Αντιγράφοντας τη μητέρα φύση

Από τις πιο απλές κατασκευές όπως είναι ένα ξυλουργικό εργαλείο, μέχρι τις πιο σύνθετες μηχανικές όπως το αεροπλάνο, ο άνθρωπος έχει αντιγράψει τη σοφή φύση σε αμέτρητες εφαρμογές της καθημερινότητάς του. Και καθώς η φύση δεν κάνει λάθη, η σωστή παρατήρηση και προσαρμογή μπορεί να υλοποιήσει πολλά σενάρια επιστημονικής φαντασίας. Κάποια από αυτά βρίσκονται ήδη στα χέρια μας, κάποια άλλα σε εργαστήρια. Η βιομιμητική, όπως ονομάζεται, τα τελευταία χρόνια εφαρμόζεται στη χημεία, τη βιολογία τη φαρμακολογία, τη μηχανική, την αρχιτεκτονική κ.ά. Η ιδέα όμως ότι ο άνθρωπος μπορεί να εμπνευστεί από τα φυσικά εξελικτικά μοντέλα δεν είναι καθόλου καινούργια…

Πριν από περίπου 500 χρόνια ο Λεονάρντο ντα Βίντσι αντλούσε την έμπνευσή του από τα πουλιά και κατασκεύαζε πτητικές μηχανές. Σήμερα, η βιομιμητική συνεχίζει να παρατηρεί τη φύση και τα φυσικά συστήματα και να εμπνέεται από αυτά. Οπως εξηγεί η αμερικανίδα ερευνήτρια και συγγραφέας Τζανίν Μπένιους, «πρόκειται για ταχύτατα αναπτυσσόμενη επιστήμη – τεχνολογία που στηρίζεται στη μελέτη των ζωντανών οργανισμών. Από καρχαρίες για την κατασκευή μαγιό που μειώνουν την αντίσταση στο νερό και αυξάνουν την ταχύτητα του αθλητή, μέχρι βακτηρίδια για τον καθαρισμό νερού».

Η βιομιμητική εξελίσσεται με τόσο ταχύς ρυθμούς ώστε ήδη έχουν δημιουργηθεί ινστιτούτα σε Ευρώπη και ΗΠΑ, ενώ γίνονται διεθνείς διαγωνισμοί προκειμένου να διαδοθεί και να αναπτυχθεί ο σχεδιασμός οποιουδήποτε προϊόντος βάσει της φύσης. Την περασμένη εβδομάδα το αμερικανικό ινστιτούτο Biomimicry 3.8 ολοκλήρωσε τον τρίτο ετήσιο παγκόσμιο διαγωνισμό του για φοιτητές. Το βραβείο απονεμήθηκε σε ομάδα φοιτητών από ίδρυμα τεχνών του Ισφαχάν στο Ιράν, η οποία εμπνεύστηκε από το σαλιγκάρι της ερήμου και έφτιαξε ένα κτίριο που «διαφυλάσσει» τη θερμοκρασία με αυτοσκίαση στην επιφάνεια αντανάκλασης.

Στην Ελλάδα, χαρακτηριστικό παράδειγμα επιστημονικών ερευνών στη βιομιμητική είναι το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών. Η ομάδα του Αρη Ξενάκη, διευθυντή ερευνών στοΤμήμα Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, εργάζεται πάνω σε βιομόρια, τα οποία όμως μελετώνται σε ειδικό τεχνητό περιβάλλον, που μιμείται το φυσικό. Οι επιστήμονες αναπτύσσουν τεχνητά περιβάλλοντα τύπου νανοδιασπορών, με ιδιότητες προσομοιάζουσες με το περιβάλλον ενός ζωντανού κυττάρου. Οι εφαρμογές από την έρευνά τους μπορεί να αποτελέσουν ενδιάμεσο στάδιο μεταξύ εργαστηριακών και κλινικών μελετών, αλλά και να οδηγήσουν σε βιοτεχνολογικές εφαρμογές για παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας.

LINK: www.biomimicrydesignchallenge.com