάσχει. Επρεπε να δικαιολογήσει την αποχώρησή του από την εταιρεία, αν και θα εξακολουθεί να επιβλέπει τις επενδύσεις και να «συνεργάζεται με τους νέους». Πού διοχετεύει τώρα την ενέργειά του; Στο πινέλο και την παλέτα. Τα έπιασε αφότου διάβασε τη «Ζωγραφική σαν χόμπι» από τον Ουίνστον Τσόρτσιλ. Οπως λέει η Μάργκαρετ Ντρίσκολ από τους «Τάιμς», αν ο Τσόρτσιλ διαχειρίστηκε τον πόλεμο προσπαθώντας να διαπιστώσει αν υπάρχει ενδιάμεσο χρώμα μεταξύ του γκρι και του πράσινου, γιατί όχι και ο Μόριτς;