Ραντεβού στα τυφλά για το έλλειμμα

Τι είναι ο αριθμός που αφορά μια χρονιά, αλλά μεγαλώνει διαρκώς επί είκοσι τρεις μήνες; Το έλλειμμα του 2009. Εκλεισε στο 15,4% του ΑΕΠ, σύμφωνα με την οριστική γνωμάτευση της Eurostat τον Νοέμβριο του 2010. Φαίνεται όμως ότι θα μας καταδιώκει επί πολλά χρόνια, σκιάζοντας γενεές Ελλήνων. Με όρους παιδικής χαράς, το έλλειμμα θυμίζει μπαλόνι ηλίου που ξέφυγε από την κυβέρνηση Καραμανλή. Η κυβέρνηση Παπανδρέου το κοίταξε και μετά ήταν αδύνατο να το πιάσει. Πιθανόν να μην μπορούσε να το αγγίξει ποτέ αφού είχε κοπεί η κορδέλα. Στο πολιτικό παρασκήνιο, πίσω από τις αλληλοκατηγορίες μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, υπάρχει μία σειρά από ραντεβού ανάμεσα στους τραγικούς πρωταγωνιστές της χρονιάς εκείνης. Οι διάλογοι επιβεβαιώνουν πως τίποτε δεν έγινε γιατί κανείς δεν είχε διάθεση να το κάνει πριν να είναι πολύ αργά.

Παίζοντας κρυφτούλι με τα στοιχεία

ΟΛΟΙ χαλαρώνουν μεταξύ Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς. Ακόμη και οι υπουργοί. Ωστόσο, τις τελευταίες ημέρες του 2008 η κυβέρνηση Καραμανλή ζει με την αγωνία του ανασχηματισμού. Πράγματι για την πολιτική το 2009 ξεκινάει νωρίς. Στις 7 Ιανουαρίου, ανήμερα της ονομαστικής του εορτής, ο Γιάννης Παπαθανασίου γίνεται υπουργός Οικονομίας στη θέση του Γιώργου Αλογοσκούφη. Ανθρωπος ήπιος με άνεση στην επαφή και φύσει αισιόδοξος, ο Παπαθανασίου δεν είναι μέσα του σίγουρος αν είναι για καλό. Ούτως ή άλλως, είναι μια χρονιά που δεν θα ξεχάσει ποτέ.

«Γιάννη, το πρώτο σου ραντεβού πρέπει να είναι μαζί μου». Το λέει στον Παπαθανασίου ο Γιώργος Προβόπουλος μετά τα καθιερωμένα συγχαρητήρια. Πράγματι, ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος πηγαίνει στην οδό Νίκης, όπου βρίσκεται το υπουργείο Οικονομίας, το απόγευμα μετά την ορκωμοσία. Είναι από τα ραντεβού που δεν ανακοινώνονται. Βραδιάζει και στο γραφείο του υπουργού Οικονομίας στον έκτο όροφο οι συνεργάτες του Παπαθανασίου τοποθετούν ακόμη τα βιβλία του στα ράφια. Βγαίνουν όμως έξω για να γίνει η συνάντηση.

Το γραφείο κοσμεί ένας τεράστιος πίνακας του Παναγιώτη Τέτση που απεικονίζει – σε λάδι – μια λαϊκή αγορά. Ο Προβόπουλος είναι ανήσυχος. Λέει στον Παπαθανασίου ότι η Ευρωπαϊκή Τράπεζα αλλά, σύμφωνα με τις πληροφορίες του, και η Ευρωπαϊκή Ενωση κάθονται σε αναμμένα κάρβουνα. Αιτία, τα νέα στατιστικά στοιχεία που αφορούν την Ελλάδα. Η κυβέρνηση Καραμανλή, με «τσάρο» τον Γιώργο Αλογοσκούφη, είναι σε συνεχή διαπραγμάτευση με τις Βρυξέλλες για το έλλειμμα. Κορυφαία στιγμή, πριν από λίγους μήνες, είναι η απόφαση να ενισχυθεί το ΑΕΠ με τη «μαύρη» οικονομία ακόμη και τα έσοδα της πορνείας με πρωτοβουλία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, της οποίας ηγείται ο Μανώλης Κοντοπυράκης. Γιατί; Διότι το έλλειμμα υπολογίζεται ως ποσοστό του ΑΕΠ. Οταν το ΑΕΠ, δηλαδή ο παρονομαστής, μεγαλώνει, τότε το αποτέλεσμα είναι καλύτερο.

«Γιώργο, αυτά δεν γίνονται…»

Ο ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ έχει αίσθηση κινδύνου. Νωρίς νωρίς, αναθεωρεί τους στόχους για το έλλειμμα από το 2% στο 3,7%. Παγώνει μισθούς και παίρνει κάποια μέτρα – που όμως δεν θεωρούνται αρκετά ούτε από τις Βρυξέλλες ούτε από την Τράπεζα της Ελλάδος. Η νέα κυβέρνηση Καραμανλή έχει νέες ισορροπίες. Και νέα όργανα. Ο Παπαθανασίου δεν είναι «τσάρος». Μετέχει σε ένα ειδικό συντονιστικό όργανο για την οικονομική πολιτική μαζί με τον πρωθυπουργό, τον Γιώργο Σουφλιά που λειτουργεί ως άτυπος αντιπρόεδρος και τον υπουργό Ανάπτυξης Κωστή Χατζηδάκη. Οι αρχικές ανακοινώσεις για τη σύνθεση περιλαμβάνουν και τον Γιώργο Προβόπουλο. Αυτό συνιστά ήδη υπέρβαση αφού ο Προβόπουλος είναι θεσμικός παράγων και όχι πολιτικός. Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος θα μετάσχει δύο φορές. Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει απευθείας εικόνα του λεγόμενου ταμειακού ελλείμματος. Και αυτό γιατί βλέπει τι μπαίνει και τι βγαίνει στους λογαριασμούς του ελληνικού Δημοσίου, τους οποίους τηρεί, σε μηνιαία βάση.

Το ταμειακό έλλειμμα αναλογεί ώς και σε 80% του ελλείμματος, καθώς αποτυπώνει τη δημοσιονομική κατάσταση της κεντρικής κυβέρνησης. Το άλλο 20% είναι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης και περιλαμβάνει την τοπική αυτοδιοίκηση, καθώς και διάφορους οργανισμούς του Δημοσίου. Είναι όλα αυτά που, σύμφωνα με την ορολογία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, βρίσκονται «κάτω από τη γραμμή». Εδώ μπορεί να γίνει παιχνίδι ανάλογα με εκτιμήσεις για έσοδα και έξοδα. Εδώ επίσης βρίσκεται η περίφημη «άσπρη τρύπα», ένα πλεόνασμα που είναι αποτέλεσμα εκτίμησης της περιουσιακής κατάστασης των ασφαλιστικών ταμείων και δίνει τη δυνατότητα στις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ ή της ΝΔ από τη δεκαετία του ‘90 και μετά να ψαλιδίζουν το έλλειμμα. Αλλά το ταμειακό έλλειμμα δεν λέει ψέματα. Και ο Προβόπουλος – όπως και οι Βρυξέλλες – ξέρει ότι αυτό τρέχει το 2009 με τάση να είναι διπλάσιο από το 2008. Ηδη η εαρινή πρόβλεψη της Κομισιόν για το 2009 είναι ότι το έλλειμμα θα φθάσει στο 5,1% του ΑΕΠ.
Ο Προβόπουλος ζητάει λοιπόν από την Επιτροπή να πάρει δραστικά μέτρα. Η αντίδραση του Κώστα Καραμανλή είναι χαρακτηριστική: «Γιώργο, αυτά που λες δεν γίνονται». «Πρόεδρε, δεν θα σου πω εγώ τι πρέπει να γίνει πολιτικά…» απαντά ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, ο οποίος θα αποφύγει να ξαναπάει στην Επιτροπή. Είναι η εποχή της αυταπάτης. Σε μια Κυβερνητική Επιτροπή, οι Σουφλιάς και Παπαθανασίου επικαλούνται τη «μαύρη» οικονομία για να υποστηρίξουν ότι το ΑΕΠ είναι μεγαλύτερο στην πραγματικότητα από τους επίσημους αριθμούς. Αρα ο κίνδυνος της ύφεσης είναι μικρότερος. Είναι τα λεγόμενα «Sarakatsanomics», αφού ο Σουφλιάς είναι γνωστός ως Σαρακατσάνος λόγω καταγωγής. Καθώς μπαίνει η άνοιξη, πάνω από την κυβέρνηση Καραμανλή που έχει 151 βουλευτές δεν πλανάται μόνο το σύννεφο του ελλείμματος αλλά και των πρόωρων εκλογών. Η Βουλή κλείνει επειγόντως τον Μάιο λόγω της υπόθεσης Siemens και ο σχεδιασμός είναι για ταυτόχρονες ευρωεκλογές και εκλογές τον Ιούνιο. Εχουν υπολογίσει όμως χωρίς την υπόθεση Παυλίδη. Το έλλειμμα έχει αρχίσει να εκτροχιάζεται. Είναι 7% σε ταμειακή βάση τον Ιούλιο και 8% τον Αύγουστο. Με τη χώρα να βρίσκεται σε οιονεί προεκλογική περίοδο, οι εισπρακτικοί μηχανισμοί του Δημοσίου πέφτουν σε αδράνεια. Η μαύρη τρύπα της υστέρησης εσόδων πρώτα εμφανίζεται και μετά αρχίζει να μεγαλώνει.
Το ξεκίνημα του καλοκαιριού του 2009 είναι καθοριστικό. Εκ των υστέρων, ο Παπαθανασίου πιστεύει ότι ο Κώστας Καραμανλής έπρεπε να είχε κάνει διπλές εκλογές τον Ιούνιο εκείνης της χρονιάς. Τότε θα προλάβαινε ακόμη τον εκτροχιασμό. Ο διάδοχος του Παπαθανασίου στην οδό Νίκης, ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου, επικαλείται μια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που συντάχθηκε τον Ιούλιο εκείνης της χρονιάς. Αυτή, με απλά λόγια, προειδοποιούσε ότι έτσι όπως πήγαιναν τα πράγματα το 2009 θα έκλεινε με διψήφιο έλλειμμα – δηλαδή 10%. Ο Παπακωνσταντίνου έχει κατ’ επανάληψη καταλογίσει στον Παπαθανασίου ότι αποσιώπησε αυτή την έκθεση. Ο δεύτερος επιμένει να υποδεικνύει σημεία της που λένε ότι οι στόχοι που είχε θέσει η κυβέρνηση Καραμανλή θα μπορούσαν να επιτευχθούν, εφόσον λαμβάνονταν μέτρα. Η αλήθεια είναι ότι το 2009 είναι προεκλογικό. Η Κομισιόν, στην οποία ο Μπαρόζο εξασφαλίζει δεύτερη θητεία ως πρόεδρος, τηρεί ακόμη τις πολιτικές ισορροπίες. Με πολιτικό «ντιλ» βγήκε, άλλωστε, η Ελλάδα από την επιτήρηση των Βρυξελλών την άνοιξη του 2007, ώστε ο Καραμανλής να έχει λυμένα τα χέρια στις εκλογές. Αυτό με βάση εκτιμήσεις για το έλλειμμα που, όπως λέει ένας γνώστης, «είναι σαν παιδικό μπαλόνι δεμένο με κορδέλα. Το αφήνεις να ανέβει ή το μαζεύεις, ανάλογα με τον εκλογικό κύκλο».
Μια βόλτα στην Κωνσταντινούπολη

Η ΚΥΡΙΑΚΗ των εκλογών του 2009 βρίσκει τον Προβόπουλο στην Κωνσταντινούπολη σε σύνοδο του ΔΝΤ. Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος δίνει εκεί διψήφιο νούμερο για το έλλειμμα του 2009. Αντιμετωπίζεται κατ’ ιδίαν με συμπάθεια – ίσως και με συγκατάβαση – από τους ξένους. Πίσω στην Αθήνα, ο Προβόπουλος είναι από τους πρώτους που επισκέπτονται τον νέο πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου. Είναι Τρίτη και στο ραντεβού είναι παρόντες ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου και η Λούκα Κατσέλη, υπουργοί Οικονομικών και Οικονομίας αντιστοίχως. Ο Προβόπουλος παρουσιάζει μια εικόνα σαφώς δυσάρεστη. Το ταμειακό έλλειμμα του εννεαμήνου του 2009 έχει διπλασιαστεί και έχει φθάσει στο 9,9% του ΑΕΠ έναντι 4,9% το 2008. Το ξεχείλωμα οφείλεται στη μείωση των εσόδων αλλά και στην αύξηση των δαπανών. Η δυναμική ανόδου οδηγεί μεταξύ του 12,5% και του 13%, αφού το 2009 το έλλειμμα αυξάνεται με ρυθμό 1,1% τον μήνα. Αλλά ο Παπανδρέου είναι ήρεμος. Και επικαλείται τα οφέλη της «πράσινης ανάπτυξης» για τη συνολική εικόνα της οικονομίας. Αντιθέτως, ο Παπακωνσταντίνου ζητάει έπειτα από τον Προβόπουλο να τα ξαναπούν κατ’ ιδίαν.
Το ραντεβού γίνεται την Πέμπτη στον έκτο όροφο του υπουργείου Οικονομικών, παρουσία του υφυπουργού Οικονομικών Φίλιππου Σαχινίδη. Η εικόνα έχει αποσαφηνιστεί και είναι κακή. Το έλλειμμα είναι στο 12% γιατί έχει αρχίσει να εκδηλώνεται η ύφεση. Οταν έκανε το σχέδιο προϋπολογισμού ο Παπαθανασίου για το 2009 είχε κάνει κάποιες αισιόδοξες παραδοχές. Το τελευταίο τρίμηνο του 2008 η Ελλάδα είχε ακόμη 1% ανάπτυξη, αφού ο κύκλος της κρίσης την χτύπησε τελευταία. Το φθινόπωρο όμως του 2009 η οικονομική δραστηριότητα έχει αρχίσει να επιβραδύνεται.
Παρ’ όλα αυτά, ο Παπακωνσταντίνου λέει στον Προβόπουλο ότι η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ είναι αποφασισμένη να εφαρμόσει το πρόγραμμά της. Αυτή είναι η γραμμή που είναι υποχρεωμένος να υλοποιήσει. Δηλαδή αποκλείονται τα σκληρά μέτρα και επιβάλλεται από το Μαξίμου η τήρηση της προεκλογικής δέσμευσης ενός πακέτου για τους ασθενέστερους που αποτιμάται σε 1 δισ. ευρώ. Φεύγοντας από το ραντεβού ο Προβόπουλος πηγαίνει προς το ασανσέρ και βλέπει τους δημοσιογράφους να έχουν συγκεντρωθεί και να τον περιμένουν. Σκέπτεται αν θα πρέπει να τους αναφέρει για το διψήφιο έλλειμμα ή όχι. Αποφασίζει να τους το πει. «Αυτό που μου επιτρέπεται να πω…» αρχίζει να λέει. Την επομένη όλες οι μεγάλες εφημερίδες γράφουν για έλλειμμα στο 12%. Η Ελλάδα μπορεί να είναι στην ευρωζώνη. Τα δημοσιονομικά της όμως βρίσκονται ήδη σε άλλον πλανήτη. Δεν έχουν επιστρέψει ακόμη.

«Πρόσεχε τον χρόνο  και την Ευρώπη…»
ΟΛΟΙ έχουν} ένα άλλοθι. Ο Γιάννης Παπαθανασίου έχει να λέει ότι η κυβέρνηση Καραμανλή δεν έχασε το παιχνίδι του δανεισμού. Δανείστηκε γρήγορα και πολλά – πάνω από 50 δισ. – το 2009. Είναι το περίφημο «μαξιλάρι» – που συνέβαλε και αυτό στην ασφυξία του χρέους. Το άλλοθι της κυβέρνησης Καραμανλή είναι ότι οι μηνιαίες εκθέσεις της Τραπέζης της Ελλάδας αποτύπωναν εκτιμήσεις με βάση το ταμειακό έλλειμμα. Και ότι μεσολαβούσαν οι εκλογές. Μετά τις εκλογές η νέα κυβέρνηση θα έπαιρνε τα αναγκαία μέτρα. Το τελευταίο τρίμηνο θα μάζευε τις υπερβάσεις των προηγούμενων εννέα μηνών. Γινόταν;
Ο Παπαθανασίου υποστήριζε πως γινόταν. Η συζήτηση με την τότε ομόλογό του Κριστίν Λαγκάρντ καταλήγει στο περίφημο επεισόδιο της χαρτοπετσέτας όπου ο καλοσυνάτος Γιάννης γράφει τα νούμερα που καταλήγουν σε μηδενισμό ή περίπου του ελλείμματος. Η Λαγκάρντ βγαίνει – μεταφορικά – από το Σανέλ ταγέρ της. Ο επίτροπος Οικονομίας Χοακίν Αλμούνια ψάχνει εναγωνίως έναν έλληνα υπουργό Οικονομίας που να καταλαβαίνει τι θα πει ΑΕΠ. Το τελευταίο ραντεβού Προβόπουλου με τον Κώστα Καραμανλή είναι στις 2 Σεπτεμβρίου. Συμπτωματικά είναι η μέρα προκήρυξης των πρόωρων εκλογών. Τι θα γινόταν αν, σε ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας, η ΝΔ τις κέρδιζε; Ο Παπαθανασίου δεν αφήνει περιθώριο για αυταπάτες. «Τον Οκτώβριο τελειώναμε» λέει. Ο τότε υπουργός Οικονομίας υπολόγιζε «να κατεβάσει ρολά» το τελευταίο τρίμηνο του 2009 και να πάρει τα αναγκαία μέτρα. Ο Καραμανλής προτίμησε να προκηρύξει εκλογές που ήξερε ότι δεν θα κέρδιζε. Στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου ο Γιώργος Σουφλιάς τον πείθει, χάρη στη γνωστή επιμονή του, να κάνει τις γνωστές δηλώσεις για πάταξη της φοροδιαφυγής και πάγωμα μισθών και συντάξεων. Είναι ένα πολιτικό φύλλο συκής που θα βοηθήσει τον Καραμανλή εκ των υστέρων. Τους τελευταίους μήνες όμως της διακυβέρνησης ΝΔ ο Σουφλιάς είναι κατ’ ιδίαν απαισιόδοξος. Εμπειρος πολιτικός που δεν είναι οικονομολόγος αλλά έχει, όπως λέει, «αντίληψη της οικονομίας», ο Σουφλιάς δεν διαβλέπει στο πολιτικό σύστημα ή την κοινωνία διάθεση για τις θυσίες που απαιτεί η κατάσταση. Προφητικός, ο Σαρακατσάνος υποστηρίζει ήδη από την άνοιξη του 2009 ότι «η εποχή των ισχυρών αυτοδύναμων κυβερνήσεων τελειώνει». Θα δικαιωθεί τρία χρόνια μετά.
Τον Οκτώβριο του 2009 ο Καραμανλής έχει παραιτηθεί ακόμη και από αρχηγός της ΝΔ. Στο ραντεβού παράδοσης – παραλαβής του υπουργείου Οικονομικών στην οδό Νίκης, ο Παπαθανασίου λέει στον Παπακωνσταντίνου. «Γιώργο, πρόσεχε δύο πράγματα: τον παράγοντα χρόνο και τον παράγοντα Ευρώπη». Ο Παπακωνσταντίνου τον αντιμετωπίζει συγκαταβατικά: «Ξέρω, ξέρω, ξέρω…». Ο Παπανδρέου και οι άνθρωποί του πιστεύουν ότι η Ευρώπη θα τους αντιμετωπίσει διαφορετικά. Ο Παπαθανασίου που έχει περάσει πολύ δύσκολα στο Eurogroup ξέρει ότι δεν υπάρχει άλλη ανοχή. Γνωρίζει επίσης την πραγματικότητα των δημόσιων οικονομικών. Ο Παπακωνσταντίνου θα την ανακαλύψει μέσα στις επόμενες εβδομάδες σε συσκέψεις με τους υπηρεσιακούς του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους. «Αυτά είναι όλα;» είναι το ερώτημα επωδός στο τέλος των συσκέψεων. Πάντα όμως υπάρχει και κάτι άλλο. Το 1 δισ. ευρώ που λείπει από το ΙΚΑ ή η τρύπα στον ΟΑΕΕ ή το 1,6 δισ. που λείπει άμεσα από τα νοσοκομεία όπου τα χρέη είναι 6 δισ. και οι προμηθευτές απειλούν με στάση πληρωμών. Οταν τελειώνουν οι συσκέψεις, το έλλειμμα είναι 36,6 δισ. ευρώ. Οσο για την Ευρώπη, στην πρώτη έξοδό του σε Eurogroup, ο Παπακωνσταντίνου παίρνει μαζί του και τον Σαχινίδη. Κεκλεισμένων των θυρών, τους φέρονται ευγενικά. Στις δηλώσεις όμως το μήνυμα είναι σαφές. Ο φιλέλλην Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ λέει πως για την Ελλάδα «το παιχνίδι έχει τελειώσει…». Στα πηγαδάκια ο Ζαν-Κλοντ Τρισέ προσπαθεί να ενθαρρύνει ευγενικά τον Παπακωνσταντίνου να μη φοβάται τα μέτρα.

Το ούφο της κυβέρνησης Παπανδρέου
ΜΠΟΡΟΥΣΕ η Ελλάδα να γλιτώσει τον δημοσιονομικό εκτροχιασμό τον Οκτώβριο του 2009; Τεχνικά δεν μπορούσε. Οπως εξηγεί σήμερα ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου, αυτό σημαίνει ότι θα έπρεπε να ληφθούν με το καλημέρα σας μέτρα με απόδοση 10 δισ. ευρώ. Ακόμη και αυτό όμως είναι αμφίβολης αποτελεσματικότητας, αν σκεφθεί κανείς ότι το πραγματικό αποτέλεσμα με όρους μείωσης του ελλείμματος είναι από 0,5 ώς 0,7 και με όρους διμήνου στα 2/12. Αφήνοντας κατά μέρος τα μαθηματικά, για να έχεις αποτέλεσμα ισοδύναμο των 10 δισ. πρέπει να πάρεις μέτρα για πολύ περισσότερα, για 15 ή 17 δισ. ευρώ. Και φυσικά αυτά δεν γίνονται στο τέλος του χρόνου αλλά στην αρχή.
Ούτως ή άλλως, το νούμερο θεωρείται πολιτικά αδιανόητο και δεν συζητείται καν. Ως πρωθυπουργός, ειδικά το πρώτο δίμηνο, ο Γιώργος Παπανδρέου δεν θα ασχοληθεί ο ίδιος με την οικονομία. Η γνωστή παπανδρεϊκή ατάκα «θα το δούμε» γίνεται η ευγενική παραίνεση «δες τα με τους άλλους» στην περίπτωση του Παπακωνσταντίνου. Ο πρωθυπουργός έχει εμπιστοσύνη στον υπουργό Οικονομικών. Αλλά τον παραπέμπει σε διάφορες διυπουργικές συσκέψεις με ποικίλες συνθέσεις στις οποίες μετέχουν κατά περίπτωση ο Χάρης Παμπούκης, ο Φίλιππος Πετσάλνικος, η Λούκα Κατσέλη, ο Χρήστος Παπουτσής και άλλοι. Ο Παπακωνταντίνου αντιμετωπίζεται ως ούφο που θέλει μέτρα τα οποία, όπως θα πει γλυκά η Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου σε ένα Υπουργικό Συμβούλιο, «δεν συμβαδίζουν με την ιδεολογία μας, Πρόεδρε». Το φθινόπωρο του 2009 ο Παπακωνσταντίνου είναι απελπιστικά μόνος. Οι επικριτές του λένε ότι πολιτικοποίησε τη μοναξιά του, επιτιθέμενος κατά της κυβέρνησης Καραμανλή για παραχάραξη των δημοσιονομικών στοιχείων.

Οι τρεις φάσεις  της ιστορίας
Υπάρχουν πολλοί τρόποι να αφηγηθεί κανείς πώς το έλλειμμα πήγε στο 15,4%. Ο πιο σύντομος έχει τρεις φάσεις. Φάση πρώτη: το έλλειμμα πήγε από το 6% όπου το τοποθετούσε το υπουργείο Οικονομικών επί Παπαθανασίου στο 12,7% λόγω της εκτίναξης των δαπανών της κεντρικής κυβέρνησης. Είναι το ταμειακό έλλειμμα που είχε εντοπίσει η Τράπεζα της Ελλάδος. Φάση δεύτερη: το έλλειμμα πήγε από το 12,7% στο 13,6% λόγω της μείωσης του ΑΕΠ – η εμφάνιση της ύφεσης – και της χειροτέρευσης της εικόνας της κεντρικής κυβέρνησης. Φάση τρίτη: από το 13,5% στο 15,4% και οφείλεται στο μαύρισμα της «άσπρης τρύπας» και στη συμπερίληψη των ΔΕΚΟ στους υπολογισμούς, καθώς και στην υιοθέτηση της μεθοδολογίας ESA 95 που ισχύει σε όλες τις χώρες της ευρωζώνης.
Η τρίτη φάση έχει να κάνει με την έλευση της Eurostat που, θορυβημένη από τα «Greek statistics», κατά τη διατύπωση του Γιούνκερ, στέλνει κλιμάκια επί κλιμακίων στην Ελλάδα και βάζει στο έλλειμμα «της Παναγίας τα μάτια». Δηλαδή τα αποτελέσματα μιας ντουζίνας και βάλε δημοσίων οργανισμών, το swap της Goldman Sachs του 2001 και άλλα τινά. Η αναταξινόμηση των δημοσιονομικών στοιχείων αναθεωρεί τα δημοσιονομικά στοιχεία για όλα τα προηγούμενα χρόνια, αμαυρώνοντας την είσοδο της Ελλάδας στην ΟΝΕ που είχε ήδη τραυματισθεί από την απογραφή Αλογοσκούφη του 2004. Το δημοσιονομικό στόρι του 2009 θα τελειώσει τον Οκτώβριο του 2010. Τότε η Eurostat, που «φορτώνει» στο τέλος ακόμη ένα 1,8% στο έλλειμμα, δίνει το τελικό νούμερο του 15,4% που με την περαιτέρω συρρίκνωση του ΑΕΠ καταλήγει στο 15,8%.

Απαντήσεις και συμπεράσματα
Τελικό ερώτημα: πότε χάθηκε η μπάλα στα δημόσια οικονομικά; Η μια απάντηση πάει πίσω στο 2007, όταν ο Γιώργος Αλογοσκούφης ζήτησε αύξηση του ΦΠΑ από τον Κώστα Καραμανλή αμέσως μετά τις εκλογές. Συναντώντας την άρνηση του Μαξίμου, ο τότε «τσάρος» έφθασε ώς την παραίτηση – απόφαση για την οποία ίσως μετάνιωσε μετά. Μόνο αυτός και ο Καραμανλής γνωρίζουν τι συζητούσαν μεταξύ τους αφού στα τετ α τετ δεν ήταν κανείς άλλος παρών. Σήμερα οι σχέσεις τους είναι καλές και μια Εξεταστική για την Οικονομία ήταν από τα λίγα πράγματα που ανησυχούσαν τον Καραμανλή. Η άλλη απάντηση εστιάζεται στο φθινόπωρο του 2009. Το ΠΑΣΟΚ δεν μπορούσε τότε να μαζέψει το έλλειμμα. Αν όμως έπαιρνε πιο αποφασιστικά μέτρα και έδινε το σωστό μήνυμα, αντί για τη σοσιαλμανία του Νοεμβρίου του 2009, αυτό μπορεί να κατεύναζε τις αγορές. Αλλωστε, ο Παπανδρέου βρήκε το spread των ομολόγων κάτω από το 150 και εθεωρείτο σοβαρός δυτικού προσανατολισμού πολιτικός. Μυστήριο περιβάλλει και τις συζητήσεις Παπανδρέου – Παπακωνσταντίνου του Δεκεμβρίου 2009. Ούτως ή άλλως, η Εξεταστική για το έλλειμμα του 2009 έγινε εξπρές πριν από τις εκλογές σύμφωνα με την επιθυμία του υπουργού Οικονομικών ώστε να μην υπάρχει εκκρεμότητα μετά τις εκλογές. Η ΝΔ δεν εκπροσωπείται στην Επιτροπή.