Δύο ξένοι στο ίδιο ρινγκ

Ο Ανδρέας Παπανδρέου και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης μετρούσαν αντιπαλότητα και πολιτικές συγκρούσεις είκοσι ετών όταν βρέθηκαν αντίπαλοι στις εκλογές του 1985. Ο Κώστας Σημίτης είχε απέναντί του για εννέα μήνες τον Μιλτιάδη Εβερτ ως αρχηγό αξιωματικής αντιπολίτευσης του ΠΑΣΟΚ, ώσπου να γίνουν οι εκλογές του 1996. Τον Κώστα Καραμανλή ο Σημίτης τον είχε απέναντί του στη Βουλή τρία χρόνια έως τις εκλογές του 2000. Τα ντιμπέιτ ένας εναντίον ενός ήταν μεταξύ αντιπάλων που μετρούσαν αρκετές αντιπαραθέσεις. Αντίστοιχα, ο Γιώργος Παπανδρέου είχε έρθει απέναντι με τον Καραμανλή ως υπουργός Εξωτερικών προτού γίνει αρχηγός. Βρέθηκαν αντίπαλοι σε τρεις εκλογές: το 2004, το 2007 και το 2009. Με τα δεδομένα αυτά, το ζεύγος Σαμαρά – Βενιζέλου είναι πρωτόγνωρο, αφού πάει κατευθείαν σε εκλογές.

Ο πρόεδρος της ΝΔ είναι στην πολιτική από το 1977, όταν εξελέγη βουλευτής Μεσσηνίας σε ηλικία 27 ετών. Ηταν η εποχή όπου το γραφείο του Κωνσταντίνου Καραμανλή πριμοδοτούσε στην περιφέρεια αυτή τον Γιάννη Μπούτο. Ο Σαμαράς είναι το ανφάν γκατέ της αβερωφικής πτέρυγας και ο φυσικός δελφίνος της ελληνικής Δεξιάς τη δεκαετία του ’80. Ξεπετιέται στις οικουμενικές κυβερνήσεις της περιόδου 1989-90 ως υπουργός Οικονομικών. Το 1990 ο Μητσοτάκης του εμπιστεύεται το υπουργείο Εξωτερικών. Τρίτο πρόσωπο που ήταν παρόν θυμάται τον Ανδρέα Παπανδρέου να λέει κατ’ ιδίαν στον Μητσοτάκη: «Προσέξτε τα εξωτερικά γιατί ο Σαμαράς είναι νέος…». Ο τότε πρωθυπουργός, βέβαιος για την επικυριαρχία του, θα απαντήσει: «Μη φοβάσαι, Ανδρέα, είμαι εγώ από πάνω…».

ΑΠΟΓΕΙΩΣΕΙΣ. Το 1990 ο Σαμαράς απογειώνεται έχοντας ήδη μία δεκαπενταετία στην πολιτική. Δηλαδή, χρόνο και χώρο για να πάρει φόρα. Αντιθέτως, η απογείωση του Βαγγέλη Βενιζέλου είναι κάθετη. Ο χαρισματικός καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου αναδεικνύεται σε έναν από τους νομικούς παραστάτες του Ανδρέα Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο που ακολουθεί το «βρώμικο ’89». Εχοντας έρθει από τη Θεσσαλονίκη, ο Βενιζέλος είναι λίγο σαν επισκέπτης στην Αθήνα. Θα ενσωματωθεί στον στενό κύκλο του Ανδρέα όπου είναι τότε ο Τηλέμαχος Χυτήρης, ο Νίκος Αθανασάκης και, βέβαια, ο Αντώνης Λιβάνης και ο Κώστας Λαλιώτης. Στην Αθήνα του 1990-93 τα πολιτικά γεγονότα πέφτουν βροχή, ενώ το Σκοπιανό προκαλεί πρώτα τη ρήξη του Μητσοτάκη με τον Σαμαρά και ύστερα την πτώση της κυβέρνησης της ΝΔ. Την περίοδο εκείνη δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι Σαμαράς και Βενιζέλος έχουν διασταυρώσει τα ξίφη τους. Ή ότι υπάρχει κάποια επαφή. Ο πρώτος μπαίνει άλλωστε γρήγορα σε τροχιά αποδρομής από τη ΝΔ. Ο δεύτερος, αντιθέτως, ενσωματώνεται στο ΠΑΣΟΚ και εκλέγεται στην Α’ Θεσσαλονίκης το 1993.

Το Σκοπιανό θα βαρύνει στα πολιτικά βήματα του Σαμαρά τη δεκαετία του 1990. Αλλά είναι και από τα θέματα που θα χειριστεί ο Βενιζέλος στα πρώτα του βήματα ως μέλος των κυβερνήσεων του Ανδρέα. Ξεκινά ως υφυπουργός Προεδρίας, για να γίνει γρήγορα υπουργός Τύπου και ΜΜΕ, αλλά αναδεικνύεται ως κυβερνητικός εκπρόσωπος στο μπρίφινγκ. Ο Βενιζέλος είναι ο πρώτος, στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, που θα δείξει ότι το μπρίφινγκ είναι βατήρας για έναν χαρισματικό νεαρό πολιτικό. Ο Ανδρέας επιβάλλει εμπάργκο κατά των Σκοπίων, προκειμένου να βγάλει το θέμα από το τέλμα. Η Ευρώπη μάς πάει στα δικαστήρια και ο Βενιζέλος έχει το νομικό πρόσταγμα εξ Αθηνών. Αλλά ο Σαμαράς είναι ήδη αλλού – έχει κάνει δικό του κόμμα, την ΠΟΛΑΝ.

Η ΠΡΟΕΔΡΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ. Ως αρχηγός κόμματος ο Σαμαράς θα αποδειχθεί καταλύτης για το μοντέλο επιλογής Προέδρου Δημοκρατίας που ισχύει τα τελευταία 20 χρόνια και έχει λειτουργήσει με σταθερότητα. Αυτό βασίζεται στο να υποστηρίξει ο ένας πόλος του δικομματισμού ως υποψήφιο για την Προεδρία ένα πρόσωπο που προέρχεται από τον άλλο πόλο. Ο Σαμαράς προτείνει τον Κωστή Στεφανόπουλο. Το ΠΑΣΟΚ, που θέλει πάση θυσία να αποφύγει τις πρόωρες εκλογές το 1995, «θα ψήφιζε οποιονδήποτε τους φέρναμε», όπως λέει κάποιος που έζησε από μέσα την εποχή. Ωστόσο δεν είναι τόσο απλό. Ο Στεφανόπουλος έχει επισκεφθεί διακριτικά το Καστρί, στη φάση όπου ο Παπανδρέου είναι πολιτικά αποσυνάγωγος, για να εκφράσει την αντίθεσή σε ό,τι αντιλαμβάνεται ως πολιτική δίωξη. Η επίσκεψη δεν δημοσιοποιείται, αλλά έχει τη σημασία της. Ο Ανδρέας θα δεχθεί ασμένως τον Στεφανόπουλο ως υποψήφιο Πρόεδρο τον οποίο θα στηρίξει το ΠΑΣΟΚ.

Μήπως ο Βενιζέλος, ως πρόσωπο κοντά στον Ανδρέα, έχει τη διαπραγμάτευση με τον Σαμαρά στη φάση εκείνη; Οχι. Το θέμα, πλην του ίδιου του Παπανδρέου, χειρίζεται ο Αντώνης Λιβάνης που έχει την επαφή με τον αρχηγό της ΠΟΛΑΝ. Βεβαίως, δίπλα στον Σαμαρά είναι κάποιος με τον οποίο ο Βενιζέλος γνωρίζεται καλά. Είναι ο Δημήτρης Σταμάτης, εξ απορρήτων από τότε του Αντώνη. Δεν τον συνδέει με τον Βενιζέλο μόνο η Θεσσαλονίκη· αλλά και ένα προσωπικό στοιχείο. Το 1985, ως δικηγόρος, ο Βενιζέλος έχει αναλάβει μια υπόθεση του Σταμάτη στα δικαστήρια. Τώρα, όπως και τότε, η σχέση είναι ζωντανή και έχει τη σημασία της. Είναι ένα κανάλι επαφής που θα ξαναβρούμε στην πορεία.

{ARXS}ΤΕΛΟΣ ΕΠΟΧΗΣ.{ARXS} Οπως και στο Σκοπιανό, έτσι και στην εκλογή Προέδρου του 1995 οι Βενιζέλος και Σαμαράς έχουν εμπλακεί στα θέματα με μικρή διαφορά φάσης ή τα έχουν ζήσει από την άλλη πλευρά. Αλλά δεν έχουν συναντηθεί πολιτικά. Ούτως ή άλλως, η ελληνική πολιτική ετοιμάζεται να γυρίσει σελίδα. Το 1996 πεθαίνει ο Ανδρέας – μέντορας του Βενιζέλου στην πολιτική – και η ΠΟΛΑΝ μένει εκτός Βουλής. Η οκταετία Σημίτη είναι τα «πέτρινα χρόνια» της σταδιοδρομίας του Αντώνη Σαμαρά, που βρίσκεται ξαφνικά από το κέντρο στις παρυφές της πολιτικής. Το 2000 κρατάει την ΠΟΛΑΝ εκτός εκλογών, έχοντας λάβει υπόσχεση από τον Καραμανλή ότι θα ενταχθεί στη ΝΔ αμέσως μετά. Αλλά οι υποσχέσεις δεσμεύουν μόνον αυτούς που τις λαμβάνουν. Ο Καραμανλής χάνει τις εκλογές και δεν αισθάνεται δυνατός για να επαναφέρει τον Αντώνη. Αντιθέτως, το καλοκαίρι του 2000 ο Καραμανλής αποκαθιστά τις σχέσεις του με την οικογένεια Μητσοτάκη, στο πρόσωπο της Ντόρας Μπακογιάννη. Αυτή γίνεται δήμαρχος Αθηναίων το 2002 και υπουργός Εξωτερικών το 2006. Στη ΝΔ η φημολογία ανθεί εκ των υστέρων για «ντιλ διαδοχής» Κώστα – Ντόρας το 2000. Ο Σαμαράς αρκείται σε θέση ευρωβουλευτή το 2004 και εκλέγεται βουλευτής Μεσσηνίας το 2007. Οσο και αν φαίνεται παράξενο, η Μπακογιάννη είναι ένα πρόσωπο που εγγράφεται στο ημίφως πίσω από τη σχέση Βενιζέλου – Σαμαρά.