Βγάζουν άχρηστο το τεστ PSA!

Το τεστ PSA για την ανίχνευση του καρκίνου του προστάτη είναι άχρηστο, αποφάνθηκε αυτή την εβδομάδα η γαλλική Ανώτατη Αρχή Υγείας (HAS), την ίδια ώρα που εννέα μεγάλες ιατρικές ενώσεις στις ΗΠΑ, ανάμεσά τους η Αμερικανική Εταιρεία Κλινικής Ογκολογίας και η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία, συνιστούν λιγότερα ιατρικά τεστ, υπογραμμίζοντας ότι συχνά είναι άχρηστα και μερικές φορές επιζήμια για τους ασθενείς.

Σε σύστασή της που έδωσε στη δημοσιότητα την Τετάρτη η HAS αποφαίνεται σχετικά με την πολεμική γύρω από την αιματολογική εξέταση PSA (ειδικό προστατικό αντιγόνο) που διαρκεί εδώ και δέκα χρόνια: «Η ανίχνευση του καρκίνου του προστάτη από το επίπεδο του PSA δεν έχει αποδεδειγμένη ωφέλεια για τους άνδρες που εμφανίζουν παράγοντες κινδύνου». Με άλλα λόγια, δεν χρησιμεύει σε τίποτε. Τέλος, συνεπώς, στην περιβόητη εξέταση που επιβαλλόταν σε όλους τους άνδρες άνω των 50 ετών για να εκτιμηθεί η κατάσταση του προστάτη τους. Γιατί να ανιχνεύσεις και να επιχειρήσεις να θεραπεύσεις με μέσα που έχουν παρενέργειες έναν καρκίνο ο οποίος πιθανότατα δεν πρόκειται να εξελιχθεί πολύ; Η γαλλική HAS αναφέρει επίσης κατηγορηματικά ότι η συστηματική ανίχνευση δεν είναι χρήσιμη ούτε καν για τους άνδρες χωρίς συμπτώματα, που ανήκουν όμως στη λεγόμενη κατηγορία υψηλού κινδύνου.

Για τον κόσμο της δημόσιας υγείας πρόκειται για κάτι σπουδαίο. Η νόσος αυτή είναι ασφαλώς πολύ διαδεδομένη, όμως έχει συχνά αργή εξέλιξη. Εως τη δεκαετία του 2000 θεωρούσαμε ωστόσο ότι παρακολουθώντας το επίπεδο του ειδικού προστατικού αντιγόνου έχουμε ένα βαρόμετρο της μελλοντικής εξέλιξης. Και αυτό το βιολογικό τεστ, συνδυασμένο συχνά με μια ορθοσκόπηση, επέτρεπε μια καλή διάγνωση. Ωστόσο το 2010 η HAS ανακοίνωσε ότι δεν υπάρχει κανένα πλεονέκτημα σε όρους θνησιμότητας και ρυθμού ανάπτυξης της νόσου από το τεστ PSA. Και την Τετάρτη η HAS έδωσε απάντηση στο ερώτημα αν το τεστ PSA είναι τουλάχιστον χρήσιμο για τους λεγόμενους πληθυσμούς υψηλού κινδύνου (πρόσωπα με καρκινοπαθείς συγγενείς πρώτου βαθμού, με αφρικανική καταγωγή, που έχουν εκτεθεί σε ορισμένους χημικούς παράγοντες), και απάντησε και πάλι αρνητικά.

ΛΙΓΟΤΕΡΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. Στο μεταξύ στις ΗΠΑ εννέα ιατρικές ενώσεις που εκπροσωπούν 370.000 γιατρούς συνέστησαν να μειωθούν 45 από τις συνηθέστερες εξετάσεις και διαδικασίες πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας υποστηρίζοντας ότι συχνά είναι άχρηστες και μερικές φορές επιζήμιες για τους ασθενείς. Στον κατάλογο αυτόν περιλαμβάνονται το ηλεκτροκαρδιογράφημα, η μαγνητική τομογραφία που γίνεται συστηματικά όταν ένας ασθενής διαμαρτύρεται για πόνο στην πλάτη ή η συνταγογράφηση αντιβιοτικών για τη θεραπεία μιας ιγμορίτιδας που συνήθως περνάει σε δέκα ημέρες. Η Αμερικανική Εταιρεία Κλινικής Ογκολογίας συνιστά τη μείωση του αριθμού των υπερηχογραφημάτων για τις γυναίκες με πρώιμο όγκο στον μαστό και βέβαια της αιματολογικής εξέτασης PSA.