Από τις μούντζες στα γιαούρτια και τις γροθιές

Το πρόσφατο επεισόδιο, το οποίο έζησαν όλοι οι Ελληνες μέσω των τηλεοπτικών δεκτών, με τον καταζητούμενο πλέον εκπρόσωπο της Χρυσής Αυγής Ηλία Κασιδιάρη να επιτίθεται χωρίς κανέναν ενδοιασμό στις δύο υποψήφιες βουλευτίνες του ΚΚΕ και του ΣΥΡΙΖΑ, αποτελεί την πιο βίαιη έκφραση και τελικά μόνο την κορυφή του παγόβουνου μιας πλειάδας περιστατικών, μικρότερης ή και μεγαλύτερης κλίμακας, που συμβαίνουν σχεδόν καθημερινά.

Πρόκειται ουσιαστικά για ένα ντόμινο βίαιων εκφάνσεων, εκπορευόμενο από διαφορετικές αφετηρίες και αίτια και εκφραζόμενο μέσω εκπροσώπων διαφορετικών χώρων και αντιλήψεων, οι οποίοι κινούνται από την άκρα Αριστερά έως την άκρα Δεξιά. Στο επίκεντρο βρίσκεται βέβαια η οικονομική κρίση και οι επιπτώσεις της είτε στο βιοτικό επίπεδο είτε στην αποτελεσματική λειτουργία των κρατικών θεσμών.

Δεν μπορεί να ξεχαστούν οι εικόνες του Μαΐου του 2010 με το φλεγόμενο κατάστημα της τράπεζας Marfin στην οδό Σταδίου, μετά τη ρίψη μολότοφ από διαδηλωτές με αποτέλεσμα τον τραγικό θάνατο τριών εργαζομένων. Ούτε φυσικά η πολιτική αντιπαράθεση που ακολούθησε, με επίκεντρο τις πιθανές ευθύνες για την τραγωδία διαδηλωτών προσκείμενων στον ΣΥΡΙΖΑ. Πάντως, η συγκεκριμένη υπόθεση παραμένει ανεξιχνίαστη, παρά την αισιοδοξία που εξέφραζαν οι επιτελείς της ΕΛ.ΑΣ. έναν χρόνο μετά την τραγωδία – φωτογραφίζοντας μάλιστα ως αυτουργούς συγκεκριμένα πρόσωπα από τον αντιεξουσιαστικό χώρο.

Λίγους μήνες αργότερα, στις 15 Δεκεμβρίου 2010, πάλι κατά τη διάρκεια διαδήλωσης, ο πρώην υπουργός της Νέας Δημοκρατίας Κωστής Χατζηδάκης αναγνωρίστηκε από διαδηλωτές κοντά στην οδό Πανεπιστημίου και δέχτηκε τις φραστικές επιθέσεις τους. Ενας από αυτούς ύψωσε το χέρι του και κατάφερε μια γροθιά στο πρόσωπο του πρώην υπουργού, ακολούθησε και άλλος, με αποτέλεσμα ο πρώην υπουργός να μεταφερθεί αιμόφυρτος στο Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν για ράμματα. Για τη συγκεκριμένη επίθεση αρκετό καιρό αργότερα εντοπίστηκε και συνελήφθη ένας εκ των φερόμενων δραστών.

Τα κρούσματα βίας κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων συνεχίστηκαν και το 2011. Στην πορεία της 11ης Μαΐου ο διαδηλωτής Γιάννης Καυκάς δεν πρόλαβε να δει το χέρι που του προξένησε σοβαρές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και τον έστειλε για πολλές ημέρες στη μονάδα εντατικής θεραπείας του Γενικού Νοσοκομείου Νικαίας. Η υπόθεση παραμένει ανεξιχνίαστη και οι δράστες άγνωστοι και ατιμώρητοι.

Τον επόμενο μήνα, πάλι σε διαδήλωση, ο δημοσιογράφος Τάσος Τέλλογλου δέχτηκε επίθεση από αγνώστους και μεταφέρθηκε στον Ερυθρό Σταυρό, ενώ τον Ιούλιο ο δημοσιογράφος Μανώλης Κυπραίος, καθώς κάλυπτε διαδήλωση στο Κέντρο της Αθήνας, έχασε την ακοή του από χειροβομβίδα κρότου-λάμψης και από ξυλοδαρμό, όπως κατέθεσε, που υπέστη από αστυνομικούς.

Στα μέσα του περασμένου μήνα ο δημοσιογράφος Κωνσταντίνος Μπογδάνος δέχτηκε επίθεση από τρεις αγνώστους που του επιτέθηκαν από πίσω, τον έριξαν στο έδαφος και τον έσυραν για αρκετά μέτρα. Ελάχιστες ημέρες αργότερα σε ένα ακόμη πάνελ, περίπου σαν αυτό της περασμένης Πέμπτης, ο υποψήφιος βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Πέτρος Τατσόπουλος κόντεψε να πιαστεί στα χέρια με τον εκπρόσωπο της Δράσης Στέλιο Σταυρίδη. Μεταξύ τους είχε προηγηθεί έντονη λογομαχία.

Ολο αυτό το διάστημα δεν έλειψαν εξάλλου ηπιότερες μεν, σαφέστατες όμως επιθέσεις κατά πολιτικών και καλλιτεχνών – έχουν καταγραφεί περισσότερα από 200 περιστατικά -, οι οποίοι προπηλακίστηκαν με αυγά και γιαούρτια. Και σε αυτές τις περιπτώσεις, όμως, ανησυχητικό στοιχείο, που επιβεβαιώνει την ευρύτερη κοινωνική αναταραχή και τη γενίκευση των εκδηλώσεων βίας, συνιστά η προέλευση των αντιδρώντων από ετερόκλητους χώρους.

Στο γιαούρτωμα του Θεόδωρου Πάγκαλου πρωταγωνίστησαν οι διαφωνούντες με τη δημιουργία ΧΥΤΑ κάτοικοι της Κερατέας. Σε άλλους, όπως ο Γιώργος Νταλάρας, η Ντόρα Μπακογιάννη ή ο Χάρης Καστανίδης, «ρίπτες» των γιαουρτιών ήταν Αγανακτισμένοι του Μνημονίου, ενώ τα γιαούρτια που είχαν στόχο τον Αλέκο Αλαβάνο προέρχονταν από ξεσηκωμένους κατοίκους του Αγίου Παντελεήμονα, οι οποίοι εμφανίζονταν υπέρμαχοι των περιπολιών της Χρυσής Αυγής για την απομάκρυνση των λαθρομεταναστών από την περιοχή.

Στην αδυναμία ελέγχου της λαθρομετανάστευσης, σε συνδυασμό με τα κρούσματα εγκληματικότητας, «πάτησε» και η οργάνωση του κ. Μιχαλολιάκου. Μέσω των βίαιων επιχειρήσεων κατά παράνομων μεταναστών – είναι χαρακτηριστική η φωτογραφία ακροδεξιών που οπλισμένοι με μαχαίρια κυνηγούσαν μετανάστες, μετά τη δολοφονία του Μανώλη Καντάρη – έλαβε την εκλογική εκείνη ώθηση που σε σημαντικό βαθμό συνέβαλε στην είσοδο του κόμματος στη Βουλή.

Οπως έχει εξάλλου καταγραφεί σε παγκόσμιο επίπεδο, τα φαινόμενα ρατσισμού και ξενοφοβίας εκκολάπτονται ευκολότερα σε συνθήκες κρίσης. Οι μετανάστες αποτελούν τον πρώτο στόχο όταν οι ημεδαποί αρχίζουν να κινούνται στον αστερισμό της ανεργίας και γενικότερα των χαμηλότερων εισοδημάτων και παροχών.

Ενδεικτικό είναι ότι το τελευταίο τρίμηνο του 2011, σύμφωνα με στοιχεία του Δικτύου Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας, συντριπτική άνοδο σημείωσαν τα ρατσιστικά εγκλήματα: καταγράφηκαν 63, από τα οποία οι θύτες στα 18 ήταν μέλη εξτρεμιστικών οργανώσεων, στα 25 πολίτες, στα 18 αστυνομικοί και σε ένα η ιδιωτική ασφάλεια νοσοκομείου.

Από τη δράση μελών του αντιεξουσιαστικού χώρου, την άτυπη συχνά υποστήριξη πολιτικών φορέων έναντι αντιδράσεων που έχουν ως κινητήρια δύναμη τις αντιμνημονιακές αναφορές και τις επιχειρήσεις των μελών της Χρυσής Αυγής κατά μεταναστών σε περιοχές κυρίως της Αθήνας έως την επίθεσή τους λίγο πριν από τις εκλογές της 6ης Μαΐου κατά του υποψήφιου βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Πέτρου Ευθυμίου με νερά και καφέδες και το τελευταίο επεισόδιο με τον Κασιδιάρη η απόσταση μπορεί να μοιάζει μεγάλη.

Ωστόσο είναι υπαρκτός ο κίνδυνος, τον οποίο δείχνουν πλέον να αναγνωρίζουν όλο και εντονότερα οι πολιτικές δυνάμεις, να κυριαρχήσουν αισθήματα ανοχής σε έκνομες εκφράσεις, καθώς και ένας φαύλος κύκλος βίας με ανταλλαγή επεισοδίων μεταξύ ομάδων διαφορετικών πολιτικών πεποιθήσεων. Για τον λόγο αυτόν μάλιστα είχε επισημανθεί από την εποχή της μούντζας στις μαθητικές παρελάσεις και της επιλογής των μαθητών να γυρίζουν το κεφάλι τους στην αντίθετη κατεύθυνση από την εξέδρα των επισήμων ότι δεν συνιστούσε βέβαια πράξη άμεσης βίας, αποτελούσε όμως την απαρχή για απαξίωση των δημοκρατικών θεσμών.