Τουρκία και Συρία παίζουν με τη φωτιά

Ενταση επικρατεί στις σχέσεις Τουρκίας – Συρίας καθώς η Αγκυρα κατηγόρησε χθες τη Δαμασκό ότι κατέρριψε χωρίς προειδοποίηση την Παρασκευή ένα αναγνωριστικό στρατιωτικό αεροπλάνο της ενώ πετούσε στον διεθνή εναέριο χώρο και ζήτησε να συνεδριάσει το ΝΑΤΟ για να συζητήσει μια απάντηση στον Πρόεδρο της Συρίας Μπασάρ αλ Ασαντ. Ωστόσο η πιθανότητα ανάληψης στρατιωτικής δράσης εκ μέρους της Συμμαχίας είναι μικρή, ενώ ούτε η Αγκυρα ούτε η Δαμασκός μοιάζουν διατεθειμένες να επιδιώξουν μια στρατιωτική αντιπαράθεση.

Τα συντρίμμια του αναγνωριστικού F-4 βρέθηκαν στη Μεσόγειο, σε βάθος 1.300 μέτρων, μετέδωσαν χθες τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης. Ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου δήλωσε πως η έρευνα για τους δύο αγνοούμενους πιλότους συνεχίζεται σε συντονισμό με τις συριακές Αρχές, ωστόσο αρνήθηκε πως πρόκειται για «κοινή» επιχείρηση έρευνας και διάσωσης. Πρόσθεσε πως το τουρκικό Phantom έφερε ευδιάκριτα τα τουρκικά χρώματα και απέρριψε τον ισχυρισμό της Συρίας ότι δεν είχε αναγνωρίσει το αεροσκάφος πριν ανοίξει πυρ. Ο Νταβούτογλου είπε ακόμη πως σχεδιάζει να προσφύγει στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Η αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον καταδίκασε την κατάρριψη ως «απαράδεκτη» και δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα συνεργαστούν με την Τουρκία για να προωθήσουν την πολιτική μετάβαση στη Συρία.

Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ. Ποια ακριβώς ήταν η αληθινή αποστολή του F-4, παραμένει ασαφές. Μερικοί πιστεύουν πως μπορεί να εκτελούσε αναγνωριστική αποστολή για λογαριασμό των ανταρτών ή ενδεχομένως προσπαθούσε να δοκιμάσει τις δυνατότητες και τις αντιδράσεις των ρωσικής κατασκευής συστημάτων ραντάρ και αντιαεροπορικής άμυνας της Συρίας. Ο Νταβούτογλου είπε πως το F-4 δεν ήταν οπλισμένο, πως εκτελούσε μοναχική αποστολή για να δοκιμάσει τα τουρκικά συστήματα ραντάρ και πως επλήγη «ενώ βρισκόταν στον διεθνή εναέριο χώρο, σε απόσταση 13 ναυτικών μιλίων από τις ακτές της Συρίας», δηλαδή ένα ναυτικό μίλι εκτός των χωρικών υδάτων της. Ο τούρκος υπουργός παραδέχθηκε όμως ότι το αεροπλάνο είχε μπει για λίγο στον συριακό εναέριο χώρο 15 λεπτά πριν πληγεί. Η Συρία, η οποία υπήρξε στο παρελθόν στόχος ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών, είχε ανακοινώσει πως το αεροπλάνο πετούσε γρήγορα και χαμηλά, μόλις ένα χιλιόμετρο από τις ακτές της, όταν οι δυνάμεις της άνοιξαν πυρ εναντίον του θεωρώντας το άγνωστο επιδρομέα – για να διαπιστώσουν αργότερα ότι ήταν τουρκικό.

Οι πρεσβευτές του ΝΑΤΟ θα συνεδριάσουν αύριο κατόπιν αιτήματος της Τουρκίας βάσει του Αρθρου 4 της ιδρυτικής συνθήκης της Συμμαχίας, που προβλέπει «διαβούλευση» των συμμάχων όποτε κάποιος εξ αυτών θεωρεί πως απειλούνται «η εδαφική ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλειά» του. Το γεγονός ότι η Συμμαχία δεν θα συνεδριάσει βάσει του Αρθρου 5, που προβλέπει πως οποιαδήποτε επίθεση σε χώρα του ΝΑΤΟ θα πρέπει να θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, δείχνει ότι η Τουρκία δεν απειλεί με στρατιωτική απάντηση. Μερικοί πιστεύουν ότι ολόκληρο το επεισόδιο μπορεί να είναι απλώς το αποτέλεσμα λαθών που έγιναν και από τις δύο πλευρές.

ΚΑΧΥΠΟΨΙΑ. Πάντως η καχυποψία είναι πλέον έντονη ανάμεσα στην Τουρκία και τη Συρία, δύο άλλοτε φιλικές γειτονικές χώρες. Η Συρία ανακοίνωσε εξάλλου πως οι δυνάμεις της πυροβόλησαν και σκότωσαν «τρομοκράτες» που διείσδυσαν στην παραλιακή συριακή επαρχία Λατάκια από την Τουρκία (οι δύο χώρες έχουν κοινά σύνορα μήκους 900 χλμ.).

Σύμφωνα με τη συριακή αντιπολίτευση, τουλάχιστον 72 άνθρωποι, στην πλειονότητά τους άμαχοι, έχασαν χθες τη ζωή τους σε συγκρούσεις και βομβαρδισμούς σε διάφορες περιοχές της Συρίας.