«Πολιτικές μεταρρυθμίσεις όσο είναι ακόμα νωρίς…»

Μια αγωνιώδη έκκληση για πολιτικές μεταρρυθμίσεις προκειμένου να αποφευχθεί μια νέα τραγωδία, όπως ήταν εκείνη που έζησε η Κίνα με την Πολιτιστική Επανάσταση, περιλαμβάνει η παρακαταθήκη που αφήνει ο Γουέν Τζιαμπάο στην επόμενη γενιά ηγετών της Χώρας του Δράκου. Η καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε ο κινέζος Πρωθυπουργός με τη λήξη της συνόδου του Εθνικού Συμβουλίου του Λαού ήταν η ένατη και τελευταία του. Ο πιο δημοφιλής πολιτικός της Κίνας δεν έκρυψε αυτό που τον χαρακτήρισε τα εννέα χρόνια της πρωθυπουργίας του – τον μεταρρυθμιστικό του ζήλο. «Πρέπει να προχωρήσουμε ταυτόχρονα σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στον οικονομικό και τον πολιτικό τομέα, κυρίως στη μεταρρύθμιση του συστήματος διοίκησης του κόμματός μας και διακυβέρνησης της χώρας μας», δήλωσε ο Γουέν Τζιαμπάο.

Στις τρεις ώρες που διήρκεσε η συνέντευξη Τύπου, ο Γουέν αναφέρθηκε σε όλα τα ζητήματα που καίνε το Πεκίνο. Θυμίζοντας δάσκαλο που απευθύνεται στους μαθητές του, ο τρίτος τη τάξει στην ιεραρχία του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας χαιρέτησε τη δημόσια κριτική, ενώ ο ίδιος επέκρινε τον Δαλάι Λάμα και εξέφρασε την ελπίδα για μια μελλοντική ένωση της Κίνας με την Ταϊβάν. Ο Γουέν δεν παρέλειψε να απευθύνει έκκληση για μια ειρηνική διευθέτηση της σύγκρουσης στη Συρία. Και τόνισε ότι τα κέρδη από την αλματώδη οικονομική ανάπτυξη που γνωρίζει η Κίνα πρέπει να διοχετευθούν ταχύτερα στις φτωχές περιοχές της χώρας, ένας στόχος που ο ίδιος και ο Πρόεδρος Χου Τζιντάο επιδίωξαν από την αρχή της ανάληψης των καθηκόντων τους, πριν από περίπου μία δεκαετία.

Για τον Γουέν Τζιαμπάο, που σε έναν χρόνο θα παραδώσει τη σκυτάλη στον διάδοχό του, οι πολιτικές μεταρρυθμίσεις είναι «επιτακτική ανάγκη». Παραμένει ασαφές, πάντως, ποιοι είναι αυτοί που συμμερίζονται τις απόψεις του στην ιεραρχία του κόμματος. Ο κινέζος ηγέτης δεν έχει στο μυαλό του μια δυτικού τύπου δημοκρατία. Πιστεύει, όμως, ότι ένας εκδημοκρατισμός σε τοπικό επίπεδο δεν είναι ασύμβατος με τη «σοσιαλιστική δημοκρατία». Σύμφωνα με τον Γουέν, οι πρώτες ελεύθερες εκλογές που πραγματοποιήθηκαν στην κομμουνιστική Κίνα, όταν οι κάτοικοι μιας κωμόπολης εξέλεξαν νέα πρόσωπα στην ηγεσία λίγες εβδομάδες μετά την εξέγερσή τους κατά διεφθαρμένων στελεχών του κόμματος και της διοίκησης, αποτέλεσαν ένα επιτυχές πείραμα που ανοίγει τον δρόμο του εκδημοκρατισμού σε επίπεδο Τοπικής Αυτοδιοίκησης. «Αν ο λαός μπορεί να διαχειριστεί ένα χωριό, τότε μπορεί να διαχειριστεί και τις υποθέσεις μιας κοινότητας και μιας περιοχής, συνεπώς οφείλουμε να ενθαρρύνουμε τον λαό να συνεχίσει με τόλμη σε αυτόν τον δρόμο που θα επιτρέψει να αποκτήσει πείρα», υπογράμμισε. Μια τέτοια εξέλιξη είναι αναπόφευκτη. «Είμαστε πεπεισμένοι ότι η δημοκρατία στην Κίνα μπορεί να συνεχίσει να εξελίσσεται παράλληλα με την ανάπτυξη της χώρας», εξήγησε. «Είναι μια διαδικασία που δεν μπορεί να σταματήσει».

Ο ΜΠΟ ΣΙΛΑΪ. Η «ιστορική τραγωδία» της Πολιτιστικής Επανάστασης δεν ήταν η μόνη έκπληξη που πρόσφερε ο Γουέν στο ακροατήριό του. Ηταν η πρώτη φορά που ένα μέλος του πολίτμπιρο του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας αναφέρθηκε – έστω και εμμέσως – σε πρωτοκλασάτο στέλεχος και την περίεργη υπόθεση στην οποία εμπλέκεται. Το πρόσωπο αυτό είναι ο Μπο Σιλάι, γραμματέας του ΚΚ στη μεγαλούπολη Τσονγκτσίνγκ, γνωστός για τις σκληροπυρηνικές του θέσεις και τις νεομαοϊκές του εκστρατείες κι ένα από τα στελέχη του κόμματος που φιλοδοξούν να διαδραματίσουν ρόλο στη λεγόμενη «πέμπτη γενιά ηγετών». Ο Μπο πιστωνόταν έως πρόσφατα μια επιτυχή μάχη κατά της τοπικής μαφίας. Η εντύπωση αυτή ανατράπηκε, όμως, όταν ο Ουάνγκ Λιζούν, πρώην αστυνομικός διοικητής της Τσονγκτσίνγκ και στενός συνεργάτης του γραμματέα, πέρασε τη νύχτα της 6ης προς 7η Φεβρουαρίου στο αμερικανικό προξενείο της Τσενγκντού, πρωτεύουσας της γειτονικής επαρχίας Σιτσουάν. Οι λόγοι που ώθησαν τον αξιωματούχο στην αγκαλιά των Αμερικανών παραμένουν άγνωστοι. Πάντως, ο Γουέν Τζιαμπάο υποσχέθηκε άπλετο φως. Η έρευνα, είπε, «πρέπει να περάσει τις εξετάσεις του νόμου και της ιστορίας». Και προέτρεψε «την κομματική ηγεσία του Τσονγκτσίνγκ και τις τοπικές Αρχές να αντλήσουν διδάγματα από αυτή την υπόθεση».

Αυτή η αναφορά στην υπόθεση αποδεικνύει ότι ο Γουέν Τζιαμπάο κάθε άλλο παρά αδιάφορος είναι στο τέλος της πολιτικής του καριέρας για την επόμενη μέρα του καθεστώτος και τη σκληρή μάχη που αναμένεται να δοθεί ανάμεσα σε μεταρρυθμιστές και σκληροπυρηνικούς για την εννεαμελή διαρκή Επιτροπή του πολιτικού γραφείου, η σύνθεση της οποίας θα αποφασιστεί τον προσεχή Οκτώβριο.

ΑΥΤΟΚΡΙΤΙΚΗ. Σε κάθε περίπτωση, το τέλος μιας πολιτικής καριέρας 45 χρόνων δίνει το δικαίωμα στον 70χρονο Γουέν στην αναπόληση και τον υποχρεώνει σε ένα είδος αυτοκριτικής. Ο κινέζος Πρωθυπουργός θυμήθηκε την αρχή της λαμπρής πορείας του όταν υπηρετούσε ως πολιτικός ινστρούχτορας στους γεωλόγους της φτωχής επαρχίας Γκανσού. «Οι ισχνές ικανότητές μου, θεσμικοί και άλλοι παράγοντες αφήνουν πολλά περιθώρια βελτίωσης της δουλειάς μου», δήλωσε. «Θα πρέπει να αναλάβω την ευθύνη για τα προβλήματα που προέκυψαν στην οικονομία και την κοινωνία της Κίνας στη διάρκεια της θητείας μου και για τα οποία αισθάνομαι πραγματικά λύπη», πρόσθεσε.