Η οικονομία είναι για τους ανθρώπους και όχι οι άνθρωποι για την οικονομία

Τα μαθηματικά μοντέλα είναι εξαιρετικά χρήσιμα για να ακονίζουν τη σκέψη του οικονομολόγου. Σε βοηθούν να «δεις» σχέσεις που δεν έχεις φανταστεί ότι υπάρχουν. Ομως μέχρι εκεί. Οταν έρθει η ώρα της εφαρμογής των συμπερασμάτων, ο οικονομολόγος πρέπει να ξανασκεφτεί από την αρχή για να ελέγξει την πολιτική που θα προτείνει με βάση: α) την αριστοτελική ηθική και την πολιτική του θέση, δηλαδή τη σχέση του με το καλό της κοινωνίας όπου ζει και β) τη διαπίστωση για το ποια θεωρητική κατασκευή είναι επιτυχής στο να ερμηνεύει την παρούσα και προσδοκώμενη πραγματικότητα, αφού πρώτα έχει απομονώσει την ιδεολογία από τη θεωρία.

Η οικονομία υπάρχει για τους ανθρώπους και όχι οι άνθρωποι για την οικονομία. Αρα δεν υπάρχουν οικονομικές πολιτικές που είναι «υγιείς» για την οικονομία αλλά καταστροφικές για το ανθρώπινο είδος. Για να υποφέρουν σε παρούσες αξίες οι άνθρωποι, είναι προφανές ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια λανθασμένη οικονομική πολιτική. Στην τρέχουσα συγκυρία για την Ελλάδα, είναι ορθή επιλογή η συμμετοχή μας στην ευρωπαϊκή ενοποίηση αλλά λάθος η πολιτική πραγματοποίησής της. Σε ό,τι αφορά την αξιοπιστία των οικονομολόγων, προφανώς υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων εάν ένας κάποιος συνεργάζεται με κέντρα εξουσίας και συμφέροντα και έχει ταυτοχρόνως δημόσιο λόγο. Επειδή όμως όλοι έχουν δικαίωμα να ομιλούν, οφείλουν να δηλώνουν την πραγματική ή συμπληρωματική ιδιότητά τους. Τότε όμως θα εξαφανίζονταν σχεδόν οι «ανεξάρτητοι» οικονομολόγοι από την τηλεόραση και τις εφημερίδες. Στην Ελλάδα νομίζω ότι θα παρέμεναν ελάχιστοι καθηγητές χωρίς κάποιας μορφής διασύνδεση που ενδεχομένως επηρεάζει την κρίση τους (οικονομικά συμφέροντα εσωτερικού, πολιτικά κόμματα, οργανωμένα συμφέροντα του εξωτερικού).

Ο Παναγιώτης Πετράκης είναι καθηγητής Οικονομικών Επιστημών, διευθυντής Τομέα Ανάπτυξης και Διεθνούς Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών