Το μυστήριο με το δημοψήφισμα

Με ένα τηλεφώνημα – βόμβα της Ανγκελα Μέρκελ στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κάρολο Παπούλια εγκαινιάστηκε η προεκλογική περίοδος: η Καγκελάριος έβαλε στο τραπέζι πρόταση για διενέργεια δημοψηφίσματος ταυτόχρονα με τις εκλογές, προβαίνοντας έτσι σε μια ωμή παρέμβαση.Αργά το βράδυ η καγκελαρία διέψευσε ότι έκανε τέτοια πρόταση. Την ίδια ώρα, ενόψει της Συνόδου του G8, οι ηγέτες των ΗΠΑ και της Γαλλίας Μπαράκ Ομπάμα και Φρανσουά Ολάντ ένωναν τις φωνές τους υπέρ μιας καθαρής λύσης στο ελληνικό πρόβλημα ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος επέκτασης της κρίσης σε ολόκληρο τον ευρωπαϊκό Νότο.
Στο πνεύμα αυτό, ο γερμανός Σοσιαλδημοκράτης και πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς δίνει συνέντευξη στα «ΝΕΑ» και υπογραμμίζει ότι απαιτούνται μέτρα για την ανάπτυξη της Ελλάδας, για την οποία επισημαίνει ότι πρέπει πάση θυσία να παραμείνει στην ευρωζώνη. Εν τω μεταξύ, στο τελικό στάδιο πριν από τη δημοσιοποίηση είναι το συνοικέσιο Σαμαρά – Μπακογιάννη, το ΠΑΣΟΚ ετοιμάζει μια επιθετική προεκλογική καμπάνια, ενώ στον ΣΥΡΙΖΑ αναζητούν… καπέλα για να βγάζουν από μέσα τα πολλά εκατομμύρια ευρώ που απαιτούνται για την υλοποίηση των εξαγγελιών τους.,

Πρώτα δεν ήθελαν να κάνουμε εκλογές. Τώρα υποβάλλουν τη σκέψη να γίνει ταυτόχρονα με τις εκλογές της 17ης Ιουνίου και δημοψήφισμα για την παραμονή της χώρας στο ευρώ! Αυτό ήταν το περιεχόμενο του χθεσινού τηλεφωνήματος της Ανγκελα Μέρκελ στον Κάρολο Παπούλια. Αυτός δεν πήρε πρωτοβουλία, αλλά ενημέρωσε τον Πρωθυπουργό Παναγιώτη Πικραμμένο που μετά από κάποιες ώρες ενημέρωσε σε δόσεις τους πολιτικούς αρχηγούς. Οταν το θέμα δημοσιοποιήθηκε με ανακοίνωση του κυβερνητικού εκπροσώπου, τα κόμματα αναθεμάτισαν το δημοψήφισμα _ για να το διαψεύσει το βράδυ η Καγκελαρία. Χρονικό μιας ημέρας ασυνεννοησίας ανάμεσα στο Βερολίνο, την Αθήνα, την Προεδρία και το Μέγαρο Μαξίμου.
 Καγκελαρία καλεί Προεδρία της Δημοκρατίας. Και προτείνει δημοψήφισμα μαζί με τις εκλογές της 17ης Ιουνίου. Οι έλληνες μαζί με την κυβέρνηση που θα εκλέξουν, θα μπορούσαν να κληθούν να διαλέξουν και μεταξύ ευρώ και δραχμής!

Είναι το δίλημμα που είχε επιβληθεί στον Γιώργο Παπανδρέου από την Ανγκελα Μέρκελ και τον τότε Πρόεδρο της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί στο G-20 των Καννών πέρσι τον Νόέμβριο. Αυτό, αφού ο γαλλογερμανικός άξονας είχε αντιδράσει σφόδρα στην αρχική ιδέα του Παπανδρέου για δημοψήφισμα. Το ενδιαφέρον είναι ότι, σύμφωνα με έγκυρη πηγή, η γερμανίδα Καγκελάριος είχε τότε ενημερωθεί εκ των προτέρων για την πρόθεση που είχε ο τότε Πρωθυπουργός. Αλλά μπρος στην αντίδραση του Σαρκοζί, που είχε εσωτερικές πολιτικές δυσκολίες και ήταν αρνητικός σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η Μέρκελ είχε ακολουθήσει τη γαλλική γραμμή. Τώρα το Βερολίνο επανέφερε ξανά το θέμα ως «σκέψη».
Το τηλεφώνημα της Μέρκελ προς τον Κάρολο Παπούλια αναστάτωσε χθες το πρωί τους εγχώριους πολιτικούς κύκλους. Αφενός μεν για τη θεσμική ασυμμετρία της επικοινωνίας. Η χώρα έχει πρωθυπουργό, άρα γιατί η κλήση δεν ήταν απευθείας προς το Μέγαρο Μαξίμου; Μήπως έφταιγε το γεγονός ότι ο νέος Πρωθυπουργός Παναγιώτης Πικραμμένος δεν έκανε το εθιμοτυπικό τηλεφώνημα στους ξένους ομολόγους του, όπως είχε κάνει ο προκάτοχός του Λουκάς Παπαδήμος;
Η σύγχυση επιτάθηκε όταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ενημέρωσε τον Πρωθυπουργό, αλλά η κυβέρνηση, στην οποία παρέπεμπε η Προεδρία, τηρούσε επί ώρες σιγήν ιχθύος για το περιεχόμενο του τηλεφωνήματος. Όλα αυτά, ενώ ακυρώθηκε ένα άτυπο Υπουργικό Συμβούλιο που είχε προγραμματισθεί για χθες στις έξι το απόγευμα χωρίς οι προσκληθέντες υπουργοί να ξέρουν γιατί.
Τι είχε συμβεί; Ο Παναγιώτης Πικραμμένος επέλεξε να ενημερώσει με τη σειρά του τους πολιτικούς αρχηγούς.
Αν επικράτησε η λογική του πρωτοκόλλου ή, τελοσπάντων, των διαδικασιών, αυτή δεν τηρήθηκε. Διότι δεν τηρήθηκε η σειρά εκλογής της 6ης Μαΐου. Ο Πικραμμένος είχε ενημερώσει τον Ευάγγελο Βενιζέλο πριν τον Αλέξη Τσίπρα _ ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ εξελέγη δεύτερο κόμμα. Η Κουμουνδούρου αναζητούσε μάλιστα επί ματαίω κάποια στιγμή χθες το απόγευμα επαφή με την κυβέρνηση, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Οπότε επικράτησε εκνευρισμός. Τελικά, ο Τσίπρας δέχθηκε τηλεφώνημα του Πικραμμένου λίγο μετά τις έξι. Στο τηλεφώνημα αυτό δεν ειπώθηκε τίποτε περί δημοψηφίσματος. Αλλά εδόθη μια ενημέρωση γενικού πλαισίου, την οποία μάλιστα ο Τσίπρας χαρακτήρισε στους συνεργάτες του ως «ανούσια» και συνέχισε το πρόγραμμά του.
Τι περιλάμβανε αυτή η ενημέρωση; Ότι εν όψει της συνόδου του G-8 η Μέρκελ ήθελε να ενημερωθεί από τον Κάρολο Παπούλια για την κατάσταση στην Ελλάδα και τη συγκρότηση της νέας κυβέρνησης. Ήθελε επίσης να δώσει ένα διπλό μήνυμα.

Η θετική όψη _ το καρότο _ είναι ότι, εφόσον σχηματισθεί σταθερή κυβέρνηση στην Ελλάδα μετά τις επόμενες εκλογές, τότε υπάρχει διάθεση στη Γερμανία να βοηθηθεί η χώρα μας με ένα γενναίο αναπτυξιακό πακέτο. Είναι η νέα γραμμή έναντι της Ελλάδας που εκφράζει την επιθυμία τόσο του νέου Πρόεδρου Φρανσουά Ολάντ όσο και της Ουάσιγκτον. Η απογευματινή διαρροή του ΠΑΣΟΚ εμφάνιζε τον Ευάγγελο Βενιζέλο να επισημαίνει ότι «αυτά τα λένε οι Γερμανοί από πέρσι τον Ιούλιο».
Η αρνητική όψη _ το μαστίγιο _ είναι ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη την υποστήριξη γερμανών και Ευρώπης επ’ άπειρον. Και ότι οι τελικές αποφάσεις για το τι θα γίνει με τη χώρα μας θα ληφθούν μετά τις 17 Ιουνίου. Πάντως, το μήνυμα ότι η γερμανική υπομονή εξαντλείται και καλό θα ήταν η Ελλάδα να ξαναμπεί σε δρόμο σταθερότητας το μετέφερε σε όλους τους συνομιλητές του και ο γερμανός Πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς που επισκεπτόταν χθες την Αθήνα.
Γνωστά πράγματα δηλαδή. Το άγνωστο ήταν το δημοψήφισμα. Περί αυτού φαίνεται ότι υπήρξε νέος γύρος τηλεφωνημάτων λίγο πριν την ανακοίνωση που έβγαλε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Δημήτρης Τσιόδρας κοντά στις οκτώ το βράδυ. Από το περιεχόμενό της είναι σαφές ότι η φόρμουλα για την έμμεση απόρριψη της ιδέας του δημοψηφίσματος είχε στο μεταξύ βρεθεί και ήταν νομική. Πιο συγκεκριμένα, ο υπηρεσιακός χαρακτήρας της κυβέρνησης Πικραμμένου δεν της επιτρέπει να αναλάβει μια τέτοια πρωτοβουλία. Η δικαιολογία αυτή είχε στόχο να προκαταλάβει τις αντιδράσεις των κομμάτων που αναμένονταν σαφώς αρνητικές σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Το πλήρες κείμενο της ανακοίνωσης έχει ως εξής:
«Ο πρωθυπουργός Παναγιώτης Πικραμμένος, κατόπιν τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχε με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κάρολο Παπούλια, επικοινώνησε με τους πολιτικούς αρχηγούς: Α. Σαμαρά, Πρόεδρο της ΝΔ, Αλ. Τσίπρα, πρόεδρο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, Ευ. Βενιζέλο Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, Αλ. Παπαρήγα ΓΓ του ΚΚΕ, Ν. Μιχαλολιάκο ΓΓ του Λαϊκού Συνδέσμου – Χρυσή Αυγή και τον πρόεδρο της ΔΗΜ.ΑΡ Φ. Κουβέλη και τους ενημέρωσε για το περιεχόμενο της συνομιλίας που είχε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με την Καγκελάριο της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας Αγκελα Μέρκελ.Η κ. Μέρκελ επανέλαβε τη στήριξη της Ε.Ε. στις προσπάθειες της Ελλάδας για υπέρβαση της κρίσης. Επίσης ανέφερε ότι η Ε.Ε. έχει την πρόθεση να εξετάσει την ενίσχυση των πολιτικών για ανάπτυξη και καταπολέμηση της ανεργίας στον ευρωπαϊκό χώρο. Το ζήτημα της ανάπτυξης, είναι άλλωστε ένα το βασικό θέμα που θα απασχολήσει το Έκτακτο Συμβούλιο Κορυφής της ΕΕ στις 23 Μαΐου στις Βρυξέλλες.Επίσης μετέφερε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας σκέψεις για τη διενέργεια δημοψηφίσματος παράλληλα με τις εκλογές, με το ερώτημα κατά πόσον επιθυμούν οι Έλληνες πολίτες την παραμονή στην ευρωζώνη. Είναι πρόδηλο ωστόσο ότι το θέμα εκφεύγει των αρμοδιοτήτων της υπηρεσιακής κυβέρνησης».

Πράγματι τα κόμματα βγήκαν πολύ αρνητικά έναντι του ενδεχομένου ενός δημοψηφίσματος. Η ΝΔ έβγαλε σκληρή ανακοίνωση του Αντώνη Σαμαρά που μίλησε για λάθος ώρα και λάθος μήνυμα, επισημαίνοντας ότι ο ελληνικός λαός δικαιούται το σεβασμό των ευρωπαίων εταίρων μας. Ο ΣΥΡΙΖΑ είπε ότι το Βερολίνο μας αντιμετωπίζει ως προτεκτοράτο. Το ΠΑΣΟΚ, μέσω κύκλων, έλεγε ότι το θέμα δεν είναι το δημοψήφισμα για την παραμονή ή όχι στο ευρώ. Το 80% του ελληνικού λαού εκφράζεται υπέρ παραμονής στην ευρωζώνη και θέλει να έχει νόμισμα το ευρώ. Οι έλληνες δεν επιθυμούν την λιτότητα. Γι’ αυτό, το θέμα της ΕΕ συνίσταται στο να ξεμπλοκάρουν τα αναπτυξιακά μέτρα και το πακέτο που είχε συμφωνηθεί από τον Ιούλιο του 2011 και να υπάρξει βελτίωση των όρων της δανειακής σύμβασης ώστε να υπηρετούν την ανάπτυξη και να αποτρέπουν την ανεργία.
Στα κόμματα, πάντως, ο χειρισμός του της κλήσης Μέρκελ προς Παπούλια δημιουργεί μια αίσθηση ασυνεννοησίας μεταξύ Προεδρίας και Μεγάρου Μαξίμου _ κάτι που φάνηκε και τη βραδιά συγκρότησης της υπηρεσιακής κυβέρνησης. Ή και μια διάθεση της Προεδρίας να «πετάξει» το θέμα επάνω στο γραφείο Πρωθυπουργού. Γιατί, όπως αναρωτιόταν στέλεχος μεγάλου κόμματος, να μην ενημερώσει απευθείας ο Παπούλιας τους πολιτικούς αρχηγούς, χειριζόμενος ο ίδιος το θέμα; Έτσι κι αλλιώς ο Πικραμμένος είναι υπηρεσιακός. Η αδράνεια και οι ανακολουθίες χειρισμών δείχνουν πάντως ότι η νέα κυβέρνηση δεν ξεκίνησε με το δεξί, αλλά και ότι η χώρα δεν έχει βρει έναν ασφαλή δρόμο εξόδου από την κρίση _ κάτι στο οποίο δεν βοηθούν και οι αιφνίδιες πρωτοβουλίες εξ Ευρώπης.
Το κατάλαβε τελικά και το Βερολίνο. Η Καγκελαρία, με ανακοίνωσή της, διέψευσε ότι ζητήθηκε να γίνει δημοψήφισμα από ξένη χώρα. Προφανώς, η Ανγκελα Μέρκελ υπολόγιζε σε έναν διαφορετικό χειρισμό από πλευράς της Προεδρίας αλλά και του Μεγάρου Μαξίμου. Μένει να φανούν οι επιπτώσεις.