Ευρωπαϊκό μπρα ντε φερ για τα εργοομόλογα

Φάκελο με έργα υποψήφια προς ένταξη στο υπό διαμόρφωση σχήμα των ομολόγων έργων ετοιμάζει η κυβέρνηση, η οποία θα επιδιώξει την εξασφάλιση υποστήριξης στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο σε Βρυξέλλες, Βερολίνο, Παρίσι και Ρώμη, προκειμένου να πειστεί η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) να χρηματοδοτήσει αναπτυξιακές υποδομές στην Ελλάδα.

Ο Πρωθυπουργός Παναγιώτης Πικραμμένος αμέσως μετά τη Σύνοδο Κορυφής του Μαΐου έδωσε εντολή στον υπουργό Ανάπτυξης Γιάννη Στουρνάρα να ετοιμάσει λίστα έργων σε συνεργασία με τον υπουργό Υποδομών Σίμο Σιμόπουλο, ώστε η Ελλάδα να είναι έτοιμη για να συμμετάσχει στη Σύνοδο Κορυφής της 28ης και 29ης Ιουνίου, όπου θα συζητηθεί το ζήτημα των ομολόγων έργων.

Το υπουργείο Υποδομών, σύμφωνα με πληροφορίες, δημιουργεί φάκελο οδικών και σιδηροδρομικών έργων που θεωρούνται υποψήφια για να ενταχθούν στα ομόλογα έργων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, μία από τις τέσσερις συμβάσεις παραχώρησης των οδικών αξόνων, που είναι «παγωμένες» λόγω της αναστολής δανειοδότησης από τις τράπεζες, θα προταθεί από το υπουργείο Υποδομών ως υποψήφια για ένταξη στα ομόλογα έργου.

Κύκλοι κοντά στην υπόθεση, πάντως, σημειώνουν ότι το ζήτημα βρίσκεται σε στάδιο επεξεργασίας. «Δεν υπάρχει ολοκληρωμένη διαδικασία και είμαστε στη φάση της ανίχνευσης. Το θέμα έχει δρόμο. Εμείς, προφανώς, ενδιαφερόμαστε να κινητοποιήσουμε περισσότερους πόρους», σημειώνουν και παραδέχονται ότι το πιθανότερο είναι το θέμα να λυθεί πολιτικά, δηλαδή στη Σύνοδο του Ιουνίου.

Σύμφωνα με πληροφορίες, εισήγηση για ένταξη στα ομόλογα έργου έχει γίνει και για τον σιδηρόδρομο. Το υπουργείο Υποδομών εξετάζει τα ομόλογα έργου να υποκαταστήσουν την αναγκαία εθνική συμμετοχή, καλύπτοντας το χρηματοδοτικό κενό μεταξύ των κοινοτικών πόρων (Διαρθρωτικά Ταμεία, ΕΤΕπ) και των εθνικών δαπανών. Ωστόσο δεν έχει ξεκαθαριστεί ποιο από τα έργα θα προταθεί.

Τα έργα του ΟΣΕ χωρίζονται σε τέσσερις κατηγορίες:

– Τα συγχρηματοδοτούμενα με δάνειο της ΕΤΕπ, που έχουν κενό άνω των 600 εκατ. ευρώ.

– Τα συγχρηματοδοτούμενα χωρίς κάλυψη από την ΕΤΕπ, με κενό επίσης άνω των 600 εκατ. ευρώ.

– Τα μη συγχρηματοδοτούμενα με προχωρημένη ωρίμαση, με κενό σχεδόν 160 εκατ. ευρώ.

– Τα μη συγχρηματοδοτούμενα σε φάση μελέτης, με θεωρητικό κενό άνω των 700 εκατ. ευρώ.

Κόντρα με την ΕΤΕπ. Παράλληλα, ο κ. Στουρνάρας συνεχίζει την ακανθώδη διαπραγμάτευση με την ΕΤΕπ για την ενεργοποίηση του εργαλείου επιμερισμού χρηματοπιστωτικού κινδύνου (RSI), το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει στην επανεκκίνηση των έργων στους οδικούς άξονες.

Η συμφωνία προέβλεπε να αξιοποιηθούν κονδύλια του ΕΣΠΑ, τα οποία θα μπορούσαν να τοποθετηθούν ως εγγύηση στην ΕΤΕπ για τη μόχλευση κεφαλαίων και τη χρηματοδότηση με ποσά ως και 4,5 δισ. ευρώ. Ωστόσο το σχέδιο δεν προχωρεί διότι η ΕΤΕπ θεωρεί ορισμένα από τα έργα μη χρηματοδοτήσιμα (non bankable) και εμφανίζεται απρόθυμη να χρηματοδοτήσει οδικούς άξονες, προκρίνοντας τα ενεργειακά έργα.

Η κυβέρνηση θεωρεί όμως ότι τα ενεργειακά έργα μπορούν ούτως ή άλλως να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση και προσπαθεί να πείσει την ΕΤΕπ να επικεντρωθεί στα μεγάλα έργα υποδομών, τα οποία θα έχουν και μεγαλύτερο αποτέλεσμα στην καταπολέμηση της ανεργίας.

Η προσπάθεια αυτή προσκρούει σε τοίχο αδιαλλαξίας και δεν είναι τυχαίο ότι κύκλοι του υπουργείου Ανάπτυξης μιλούν πια με ιδιαίτερο εκνευρισμό για τα στελέχη της ΕΤΕπ αναφέροντας ότι συμπεριφέρονται «λες και είναι στελέχη της Goldman Sachs», προσθέτοντας ότι η επενδυτική τράπεζα «δεν δημιουργήθηκε για να παίρνουν κάποιοι παχυλούς μισθούς και να κάνουν μελέτες στο Λουξεμβούργο» (όπου και η έδρα της), αλλά για να στηρίζει αναπτυξιακά τις χώρες της Ευρώπης, «ιδίως όταν το έχουν ανάγκη». Δεν είναι τυχαίο ότι ο κ. Στουρνάρας έχει δηλώσει πως η ΕΤΕπ «δεν μπορεί να συμπεριφέρεται ως κλασική εμπορική τράπεζα».

Αναζήτηση συμμαχιών. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μονάχα η υποστήριξη των ελληνικών επιχειρημάτων από το υψηλότερο πολιτικό επίπεδο, όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο γαλλογερμανικός άξονας, μπορεί να εξασφαλίσει την ενεργοποίηση της ΕΤΕπ στη χρηματοδότηση αναπτυξιακών υποδομών. «Ολες οι προτάσεις μας απορρίπτονται, αφού τα υπηρεσιακά στελέχη της ΕΤΕπ ζητούν διάφορες εγγυήσεις που δεν μπορούν να δοθούν», σημειώνουν τονίζοντας: «Πρέπει οι ευρωπαϊκές ηγεσίες να τους πουν ότι “είστε εκεί γιατί εμείς σας δώσαμε αυτόν τον ρόλο”».

Κύκλοι κοντά στην υπόθεση κρατούν μικρό καλάθι για τα ομόλογα έργου για έναν ακόμη λόγο: το αρχικό τους κεφάλαιο είναι μόλις 230 εκατ. ευρώ για ολόκληρη την ΕΕ, εκ των οποίων τα 200 εκατ. θα αποτελούν εγγυήσεις για έργα υποδομών μεταφορών, 20 εκατ. για έργα Τεχνολογιών Πληροφορικής Επικοινωνιών (ΤΠΕ) και 10 εκατ. για ενεργειακές συνδέσεις. Θα διευρυνθεί αυτό το πακέτο στη Σύνοδο Κορυφής; Είναι πιθανό. Σε κάθε περίπτωση η Ελλάδα πρέπει να είναι έτοιμη και εντός ευρώ.

Με εγγυήσεις 230 εκατ. ευρώ η ΕΕ ευελπιστεί να μοχλεύσει πόρους έως και 4,5 δισ. ευρώ για όλα τα κράτη-μέλη. Δηλαδή, όπως εξηγούν, ακόμη και αν αυτός ο στόχος επιτευχθεί, τα χρήματα που θα αντιστοιχούσαν στη χώρα μας δεν είναι αρκετά για να προχωρήσουν μείζονες αναπτυξιακές υποδομές.

«Γραμμή» της ΕΕ είναι να χρηματοδοτηθούν κατά προτεραιότητα έργα υποδομών με έσοδα, όπως για παράδειγμα οι συμβάσεις παραχώρησης των οδικών αξόνων.

Ωστόσο, όπως αναφέρουν ενημερωμένες πηγές, η υλοποίηση των ομολόγων έργου προσκρούουν και σε δύο σχεδόν απαγορευτικά εμπόδια: το πρώτο είναι η αδυναμία του τραπεζικού συστήματος να χρηματοδοτήσει μεγάλα έργα· το δεύτερο είναι ότι δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί ο ακριβής μηχανισμός λειτουργίας των ομολόγων, αφού είναι αδιευκρίνιστο ποιος θα τα εκδώσει, ποιος θα τα πάρει και πού θα τα δώσει. Η κυβέρνηση ήδη ετοιμάζει και λίστα ερωτημάτων, τα οποία πρέπει να απαντηθούν από τις κοινοτικές υπηρεσίες.

———

Σημειώνεται ότι, εκτός από το Ταμείο Εγγυήσεων για τα μεγάλα, έχει «κολλήσει» και το (θεωρητικώς έτοιμο να λειτουργήσει) Ταμείο για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις με προϋπολογισμό 1 δισ. ευρώ. Η δημιουργία του υπεγράφη πρόσφατα στην Αθήνα από την πρώην υπουργό Ανάπτυξης Αννα Διαμαντοπούλου και τον αντιπρόεδρο της ΕΤΕπ Πλούταρχο Σακελλάρη, παρουσία του επιτρόπου Περιφερειακής Ανάπτυξης της ΕΕ Γιοχάνες Χαν.

Σχετικά με το Ταμείο για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις, τα στελέχη της ΕΤΕπ επικαλούνται την αβεβαιότητα που προκαλούν οι εκλογές και την αξιολόγηση της Ελλάδας από τους διεθνείς οίκους. Σημειωτέον ότι τα πρώτα χρήματα για τους μικρομεσαίους θα έπρεπε να είχαν ήδη εκταμιευθεί με βάση τον αρχικό προγραμματισμό.

Αυτό που πραγματικά φοβούνται, όμως, είναι η αξιολόγηση της ίδιας της ΕΤΕπ και το ενδεχόμενο να χάσει το ΑΑΑ που της δίνουν οι οίκοι αξιολόγησης, σε περίπτωση έκθεσης σε χρηματοπιστωτικό κίνδυνο, έπειτα και από σχετική προειδοποίηση από τη Fitch.