Οι καλοί, οι κακοί και οι πασόκοι του ΣΥΡΙΖΑ

Εβδομάδα οργανωτικής ανασύνταξης και καταμερισμού εργασιών αρχίζει στον ΣΥΡΙΖΑ καθώς, μετά τις επιλογές των προσώπων που θα εκπροσωπήσουν το κόμμα στο Κοινοβούλιο και πριν ξεκινήσουν οι διακοπές, η ηγεσία του θέλει να κάνει σαφές ποιοι θα στελεχώσουν τη σκιώδη κυβέρνηση. Απόφαση του κόμματος είναι να καθοριστούν τομείς στους οποίους θα οριστούν τρία στελέχη για να παρακολουθούν το κυβερνητικό έργο και να ασκούν αντιπολίτευση, ενώ ήδη ανακοινώθηκαν οι Θ. Δρίτσας και Τ. Κουράκης στους τομείς Αμυνας και Παιδείας αντίστοιχα. Οι υπόλοιποι επικεφαλής των τομέων που δεν θα είναι σε πλήρη αναντιστοιχία με τα υπουργεία αλλά μάλλον θα ακολουθούν τη λογική των κοινοβουλευτικών επιτροπών, θα ανακοινωθούν την ερχόμενη Τρίτη.

Από τις επιλογές των προσώπων που ανέλαβαν χρέη κοινοβουλευτικών εκπροσώπων γίνεται ήδη σαφές ποιες είναι οι τρεις ομάδες στο εσωτερικό του κόμματος, οι οποίες και καθορίζουν το μείγμα της αντιπολίτευσης του ΣΥΡΙΖΑ. Οι Δημήτρης Παπαδημούλης, Παναγιώτης Λαφαζάνης και Βασίλης Κουρουμπλής δεν είναι απλώς τρία πρόσωπα που απολαμβάνουν την εμπιστοσύνη του προέδρου αλλά εκπροσωπούν και τις βασικές γραμμές, μεταξύ των οποίων καλείται να ισορροπήσει ο Αλ. Τσίπρας στον ρόλο του επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Πολυπληθέστερη όλων είναι η ομάδα των «σκληρών», σημαία της οποίας υπήρξε η μετωπική σύγκρουση με την τρόικα μέσω μονομερών ενεργειών όπως η καταγγελία του Μνημονίου, η διαγραφή του χρέους και η αναστολή πληρωμών. Την εκφράζουν ο Π. Λαφαζάνης και άλλα στελέχη του Αριστερού Ρεύματος, το οποίο κυριαρχεί όχι μόνο στο εσωτερικό του Συνασπισμού αλλά και στην Κοινοβουλευτική Ομάδα. Ολιγομελής είναι η ομάδα των «καλών» που εκφράζεται κυρίως από τον Δημήτρη Παπαδημούλη και τον Γιάννη Δραγασάκη. Ομάδα όμως που είναι πανίσχυρη στα θέματα οικονομίας στα οποία προτάσσει την υπεύθυνη αντιπολίτευση.

Και η τρίτη – εκπροσωπείται από τους εκ ΠΑΣΟΚ προερχόμενους βουλευτές Π. Κουρουμπλή, Αλ. Μητρόπουλο, Σοφία Σακοράφα και Δ. Τσούκαλη – είναι η «ομάδα ΠΑΣΟΚ» η οποία μετατοπίζει προς περισσότερο κεντρώες θέσεις το κέντρο βάρους του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι η ομάδα που αναμένεται να παίξει σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις καθώς αντλεί από την τεράστια δεξαμενή των άγνωστων ψηφοφόρων του κόμματος, η οποία και θα εκφραστεί μέσω των προσυνεδριακών και συνεδριακών διαδικασιών.

Οι διαλλακτικοί

Τηρουμένων των αναλογιών, οι «καλοί» του ΣΥΡΙΖΑ είναι στην πλειονότητά τους στελέχη που διαφοροποιούνται κυρίως σε ένα σημείο από τη «σκληρή» πτέρυγα. Αυτό δεν είναι άλλο, παρά οι μονομερείς ενέργειες. Οι «καλοί» είναι αντίθετοι στις μονομερείς ενέργειες της Ελλάδας απέναντι στους εταίρους της και έχουν δηλώσει σαφώς πως προτιμότερη είναι η οδός της συνεννόησης.

Πιστεύουν, για παράδειγμα, ότι δεν θα πρέπει να γίνει μονομερής καταγγελία του Μνημονίου ούτε μονομερής αναστολή πληρωμών προς τους δανειστές. Βλέπουν πως η χώρα είναι αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής οικογένειας και θεωρούν επικίνδυνο να διασαλευτεί αυτή η σχέση, παρά μόνο «εάν προκληθούμε», όπως δήλωνε εμφατικά ο Γιάννης Δραγασάκης, επικεφαλής της ομάδας οικονομίας του ΣΥΡΙΖΑ και αντιπρόεδρος της Βουλής. Ως «πρόκληση» θεωρούσε το πάγωμα καταβολής των δόσεων στην Ελλάδα.

Στην ομάδα αυτή ανήκουν, εκτός από τον Γιάννη Δραγασάκη και τον βουλευτή Χανίων Γιώργο Σταθάκη, ο εκπρόσωπος Τύπου του κόμματος Πάνος Σκουρλέτης καθώς και ο νέος κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος με αρμοδιότητα τα θέματα της οικονομίας Δημήτρης Παπαδημούλης και άλλα στελέχη που εργάζονται και υποστηρίζουν τον τομέα της οικονομίας. Κατά καιρούς απόψεις κοντά σε αυτή την ομάδα έχουν διατυπώσει και στελέχη όπως ο νέος γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας Νίκος Βούτσης, πάντα όμως με στρογγυλεμένες διατυπώσεις.

Εκτός από τις αποστάσεις από μονομερείς ενέργειες, η ομάδα των «καλών» θεωρεί πως η αντιπολίτευση που θα ασκήσει ο ΣΥΡΙΖΑ χρειάζεται να είναι πρωτίστως προγραμματική. Επίσης θεωρεί προτεραιότητα του κόμματος την επικαιροποίηση των προγραμματικών του θέσεων, καθώς το μεσοδιάστημα και η πίεση μεταξύ των δύο εκλογικών αναμετρήσεων δεν επέτρεψαν «τη σε βάθος δουλειά που χρειάζεται να γίνει». Οπως επισημαίνει στέλεχος του κόμματος, από το πρόγραμμα απουσιάζουν οι θέσεις σε κρίσιμους τομείς όπως είναι ο Τουρισμός, η Γεωργία και η Ναυτιλία, ενώ θα πρέπει οι θέσεις για την οικονομία να είναι «πολύ συγκεκριμένες και κοστολογημένες» αφού ο ΣΥΡΙΖΑ χρειάζεται να αναδείξει το κυβερνητικό του πρόγραμμα, «και βάσει αυτού να ασκήσει αντιπολίτευση».

«Ημέρα δικαίωσης» της ομάδας αυτής θεωρήθηκε η ημέρα κατά την οποία ο πρόεδρος του κόμματος Αλ. Τσίπρας διαβεβαίωσε από το Ζάππειο πως «δεν θα πάμε με τσαμπουκά στην Ευρώπη».

Οι «αδιαπραγµάτευτοι»

«Ευαγγέλιό» τους είναι το πεντάπτυχο: ακύρωση του Μνημονίου και των μνημονιακών νόμων, καταγγελία των επαχθών όρων της δανειακής σύμβασης, διαγραφή του χρέους, εθνικοποίηση των τραπεζών, αλλαγή φορολογικής πολιτικής. Τίποτε λιγότερο.

Για τους «σκληρούς» του ΣΥΡΙΖΑ, οι οποίοι βρέθηκαν πολλές φορές «ένα βήμα πίσω» από την επίσημη γραμμή και ένιωσαν περίπου αδειασμένοι όταν άκουγαν, για παράδειγμα, τον Αλ. Τσίπρα να διαβεβαιώνει στη διακαναλική του συνέντευξη πως «δεν θα πάμε με τσαμπουκά στις Βρυξέλλες», η μνήμη έχει επιλεκτικά σταματήσει αλλού: στην τελευταία εβδομάδα της προεκλογικής εκστρατείας της 17ης Ιουνίου, όταν άκουσαν πάλι από το στόμα του προέδρου Αλ. Τσίπρα τη φράση: «Το ευρώ δεν είναι φετίχ». Εκείνο το βράδυ πολλές καρδιές ξαναμπήκαν στην ακραία αριστερή τους θέση, την αγαπημένη θέση όσων στελεχών έχουν φλερτάρει στο παρελθόν με την ιδέα της επιστροφής στο εθνικό μας νόμισμα, δηλαδή τη δραχμή, αλλά το τελευταίο διάστημα αντιλαμβάνονταν πως δεν μπορούν να το πουν.

Εκείνη την βδομάδα όπου «το ευρώ δεν ήταν φετίχ» αφού πλέον το είπε ο ίδιος ο Αλ. Τσίπρας, κορυφαία στελέχη της πτέρυγας των «σκληρών» του ΣΥΡΙΖΑ, που εκφράζεται κυρίως μέσω του Αριστερού Ρεύματος όπως ο Παναγιώτης Λαφαζάνης, λειτούργησαν ως «πολλαπλασιαστής» της φράσης. Υπερθεματίζοντας ο κ. Λαφαζάνης, ο οποίος θα είναι και ο ένας από τους τρεις κοινοβουλευτικούς εκπροσώπους του κόμματος, είχε υπογραμμίσει πως «φυσικά το ευρώ δεν είναι φετίχ» και είχε αναλύσει διεξοδικά πως το νόμισμα δεν έχει σημασία αν οι άνθρωποι δυστυχούν.

Αυτό που είναι «φετίχ» για τους σκληρούς πάντως είναι η μονομερής καταγγελία του Μνημονίου, η διαγραφή του χρέους, αλλά και η λειτουργία του κόμματος με τη μορφή ενός μεγάλου ανοιχτού λαϊκού κινήματος. Στην ίδια ομάδα ανήκουν, εκτός από τον κ. Λαφαζάνη και τον Δημήτρη Στρατούλη, κορυφαία στελέχη του Αριστερού Ρεύματος, ο ευρωβουλευτής Νίκος Χουντής, οι βουλευτές Μιχ. Κριτσωτάκης, Λίτσα Αμανατίδου, Δημ. Χαραλαμπίδης, Μ. Ουζουνίδης, Γιαν. Αμανατίδης, Αφρ. Θεοπεφτάτου (η κυρία: «Και τι θα πάθουμε αν βγούμε από το ευρώ;»), Νάντια Βαλαβάνη, στελέχη του τομέα Οργανωτικού όπως ο Στάθης Τσάκης, ο Νίκος Μανιός της Γραμματείας, ενώ από τις συνιστώσες η ΔΕΑ (Διεθνιστική Εργατική Αριστερά) του Αντώνη Νταβανέλου, η ΚΟΕ (Κομμουνιστική Οργάνωση Ελλάδος) του Ρούντι Ρινάλντι, το Κόκκινο, η ΑΠΟ (Αντικαπιταλιστική Πολιτική Ομάδα) και φυσικά οι Ενεργοί Πολίτες του Μανώλη του Γλέζου.

Ο Ρούντι Ρινάλντι, για παράδειγμα, ανήκει στις ηγετικές μορφές της σκληρής πτέρυγας που δεν έκρυψε ποτέ την άποψη για επιστροφή στη δραχμή, ώσπου κάπου μεταξύ του 16% και του 27% με μια λιτή ανακοίνωση «τροποποίησε» τη ρότα υπέρ του ευρώ. Ο ίδιος σήμερα υπογραμμίζει με νόημα πως «ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ήδη προϊστορία. Ο ΣΥΡΙΖΑ μετά την εισβολή του λαϊκού στοιχείου, θα γίνει η λαϊκή δημοκρατική αριστερή παράταξη και θα ασκήσει υπεύθυνη αντιπολίτευση αγκαλιάζοντας κάθε κινηματική διαμαρτυρία».

Σε ό,τι αφορά το είδος της αντιπολίτευσης που θα πρέπει να ασκήσει ο ΣΥΡΙΖΑ, στελέχη όπως ο Δημήτρης Στρατούλης πιστεύουν ότι ναι μεν θα πρέπει να γίνει δουλειά μέσα στη Βουλή, αλλά η ίδια βαρύτητα πρέπει να δοθεί και «έξω» με τη στήριξη των λαϊκών αγώνων. Μεγάλη σημασία επίσης δίνεται στη δημιουργία δικτύων αλληλεγγύης για ανέργους, αστέγους και απολυμένους, αλλά και στην ανάγκη να «ριζοσπαστικοποιηθεί το πρόγραμμα του κόμματος» προς την κατεύθυνση της πιο κριτικής στάσης απέναντι στο ευρώ και την ευρωζώνη.

Και οι «μετανάστες»

Εάν ο ΣΥΡΙΖΑ έχει «κέντρο» αυτό, σύµφωνα µε όλες τις ενδείξεις, το καταλαµβάνει η νεοεισερχόµενη συνιστώσα ΠΑΣΟΚ. Μάλιστα, σύµφωνα µε τις πληροφορίες, η εν λόγω συνιστώσα κινείται ήδη δραστήρια για την µετατροπή της σε επίσηµη τάση, όπως θα λέγονται οι συνιστώσες µετά το συνέδριο του κόµµατος και τη µετατροπή του σε ενιαίο σχηµατισµό. Η συνιστώσα ΠΑΣΟΚ εκφράζεται ήδη υπέρ της άσκησης µιας ρεαλιστικής αντιπολίτευσης, ενώ σύντοµα φαίνεται πως θα αυξήσει και τα µέλη της καθώς επίκεινται νέες µεταγραφές στελεχών από το ΠΑΣΟΚ, µεταξύ των οποίων και αρκετοί 30άρηδες.

Πρόκειται για στελέχη όπως ο Δημήτρης Σακελλάρης, ο οποίος ήταν επικεφαλής του Ρεύματος Νέων Σοσιαλιστών, και μαζί του στελέχη όπως οι Αντώνης Ελευθεριάδης, Θέμης Τζήμας και δεκάδες άλλα στελέχη της νεολαίας, του Εθνικού Συμβουλίου και Νομαρχιακών Επιτροπών που συνυπέγραψαν τις επιστολές διαμαρτυρίας προς την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ για την πολιτική που ακολουθούσε το κόμμα τους (ομάδα των «127» και ομάδα των «100»). Κορυφαία στελέχη της συνιστώσας ΠΑΣΟΚ του ΣΥΡΙΖΑ είναι οι εκλεγμένοι στις δύο πρώτες θέσεις της Β’ Περιφέρειας Αθηνών Σοφία Σακοράφα και Παναγιώτης Κουρουμπλής, ο συνάδελφός τους βουλευτής της Περιφέρειας Αττικής Αλέξης Μητρόπουλος και ο Αντώνης Κοτσακάς, ενώ από την αρχική ομάδα του Ενωτικού Κοινωνικού Μετώπου ελαφρώς αποστασιοποιημένος είναι ο πρώην στενός συνεργάτης του Γιώργου Παπανδρέου, καθηγητής Νίκος Κοτζιάς. Οπως τονίζουν στελέχη που συνομιλούν μαζί του, ο ίδιος εξέφρασε τον προβληματισμό εάν θα έπρεπε τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ που διαφώνησαν με την πολιτική του να ενταχθούν πλήρως στον ΣΥΡΙΖΑ, ή να προχωρήσουν σε μια αυτόνομη κίνηση σύστασης του σοσιαλιστικού χώρου. Οπως λένε, «όχι πως τώρα είναι αντίθετος με τον ΣΥΡΙΖΑ», αλλά υπήρχε ένας προβληματισμός.

Στην ίδια συνιστώσα-τάση εντός του ΣΥΡΙΖΑ αναμένεται να ενταχθεί και η Λούκα Κατσέλη, η οποία προεκλογικά δήλωσε τη στήριξή της στο κόμμα του Αλ. Τσίπρα. Τα μέλη αυτής της ομάδας υποστηρίζουν – όπως έχει δηλώσει ο Παναγιώτης Κουρουμπλής – ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα πρέπει να επιδείξει «μέτρο, τεκμηρίωση και εναλλακτική κυβερνητική πρόταση, που να πάει τα πράγματα πιο μπροστά από την κυβέρνηση». Υπογραμμίζουν επίσης πως «όπως θα κριθεί η κυβέρνηση, έτσι θα αναμετρηθούμε και εμείς με το τι λέμε και τι προτείνουμε». Ο μεγαλύτερος κίνδυνος, όπως τονίζουν τα μέλη της συνιστώσας ΠΑΣΟΚ, είναι ο ΣΥΡΙΖΑ να εμπλακεί σε μια πολιτική υποσχέσεων και παροχών, «χωρίς να έχει κάνει τους υπολογισμούς του».