Ο ΣΥΡΙΖΑ που έβλεπε τις συνιστώσες να περνούν

Από σαράντα κύματα πέρασε ο ΣΥΡΙΖΑ στην 11χρονη πορεία του. Δύο φορές τα έσπασε εκλογικά με τη βασική συνιστώσα του, δηλαδή τον Συνασπισμό, και άλλες δύο φορές βρέθηκε στα πρόθυρα της διάσπασης. Αλλά άντεξε. Και όχι μόνο αυτό.
Αποτέλεσε τη βασική αιτία της διάσπασης του Συνασπισμού τον Ιούνιο του 2010 με την αποχώρηση της ανανεωτικής πτέρυγας, γεγονός που προκάλεσε ραγδαίες ανακατατάξεις στον χώρο της Αριστεράς και είχε ως επακόλουθο την ίδρυση της Δημοκρατικής Αριστεράς του Φώτη Κουβέλη.

Η ιστορία του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς άρχισε το 2001. Στο τιμόνι τής Κουμουνδούρου βρισκόταν ως πρόεδρος ο Νίκος Κωνσταντόπουλος ο οποίος βρέθηκε αντιμέτωπος με εσωκομματικά προβλήματα. Ηδη μετά το 1999 είχε μορφοποιηθεί στον Συνασπισμό – τότε της Αριστεράς και της Προόδου – η ομάδα Μπίστη αποτελούμενη από 18 μέλη της Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής του κόμματος που σταδιακά άρχιζαν να προετοιμάζουν την αποχώρησή τους. Οι δημοσκοπήσεις της περιόδου έδειχναν ότι ο ΣΥΝ είτε θα έμπαινε οριακά στη Βουλή είτε θα υφίστατο την ψυχρολουσία του 1993 επί Μαρίας Δαμανάκη, όταν για κάποιες χιλιάδες ψήφους έμεινε εκτός Βουλής.

Τότε, λοιπόν, ο Ν. Κωνσταντόπουλος αποδέχτηκε την προσέγγιση του επικεφαλής της ΑΚΟΑ Γιάννη Μπανιά αλλά και του Μανώλη Γλέζου για στήριξη χωρίς ανταλλάγματα του ΣΥΝ που ουσιαστικά βοήθησαν στην είσοδο του ΣΥΝ στη Βουλή (εκλογές 2000) με το ποσοστό 3,2%.

ΣΤΟ ΖΑΠΠΕΙΟ. Εναν χρόνο μετά, τον Μάιο του 2001 γεννήθηκε στο Ζάππειο ο Χώρος Διαλόγου και Κοινής Δράσης της Αριστεράς. Αρχικώς συμμετείχαν η ΑΚΟΑ, οι Ενεργοί Πολίτες (Γλέζος) και η ΚΕΔΑ συγκροτούμενη από δύο κορυφαία πρώην στελέχη του ΚΚΕ, τους Γιάννη Θεωνά και Μήτσο Κωστόπουλο. Εναν χρόνο αργότερα εντάχθηκαν στον Χώρο η ΚΟΕ και η ΔΕΑ, δύο από τις σημερινές συνιστώσες του ΣΥΡΙΖΑ.

Ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε εκλογική πρεμιέρα για πρώτη φορά στις εκλογές του 2004, όταν η ΝΔ του Κώστα Καραμανλή επέστρεψε στην εξουσία. Το ποσοστό που κατέγραψε ήταν 3,26% αποσπώντας έξι έδρες. Αυτές οι έξι έδρες κόντεψαν να τινάξουν όλο το εγχείρημα στον αέρα. Ο Νίκος Κωνσταντόπουλος κράτησε ως πρόεδρος την έδρα στην Α’ Αθήνας, παρά το γεγονός ότι του τη ζητούσε ο συνεργαζόμενος Γιάννης Μπανιάς κι έτσι λίγο μετά τον Μάρτιο Συνασπισμός και συνιστώσες ΣΥΡΙΖΑ ακολούθησαν διαφορετικούς δρόμους. Τόσο διαφορετικούς που τρεις μήνες αργότερα κατέβασαν ξεχωριστά ανταγωνιστικά ψηφοδέλτια στις ευρωεκλογές. Οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ κατέβηκαν με το ψηφοδέλτιο Γυναικών (με επικεφαλής τη Θεανώ Φωτίου, δεύτερη στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ σ’ αυτές τις εκλογές) και απέσπασαν ποσοστό 0,76% στερώντας από τον ΣΥΝ τη δεύτερη έδρα στο Ευρωκοινοβούλιο.

Λίγο καιρό μετά άρχισαν οι προσπάθειες επανασυγκόλλησης. Προσπάθειες που κορυφώθηκαν το 2005 όταν ο Αλέκος Αλαβάνος ανέλαβε την προεδρία του Συνασπισμού, νικώντας τον Μιχάλη Παπαγιαννάκη. Μάλιστα ο κ. Αλαβάνος – όπως παραπονούνταν οι σύντροφοί του – έδειχνε πολιτικά πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τον ΣΥΡΙΖΑ απ’ ό,τι για τον Συνασπισμό προκαλώντας πολλές φορές τις αντιδράσεις των εκπροσώπων της Ανανεωτικής Πτέρυγας που άρχισαν δειλά δειλά να καταγγέλλουν αλλοίωση της φυσιογνωμίας του κόμματος.

ΠΡΩΤΗ ΡΗΞΗ. Η πρώτη ρήξη του Αλέκου Αλαβάνου με τους Ανανεωτές σημειώθηκε πριν από τις δημοτικές εκλογές του 2006 όταν εκείνος ενώ είχε προτείνει στον Μ. Παπαγιαννάκη να διεκδικήσει τον Δήμο Αθηναίων, άλλαξε γνώμη και ζήτησε από τον – τότε σχεδόν άγνωστο στον ευρύτερο πολιτικό χώρο – Αλ. Τσίπρα, πρώην γραμματέα της Νεολαίας του ΣΥΝ, να κατέβει ως υποψήφιος δήμαρχος. Οπερ και εγένετο. Η δεύτερη μεγάλη ρήξη σημειώθηκε στα λεγόμενα Δεκεμβριανά του 2008 και ενώ ήδη ο κ. Αλαβάνος είχε παραδώσει την προεδρία του ΣΥΝ – το λεγόμενο δαχτυλίδι – στον Αλ. Τσίπρα. Η Ανανεωτική Πτέρυγα κατήγγειλε την ηγεσία του ΣΥΝ ότι δεν καταδίκαζε απερίφραστα τη βία και πήρε σαφείς αποστάσεις από τους χειρισμούς του ηγετικού διδύμου Αλαβάνου – Τσίπρα.

Ως γνωστόν, φεύγοντας από την προεδρία ο Αλ. Αλαβάνος είχε διατηρήσει την προεδρία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ επομένως και την πρωτοκαθεδρία. Αυτό προκάλεσε πολύ σύντομα τριγμούς στις σχέσεις του με τον Τσίπρα. Η ρήξη ανάμεσά τους επήλθε πριν από τις ευρωεκλογές του 2009. Ο ΣΥΡΙΖΑ ήθελε να εκπροσωπείται από τον Αλαβάνο και ο Τσίπρας να είναι εκείνος επικεφαλής του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς. Οταν πήγε και κατέθεσε στον Αρειο Πάγο το ψηφοδέλτιο, το γυαλί έσπασε. Και ο Αλαβάνος αντέδρασε αποκλείοντας τον Αλ. Τσίπρα από το debate των πολιτικών αρχηγών. Μετά τις ευρωεκλογές ήλθε η κόλαση. Ο Αλαβάνος κατήγγειλε προσωπικά τον πρόεδρο του ΣΥΝ για το κακό αποτέλεσμα και ο ΣΥΡΙΖΑ ζητούσε επί πίνακι το κεφάλι του Τσίπρα. Ο Αλαβάνος αποχώρησε από τον Συνασπισμό και επιδίωξε να γίνει ο ΣΥΡΙΖΑ κόμμα. Η Κουμουνδούρου αντιδρούσε και αρνούνταν τη μετεξέλιξή του σε ενιαίο φορέα. Ο Αλέκος Αλαβάνος συγκρότησε τον Φεβρουάριο του 2010 το Μέτωπο Αλληλεγγύης παίρνοντας μαζί του αρκετές συνιστώσες του ΣΥΡΙΖΑ. Ετσι, στις αυτοδιοικητικές εκλογές ο ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκε και πάλι μια ανάσα από τη διάσπαση αφού κατέβηκαν και πάλι δύο ανταγωνιστικά ψηφοδέλτια.

ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ. Στο μεταξύ ο Αλέξης Τσίπρας στο όνομα του ΣΥΡΙΖΑ είχε θυσιάσει την ενότητα του Συνασπισμού. Στο συνέδριο του Ιουνίου του 2010 μπροστά στο επίμονο ερώτημα της Ανανεωτικής Πτέρυγας και του επικεφαλής της Φώτη Κουβέλη «Συνιστώσες ή Ανανεωτές» επέλεξε τις συνιστώσες. Τότε αποχώρησαν από τον ΣΥΝ οι Ανανεωτικοί που έναν μήνα αργότερα ίδρυσαν τη σημερινή Δημοκρατική Αριστερά.