[Money diary] Tα τέσσερα ανησυχητικά νούμερα του αμερικανικού χρέους

Σκεφθείτε απλώς τους παρακάτω αριθμούς: 2,2%, 62,8, 454 και 5,9. Το πρώτο και το δεύτερο νούμερο βοηθούν το τρίτο αλλά δημιουργούν πρόβλημα στο τέταρτο.

Ας μιλήσουμε όμως με απλά λόγια. Το 2,2% είναι το μέσο ποσοστό του επιτοκίου που καταβάλλουν οι ΗΠΑ για την εξυπηρέτηση του χρέους. Το 62,8 είναι η μέση διάρκεια λήξης των αμερικανικών ομολόγων σε μήνες. Τα 454 δισ. δολάρια αντιστοιχούν στους καταβληθέντες τόκους για το 2011 ενώ τα 5,9 τρισ. δολάρια είναι το χρέος που θα πρέπει να αποπληρώσουν οι ΗΠΑ τα επόμενα πέντε χρόνια.

Η επιμονή του υπουργείου Οικονομικών στον βραχυπρόθεσμο δανεισμό έχει δύο συνέπειες. Η πρώτη είναι ότι αποκρύπτει τις διαρθρωτικές ανισορροπίες της οικονομίας και η δεύτερη ότι καλείται να αναχρηματοδοτήσει το 71% του χρέους που κατέχουν ιδιώτες των αγορών μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα: οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι εκτεθειμένες σε βραχυπρόθεσμο χρέος σε πολύ υψηλότερο ποσοστό από την Ελλάδα, την Πορτογαλία ή την Ισπανία. Οι ΗΠΑ μπορεί να είχαν συσσωρεύσει πολύ μεγαλύτερο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όμως το 41% αντιστοιχούσε σε τίτλους διάρκειας μεγαλύτερης των πέντε ετών. Σήμερα μόλις το 10% του χρέους λήγει σε διάστημα μεγαλύτερο των 10 ετών.

Ορισμένοι οικονομολόγοι προτάσσουν το επιχείρημα ότι η χώρα μπορεί να δανείζεται πολύ φτηνά (με μέσο επιτόκιο 2%) χρηματοδοτώντας ταυτόχρονα τα πακέτα στήριξης της οικονομίας. «Γιατί να μην το κάνει αφού μπορεί;» ρωτούν. Ομως το έλλειμμα του 8,2% του ΑΕΠ και το χρέος του 67,7% που κρατούν ιδιώτες επενδυτές είναι μόνο η μία όψη του προβλήματος. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η αναχρηματοδότηση αυτών των ομολόγων στη λήξη τους. «Πρόκειται για το πρόβλημα που έχει βάλει σε κίνδυνο την Ελλάδα και την Πορτογαλία καθώς και την Αργεντινή στο παρελθόν» σημειώνει το αμερικανικό μη κερδοσκοπικό ίδρυμα Center for Financial Stability. Αυτή η ακριβώς η πτυχή θα μπορούσε να προκαλέσει κρίση στις αγορές.

Το υπουργείο Οικονομικών ασφαλώς έχει υπόψη του αυτό τον κίνδυνο και προσπαθεί να τον μετριάσει με τα «υψηλής ποιότητας χρεόγραφα», όπως τα γραμμάτια τα οποία αποδίδουν αρνητικό επιτόκιο. Οι επενδυτές πληρώνουν περισσότερα από την ονομαστική αξία αυτών των τίτλων εξάμηνης ή δωδεκάμηνης διάρκειας. Την επόμενη τριετία όμως το έλλειμμα προβλέπεται να αγγίξει το ένα τρισ. δολάρια και η πίεση χρηματοδότησης αναμένεται να αυξηθεί.