Η κρίση απλώνεται – η ελπίδα αντιστέκεται

Δεν έχουμε τίποτε να φοβόμαστε, εκτός από τον ίδιο τον φόβο. Το είχε πει ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ απευθυνόμενος στους Αμερικανούς όταν αναλάμβανε Πρόεδρος το 1933 στη χειρότερη στιγμή της Μεγάλης Οικονομικής Κρίσης. Θα μπορούσε ένας έλληνας πολιτικός να πει σήμερα το ίδιο; Δύσκολα. Εχουμε πολλά πράγματα να φοβόμαστε. Μήνα τον μήνα, βδομάδα τη βδομάδα, μέρα τη μέρα, οι φόβοι μας πολλαπλασιάζονται.

Φοβόμασταν ότι δεν θα μπορούμε να δανειστούμε και θα πάμε στο ΔΝΤ; Πήγαμε. Φοβόμασταν ότι δεν θα μπορούμε να εξυπηρετήσουμε το χρέος μας και θα αναγκαστούμε να το αναδιαρθρώσουμε; Το κουρέψαμε. Φοβόμασταν ότι θα χρεοκοπήσουμε; Ο φόβος δεν έχει φύγει. Τούτο το καλοκαίρι ενέχει τον κίνδυνο μιας εσωτερικής στάσης πληρωμών. Φοβόμασταν μην τυχόν και βγούμε από το ευρώ; Ξένα ΜΜΕ αλλά και ευρωπαίοι πολιτικοί – ακόμη και οι φίλοι μας οι Γάλλοι, όπως πιο πρόσφατα ο υπουργός Οικονομικών Πιερ Μοσκοβισί – δεν αποκλείουν μια επιστροφή της Ελλάδας στη δραχμή. Φοβόμασταν ότι ο κοινωνικός ιστός θα διαλυθεί; Μέσα σε δύο χρόνια η ανεργία ξεπέρασε το ένα εκατομμύριο και η ύφεση συνεχίζει να χτυπάει πεντάρια. Φοβόμασταν ότι το πολιτικό σύστημα θα εκραγεί; Εχουμε βρεθεί με επτά κόμματα στη Βουλή. Ο κατακερματισμός προκαλεί ακυβερνησία και αλλεπάλληλες εκλογές. Φοβόμασταν το ξέσπασμα της βίας; Είναι διαρκές και πολυεπίπεδο. Αυτοδικία με καραμπίνες στην Παιανία, συγκρούσεις στα πανεπιστήμια και τις πλατείες, γροθιές στα πρωινάδικα της τηλεόρασης. Η Ελλάδα μοιάζει έτοιμη να γίνει χίλια κομμάτια.

Ποιος θα το πίστευε πριν από οκτώ χρόνια; Ποιος θυμάται τον Ιούνιο του 2004; Και τότε ξεκινούσε το Euro. Οχι στην Πολωνία, αλλά στην Πορτογαλία. Η Ελλάδα δεν περίμενε τη δραχμή, αλλά το ξεκίνημα των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας. Η χώρα είχε κλείσει σχεδόν μια δεκαετία προόδου με την ανάπτυξη να χτυπάει πεντάρια. Το ελληνικό success story της Μεταπολίτευσης συνεχιζόταν. Οπως είχαμε μπει πρώτοι από τους Μεσόγειους στην ΕΟΚ το 1980, έτσι μπήκαμε και στην ΟΝΕ με το πρώτο κύμα. Η Ελλάδα, σε έξαρση αυτοπεποίθησης και με τη βεβαιότητα ενός λαμπρού πεπρωμένου, αισθανόταν ακλόνητη μέσα στο ευρώ. Και βρισκόταν, ανέλπιστα, πρωταθλήτρια Ευρώπης στο ποδόσφαιρο. Ανακάλυπτε τα χαμηλότοκα δάνεια και δεν ήξερε τι θα πει δημόσιο χρέος. Τα είχε όλα, μα σύμφωνα με το ρεφρέν στη «Θάλασσά μου σκοτεινή» του Νίκου Πορτοκάλογλου, ήθελε παραπάνω. Μια λαμπρή καρτ-ποστάλ, για να μας θυμίζει αυτό που χάσαμε. Και για να εικονογραφεί τη διαπίστωση ότι «το παρελθόν είναι μια άλλη χώρα».

Πολιτική κάνεις με τον φόβο και, δυστυχώς, το μίσος. Είναι η λογική των ακραίων πολιτικών δυνάμεων που ανθούν στη χώρα μας. Πολιτική όμως κάνεις και με την ελπίδα. Ελπίδα ότι το φιλοευρωπαϊκό ρεφλέξ της κοινωνίας θα ενεργοποιηθεί έστω και την τελευταία στιγμή. Ελπίδα ότι η Ευρώπη δεν θα μας πετάξει έξω από το καλάθι της σαν σάπιο μήλο. Ελπίδα ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση θα μετεξελιχθεί σε Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης, ενοποιώντας τη δημοσιονομική της πολιτική. Ελπίδα ότι το ευρωομόλογο θα θέσει τέρμα στην κρίση χρέους και ότι θα είμαστε ακόμη στην ευρωζώνη ώστε μη χρειαστεί ποτέ ξανά να δανειστούμε ως Ελλάδα, μπαίνοντας κάτω από την ομπρέλα της Ευρώπης. Ελπίδα, τέλος, ότι υπάρχει χώρος για πολιτικές ελπίδες στο ξεκίνημα ενός καλοκαιριού όπου το φως των ημερών ανταγωνίζεται κι αντιπαλεύει το μεταφορικό σκοτάδι μιας κρίσης που διαρκώς απλώνεται.