Το χρήμα πολλοί εμίσησαν…

Το ερώτημα είναι παλαιό όσο και ο διαχωρισμός Δεξιάς – Αριστεράς. Ο Φρανσουά Ολάντ, ο Σοσιαλιστής υποψήφιος για τη γαλλική προεδρία, απλώς το επανέφερε στην επικαιρότητα κηρύττοντας τον πόλεμο στον χρηματοπιστωτικό κόσμο και προτείνοντας να φορολογούνται σε ποσοστό 75% τα ετήσια εισοδήματα άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ. Λοιπόν, μπορεί κανείς να είναι πλούσιος και αριστερός – χωρίς να είναι υποκριτής; Ή, για να δανειστούμε το ερώτημα του περιοδικού «Le Point», «μπορείς να ξαπλώνεις σε μεταξωτά σεντόνια κλαίγοντας παράλληλα για την κατάσταση της εργατικής τάξης και τα βάσανα των λαθρομεταναστών;».

Μια δήλωση. «Το χρήμα διαφθείρει. Η όρεξη για ιδιοκτησία μού φαίνεται πολύ επικίνδυνη και τελικά αξιοκαταφρόνητη». Την είχε κάνει ο Φρανσουά Μιτεράν το 1976, μια πενταετία προτού γίνει ο πρώτος σοσιαλιστής Πρόεδρος της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας και ελάχιστα λιγότερα χρόνια προτού μπει στο λεξικό η έκφραση Gauche caviar – Αριστερά του χαβιαριού. Η άποψή του δεν είχε εμποδίσει τον Μιτεράν να περιβάλλεται από εκατομμυριούχους και ιδιαίτερα γενναιόδωρους φίλους.

Μια άλλη δήλωση. «Δεν συμπαθώ τους πλούσιους, το παραδέχομαι». Την είχε κάνει ο Φρανσουά Ολάντ το 2006, στη διάρκεια τηλεοπτικής εκπομπής, και μόλις πρόσφατα έγινε τίτλος ενός βιβλίου στη Γαλλία, με θέμα, ακριβώς, «τη σχέση του Ολάντ, της Αριστεράς, με το χρήμα». Ο τότε επικεφαλής του Σοσιαλιστικού Κόμματος επικρίθηκε πολύ για αυτόν τον αφορισμό. Κατηγορήθηκε για λαϊκισμό, κατηγορήθηκε και για σχιζοφρένεια: μπορεί να μην είναι άνθρωπος του χρήματος, δεν παύει όμως να βγάζει πολύ περισσότερα χρήματα από τον μέσο Γάλλο. Το μηνιαίο εισόδημά του ανέρχεται, συμπεριλαμβανομένων των αποζημιώσεών του ως βουλευτή και ως προέδρου του περιφερειακού συμβουλίου στο Κορέζ, στα 7.000 ευρώ.

Μια σκηνή. Σε κάποιον δρόμο του Παρισιού, το περασμένο φθινόπωρο. Ενα πελώριο, μαύρο 4×4 γερμανικής μάρκας σταματά σε φανάρι. Ενα σκούτερ σταματά στη διπλανή λωρίδα. Πίσω από τα φιμέ τζάμια, οι επιβαίνοντες αναγνωρίζουν στο πρόσωπο του μοτοσικλετιστή τον Μπενουά Αμόν, επικεφαλής της πιο αριστερής πτέρυγας του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Ξαφνικά, εκείνος τους χτυπάει το τζάμι. Εκπληκτος, ο οδηγός κατεβάζει λίγο το παράθυρο. «Θα το πάρουμε εμείς αυτό!», πετάει ο σοσιαλιστής δείχνοντας το πολυτελές αυτοκίνητο. Κι επιταχύνει αφήνοντας σύξυλους τους συνομιλητές του.

Η σχέση των Γάλλων με τα χρήματα των άλλων δεν είναι πρωτότυπη. «Μπορεί οι πολίτες να έχουν εξελιχθεί», επισημαίνει το περιοδικό «Le Point», «τα χρήματα των άλλων ωστόσο παραμένουν αντικείμενο φθόνου και καχυποψίας». Η σχέση του Σοσιαλιστικού Κόμματος με το χρήμα είναι περίπλοκη και, κατά την άποψη των ψυχαναλυτών που τόσο αγαπούν να συμβουλεύονται οι Γάλλοι, ενοχική. Οι πλούσιοι ή ευκατάστατοι Σοσιαλιστές αποφεύγουν να επιδεικνύουν τον πλούτο τους, αν δεν τον κρύβουν κιόλας. Στα νιάτα του, ο Λοράν Φαμπιούς περιέγραφε τον πατέρα του, ξακουστό αντικέρ, ως «παλαιοπώλη». Ο Τζακ Λανγκ δεν σταματά να δικαιολογείται για το «σεμνό» διαμέρισμα των 135 τετραγωνικών μέτρων που έχει στην Place des Vosges. Καμιά φορά, το ανάχωμα σπάει, οι Σοσιαλιστές αποστρέφουν τότε το βλέμμα. Δεν τους άρεσε όταν δημοσιοποιήθηκαν τα πολυτελή γούστα του πρώην υπουργού Εξωτερικών Ρολάν Ντιμά, ούτε όταν οι δικαστικές περιπέτειες του DSK αποκάλυψαν το εύρος της περιουσίας της συζύγου του, Αν Σενκλέρ.

Εν μέσω οικονομικής κρίσης, οι Σοσιαλιστές είχαν να επιλέξουν ανάμεσα στην πρόταση «να πληρώσουν οι πλούσιοι» και την αποδοχή μιας παγκόσμιας λογικής, στην οποία η Γαλλία θα πρέπει να προσαρμοστεί. Ο Ολάντ επιχειρεί ένα ευφυές κράμα. Η πρότασή του για υπερφορολόγηση των υψηλότερων εισοδημάτων βρίσκει σύμφωνο το 70% των Γάλλων. Ανάλογα θετικής υποδοχής όμως έτυχε και η πρόταση που έκανε ο Σαρκοζί, επιχειρώντας να απεκδυθεί τον μανδύα του «προέδρου των πλουσίων», να καταβάλλουν οι γάλλοι «φορολογικοί εξόριστοι» στο γαλλικό κράτος τη διαφορά μεταξύ των φόρων που πληρώνουν στη χώρα του εξωτερικού όπου διαμένουν και των φόρων που θα πλήρωναν αν διέμεναν στη Γαλλία. Τριάντα… ημέρες πριν από τον πρώτο εκλογικό γύρο, το επονομαζόμενο rich bashing – το «σφυροκόπημα των πλουσίων» – γίνεται ολυμπιακό άθλημα και στα δύο πολιτικά στρατόπεδα. Τελικά, όμως, μπορεί κανείς να είναι πλούσιος και αριστερός; Ο Βολταίρος, δίνουν οι ιστορικοί μια άλλη διάσταση, ήταν τον 18ο αιώνα ένας από τους 20 πλουσιότερους Γάλλους. Μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι δεν υπερασπίστηκε όσο λίγοι τα ανθρώπινα δικαιώματα;