Η πρώτη ήττα των στρατηγών

H εικόνα του Ιλκέρ Μπασμπούγ, τέως αρχηγού των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων, να χαιρετά τους υποστηρικτές του με υψωμένη τη γροθιά και λίγο αργότερα να βγαίνει εξαγριωμένος από το δικαστήριο όπου είναι κατηγορούμενος για τρομοκρατία και απόπειρα ανατροπής της κυβέρνησης, προκαλεί ανάμεικτα συναισθήματα στους Τούρκους και εγείρει ερωτήματα για τον τρόπο διαχείρισης της έρευνας σχετικά με την υπόθεση Εργκένεκον.

«Ο τουρκικός στρατός δεν έχει ηττηθεί ποτέ», είπε ένας αξιωματικός στον Μπασμπούγ κατά την έναρξη της δίκης του στις φυλακές υψίστης ασφαλείας της Σηλυβρίας όπου ο στρατηγός ε.α. κρατείται από τον Ιανουάριο. «Φυσικά! Και αυτό θα περάσει», απάντησε ο Μπασμπούγ που χαρακτήρισε τη δίκη ως επίθεση σε όλη τη στρατιωτική ηγεσία και «μαύρη κηλίδα» στην ιστορία της χώρας. Η αλήθεια όμως είναι ότι ο δεύτερος μεγαλύτερος στρατός του ΝΑΤΟ έχει ήδη ηττηθεί ως κυρίαρχη πολιτική δύναμη στην Τουρκία. Η εικόνα ενός πρώην αρχηγού Ενόπλων Δυνάμεων στο εδώλιο του κατηγορουμένου για τρομοκρατία θα ήταν αδιανόητη έως και πριν από μερικά χρόνια. Για τους αποκαλούμενους «πασάδες», την ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων, δεν υπάρχει η προοπτική της επιστροφής στις παλιές ημέρες όταν ο στρατός έκανε διαρκώς πραξικοπήματα, καταργώντας κυβερνήσεις στο όνομα της σταθερότητας και της προάσπισης του λαϊκού κράτους.

Εκτός από τους υποστηρικτές του που συγκεντρώθηκαν στο δικαστήριο, οι ξένοι δημοσιογράφοι στην Κωνσταντινούπολη βρίσκουν και κάποιους πολίτες που δηλώνουν σκεπτικοί με τη δίωξή του. «Γιατί ένας τόσο ισχυρός άνδρας όπως ο Μπασμπούγ να ενταχθεί σε τρομοκρατική οργάνωση; Ηταν ήδη επικεφαλής ενός από τους καλύτερους στρατούς του κόσμου», αναρωτιέται ο 33χρονος Γκουβέν. «Μπορούσε να κινητοποιήσει ένα εκατομμύριο στρατιώτες. Δεν βγάζει νόημα. Η Δικαιοσύνη χάνει το γόητρό της». Παρότι όμως το θέμα του Μπασμπούγ αποτελεί την κύρια συζήτηση μεταξύ των τούρκων πολιτών, οι περισσότερες εφημερίδες έδωσαν περιορισμένο χώρο στα πρωτοσέλιδά τους χθες, ίσως αντανακλώντας πολιτικές ευαισθησίες και όχι αξιολόγηση της υπόθεσης ως είδηση.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση της εταιρείας Konda αυτόν τον μήνα, περίπου 60% των Τούρκων πιστεύουν ότι η οργάνωση Εργκένεκον υπάρχει και όσοι είναι μέλη της πρέπει να δικαστούν. Επειτα από πέντε χρόνια ερευνών και ελάχιστες καταδίκες, το 40% των Τούρκων φαίνεται να έχουν τις αμφιβολίες τους.

Νομικοί κύκλοι έχουν εκφράσει αμφιβολίες για κάποια στοιχεία της δίωξης και αρκετοί υποστηρίζουν το επιχείρημα του Μπασμπούγ – το οποίο απέρριψε το δικαστήριο – ότι θα έπρεπε να δικαστεί από το ανώτατο δικαστήριο, το Γιουσέ Ντιβάν. «Το Σύνταγμα αναφέρει ξεκάθαρα ότι το Γιουσέ Ντιβάν είναι εκείνο που δικάζει αρχηγούς επιτελείων για εγκλήματα σχετικά με τα καθήκοντά τους», τονίζει ο συνταγματολόγος Εργούν Οζμπουντούν. «Κατά τη γνώμη μου, το δικαστήριο υπερβαίνει τα όριά του».

Η σύγκρουση του Μπασμπούγ με τους δικαστές είναι ενδεικτική της έντασης που επικρατεί μεταξύ του Πρωθυπουργού Ταγίπ Ερντογάν και της ηγεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων. Πολιτικοί αναλυτές μιλούν για την εκδίκηση του Ερντογάν στο περίφημο «μεταμοντέρνο πραξικόπημα» του 1997, όταν οι στρατηγοί είχαν ανατρέψει τον ισλαμιστή πρωθυπουργό Νετσμεντίν Ερμπακάν.