Ο Πάπας, το σκάνδαλο και οι ψίθυροι για τη διαδοχή

Τα ξημερώματα της Τετάρτης 23 Μαΐου ο 46χρονος Πάολο Γκαμπριέλε αποχαιρέτισε τη σύζυγό του, πέρασε από τα υπνοδωμάτια των τριών παιδιών τους και έφυγε για να αρχίσει άλλη μια ημέρα στην υπηρεσία του ανθρώπου που οι ρωμαιοκαθολικοί πιστεύουν πως είναι ο βικάριος, ο τοποτηρητής του Χριστού επί της Γης. Λίγο αργότερα έφτανε στα ιδιαίτερα διαμερίσματα του Πάπα, στον τρίτο και τελευταίο όροφο του Αποστολικού Ανακτόρου, χρησιμοποιώντας τον ανελκυστήρα που οδηγεί κατευθείαν εκεί. Είναι ένα από τα δέκα πρόσωπα που έχουν στην κατοχή τους το κλειδί αυτό. Εως το τέλος της ίδιας ημέρας, πολλοί τον χαρακτήριζαν προδότη και κάποιοι – ανάμεσά τους και ένας καρδινάλιος – τον συνέκριναν με τον πιο διαβόητο προδότη στην Ιστορία, τον Ιούδα Ισκαριώτη που παρέδωσε τον Χριστό στους Ρωμαίους. Η Αστυνομία του Βατικανού είχε βρει στο σακίδιό του προσωπικά έγγραφα του Πάπα και πιστεύει πως αυτός τα διοχεύτευσε σε ιταλό δημοσιογράφο. Δέκα ημέρες μετά, το Βατικανό προσπαθεί να ελέγξει τις ζημιές. Περιγραφές για καρδιναλίους που εκτοξεύουν φοβερές κατηγορίες εναντίον αλλήλων κάνουν την Αγία Εδρα να μοιάζει με φωλιά οχιών, λέει ο ιστορικός του Βατικανού Βιτόριο Μεσόρι. Διαβάζοντας τον ιταλικό Τύπο μπορεί κανείς να φανταστεί οργισμένους αξιωματούχους με άμφια να υψώνουν τη γροθιά τους, κατηγορώντας ο ένας τον άλλο ως τον «εγκέφαλο» πίσω από την κλοπή του μπάτλερ. Το Βατικανό όμως αρνείται τα πάντα και ασφαλώς ουδείς περιμένει ότι θα παραδεχθεί ποτέ εμπλοκή κάποιου καρδιναλίου στο VatiLeaks, το σκάνδαλο των διαρροών από το Βατικανό, ούτε ότι ενδεχομένως ο Πάπας γνώριζε τι συνέβαινε. Ο εκπρόσωπος της Αγίας Εδρας πατήρ Φεντερίκο Λομπάρντι επιμένει πως δεν διεξάγεται έρευνα εις βάρος καρδιναλίων. Μόνο ο οικονόμος κατηγορείται, λέει, και μόνο αυτός θα βρεθεί αντιμέτωπος με το δικαστήριο του Βατικανού. Εντούτοις οι βατικανολόγοι θα παρακολουθούν τις μεταθέσεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων σε δύσκολες θέσεις, οι οποίες θα μπορούσε να θεωρηθούν πειθαρχικές κυρώσεις.

Ο ΕΥΓΕΝΙΚΟΣ ΠΑΟΛΕΤΟ. Από την άλλη, οι άνθρωποι που τον ξέρουν λένε πως ο Γκαμπριέλε, τον οποίο φώναζαν Παολέτο, είναι θύμα της υπόθεσης. Είναι πεπεισμένοι, του Πάπα περιλαμβανομένου, πως είτε είναι εντελώς αθώος είτε χειραγωγήθηκε. Λένε πως είναι ευγενικός, διακριτικός και πολύ αφοσιωμένος. Το γεγονός ότι ανήκε στην πολύ στενή ομάδα που είναι γνωστή ως «η παπική οικογένεια» εξηγεί τη θλίψη και την πικρία στα λόγια του Πάπα όταν μίλησε για πρώτη φορά δημόσια για την κρίση, την περασμένη Τετάρτη, ακριβώς μία εβδομάδα μετά τη σύλληψη του οικονόμου του. Ενώ οι γραμματείς του και οι τέσσερις γυναίκες που τον βοηθούν στη διαχείριση του απλού νοικοκυριού του ζουν στην παπική κατοικία, ο Γκαμπριέλε έμενε με την οικογένειά του και έτσι θα μπορούσε να έρθει σε επαφή με οποιονδήποτε μέσα ή έξω από το Βατικανό.

Οσοι όμως τον γνωρίζουν επιμένουν πως, αν είναι ένοχος για κάτι, η συμπεριφορά του δεν μπορεί παρά να υπαγορεύτηκε από την αγάπη του για την αλήθεια και από τη βαθιά αφοσίωσή του στην Εκκλησία και στον Πάπα. Προσθέτουν μάλιστα ότι ο δυστυχής Παολέτο είναι και λίγο αφελής και, ως εκ τούτου, αν τελικά αποδειχθεί πως έκλεψε πράγματι τα έγγραφα από τα ποντιφικικά διαμερίσματα, είναι αδύνατο να σχεδίασε και να εκτέλεσε μόνος του την κλοπή. Αν καταδικαστεί, αντιμετωπίζει ποινή κάθειρξης 30 ετών.

Αν ο Γκαμπριέλε θεωρείται ευρέως θύμα του σκανδάλου, ο ίδιος ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ’ είναι αναμφίβολα το δεύτερο θύμα του. Μπορεί κανείς να πει τα πάντα γι’ αυτόν, για τον συντηρητισμό του ή για την ανικανότητά του να διαχειριστεί μια κουρία (η γραφειοκρατία του Βατικανού) που έχει γίνει ανεξέλεγκτη από τότε που βρίσκεται υπό τον έλεγχο του καρδιναλίου Ταρτσίζιο Μπερτόνε. Ωστόσο, ουδείς έχει πει ποτέ ότι ενδέχεται να μηχανορραφεί για να διασφαλίσει την εξουσία του ή για να προωθήσει τους φίλους του. Ο Βενέδικτος μοιάζει ολοένα και περισσότερο ξένος σε αυτή τη φωλιά των οχιών που έχει γίνει η κουρία – ένας χώρος όπου όλοι βάλλουν εναντίον όλων και όπου ομάδες πίεσης έχουν σχηματιστεί και μηχανεύονται ήδη τη διαδοχή του, υπογραμμίζει το γαλλικό περιοδικό «Νουβέλ Ομπσερβατέρ». Προετοιμάζεται έτσι μια διαδοχή του 85χρονου Βενέδικτου στην οποία θα πρωταγωνιστήσουν οι Ιταλοί, οι οποίοι αριθμούν τώρα 30 μεταξύ των 110 καρδιναλίων που θα κληθούν να εκλέξουν τον Πάπα. Υποψήφιός τους, σύμφωνα με την ίδια πηγή, θα είναι ο Αντζελο Σκόλα, αρχιεπίσκοπος του Μιλάνου. «Είναι ιστορίες Ιταλών… Τίποτε περισσότερο», λένε πως απάντησε ο Ποντίφικας όταν του μίλησαν γι’ αυτές τις «συνωμοσίες». Είναι όμως αρκετές για να χαλάσουν τα τελευταία χρόνια του γερμανού Πάπα.