«Η ανοχή μας σε ανοησίες πρέπει να σταματήσει»

Εκεί ήταν απόγευμα, εδώ άγρια μεσάνυχτα. Η Σώτη είχε τελειώσει τα μαθήματά της και έμπαινε στο σπίτι της. Ο ήλιος που έπεφτε, φαινόταν πίσω από την πλάτη της. Ο ήλιος της Νέας Υόρκης. Τι παράξενο πράγμα: να μιλάς με κάποιον, να τον βλέπεις κιόλας και αυτός να βρίσκεται 5.000 μίλια μακριά σου. Θα μου πεις, σιγά την ανακάλυψη. Ολα τα πιτσιρίκια μιλάνε στο Skype. Οταν είχα πάει στη Θήβα να κάνω ένα θέμα για τους Αφγανούς που είχαν κατακλύσει την παλιά πόλη, στο μοναδικό μαγαζί όπου είχα δει ουρές ήταν ένα Ιντερνετ καφέ με χωρίσματα από κόντρα πλακέ για να μπορούν οι μετανάστες να μιλάνε ανενόχλητοι με τους δικούς τους. «Τρία ευρώ μισή ώρα», ήταν ο κανόνας. Αλλος με τους γονείς του, άλλος με την αρραβωνιαστικιά του, άλλος με τα παιδιά του. Η χαρά μου που έβλεπα τη Σώτη ήταν κι εμένα μεγάλη. Μιλάμε πού και πού στο τηλέφωνο, αλλά αυτή τη φορά είχαμε προγραμματίσει να μιλήσουμε στο Skype για μία ώρα. Θα τα λέγαμε σαν να ήταν εδώ. Θυμάμαι μια συνάντησή μας πριν από χρόνια στα Εξάρχεια. Κάτω ήταν το καφέ, πάνω ήταν το σπίτι της. Της χτυπούσες το κουδούνι και κατέβαινε. Η μουσική ήταν δυνατή παρ’ όλα αυτά μείναμε για ώρες να συζητάμε. Μετά έφυγε για το Παρίσι. Και από τον Σεπτέμβριο ζει στη Νέα Υόρκη, όπου διδάσκει Αμερικανική Ιστορία σε λύκειο του Μπρούκλιν. «Για τα λεφτά;». «Ποτέ για τα λεφτά. Για την περιπέτεια». Στον νου μου έρχεται μια άλλη ιστορία. Η Σώτη είχε γράψει ένα τολμηρό κείμενο. Κάποιοι είχαν ενοχληθεί και της την είχαν πέσει. Δεν θυμάμαι πού, δεν θυμάμαι πότε, θυμάμαι μόνο το σκίτσο του Ανδρέα Πετρουλάκη. Μια «συμμορία» σε έναν δρόμο. Λέει ο πρώτος, «δηλαδή είναι καπιτάλα αυτή η Σώτη Τριανταφύλλου και της την πέσαμε». Και απαντά ο άλλος, «Ναι ρε, εργοστασιάρχισσα! Μου είπαν ότι είναι δικό της το εργοστάσιο μολυβιών» (σ.σ. «Το εργοστάσιο μολυβιών» είναι ένα από τα μυθιστορήματα που έχει γράψει η Σώτη Τριανταφύλλου).

Τι μαθαίνεις λοιπόν στα Αμερικανάκια;

Αμερικανική Ιστορία διδάσκω. Αν και τα προβλήματα στη δημόσια παιδεία είναι και εδώ πολύ σοβαρά. Σχολεία κλείνουν ή συγχωνεύονται. Δυστυχώς, η παιδεία είναι παντού ελλιπής και τα αποτελέσματα αυτής της ανεπάρκειας φαίνονται σε όλα τα επίπεδα της ζωής.

Ξέρουν ότι είσαι Ελληνίδα; Ξέρουν για την Ελλάδα;

Εδώ παλεύουμε να μάθουν τα 17χρονα ότι οι ΗΠΑ είναι 50 Πολιτείες… Επικρατεί άγνοια. Αρκετοί Αμερικανοί αγνοούν εντελώς την ύπαρξη της Ελλάδας ή θα σου πουν, «είναι κάπου ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή». Αντιστοίχως ταυτίζουν το Ιράν με το Ιράκ, θεωρούν τους ιρανούς άραβες και πάει λέγοντας.

Ο θυρωρός σου τουλάχιστον ξέρει ποια είσαι;

Ο θυρωρός μου είναι από το Πουέρτο Ρίκο και δεν ενδιαφέρεται από πού είμαι. Οι Αμερικανοί πάντως, υπό την ευρεία έννοια Αμερικανοί, δημιουργούν πολύ φιλικό περιβάλλον σε οποιονδήποτε «καινούργιο», ακριβώς επειδή αποτελούν ένα μωσαϊκό λαών. Είναι φιλόξενοι, εκτός φυσικά από τους «τρελούς του Θεού», τους ρατσιστές που είναι θορυβώδεις αλλά λίγοι – τουλάχιστον εδώ, στη Νέα Υόρκη.

Η συμμορία με τα τσάγια;

Ναι, το Τea Ρarty έχει πολλούς τέτοιους, αλλά δεν είναι όλο το Τea Ρarty ίδιο.

Οι άλλοι, οι κοσμοπολίτες Νεοϋορκέζοι, τι λένε για τη χώρα μας;

Ολοι οι Ελληνες δεχόμαστε μεγάλη πίεση αυτή την εποχή. Είναι σαν να εκπροσωπούμε όλα τα άσχημα της Ελλάδας. Οπως όταν έρχονταν Αμερικανοί στην Ελλάδα και τους κυνηγούσαμε γιατί τους θεωρούσαμε ιμπεριαλιστές. Οι Αμερικανοί, δημοσιογράφοι και μη, έχουν την τάση να χωρίζουν τους άλλους λαούς σε καλούς και σε κακούς. Ο κόσμος για αυτούς είναι μια τεράστια ταινία δράσης, κάτι σαν τον «Ιντιάνα Τζόουνς».

Ναι, αλλά γιατί εμείς να έχουμε πάρει τη θέση των κακών;

Οι πιο ηλικιωμένοι θυμούνται την Ελλάδα ως μια γραφική χώρα με γαϊδουράκια, κατσίκες και ωραία βερίκοκα. «Οταν ήμουν 20 ετών είχα πάει στα Μάταλα», κάπως έτσι μιλούν για την Ελλάδα. Και αναρωτιούνται τι συνέβη μέσα σε 30 χρόνια και χάλασαν τα βερίκοκα. Γιατί οι Ελληνες, που ήταν για αυτούς οι αγαθοί άγριοι, έχτισαν αυτό το νεοπλουτίστικο σύστημα; Πώς συνέβη και χάθηκε η αυθεντικότητά μας; Πάει ο Ζορμπάς, πάνε όλα. Βέβαια, μέσα από τον ορισμό αυτής της αυθεντικότητας κρύβεται το σύμπλεγμα ανωτερότητας των Αμερικανών. Δηλαδή, είστε αυθεντικοί αλλά βλαχαδερά. Και να τι πάθατε όταν απομακρυνθήκατε από τις ΗΠΑ.

Ο Ομπάμα τουλάχιστον παραμένει μαζί μας.

Ο Ομπάμα έχει τόσα προβλήματα που νομίζω ότι δεν έχει χρόνο για την Ελλάδα. Βρίσκεται μπροστά σε τρομακτική αντιπολίτευση. Είχα απογοητευτεί γιατί δεν έκανε όσα είχε υποσχεθεί να κάνει, αλλά τώρα που ξαναβρίσκομαι εδώ καταλαβαίνω γιατί δεν τα έκανε. Γιατί δεν μπορεί να τα κάνει. Ωστόσο, θα μπορούσε να προσέχει περισσότερο στις λεπτομέρειες. Για παράδειγμα, ποιος ο λόγος να γίνει τόση φασαρία για το σκυλί που αγόρασε η οικογένεια Ομπάμα; Αφού ήθελαν σκυλί στον Λευκό Οίκο, ας έπαιρναν ένα αδέσποτο.

Τον πολεμάνε λυσσαλέα πάντως.

Είναι πολύ βρώμικη η αντιπολίτευση. Το 50% πιστεύει ότι ο Ομπάμα είναι ένας μαρξιστής που κατέλαβε τον Λευκό Οίκο. Και πρέπει να αποδείξει ότι δεν είναι ελέφαντας. Προσπαθεί να κάνει διάφορα καλά πράγματα για τους φτωχούς, αλλά κυριαρχεί η αντίληψη ότι «είσαι φτωχός επειδή είσαι βλάκας ή τεμπέλης», δηλαδή φταις. Οπότε, γιατί να διευκολύνουμε τη ζωή σου;

Τα ίδια, φαντάζομαι, θα λένε οι Ρεπουμπλικανοί και για εμάς;

Με τους Ρεπουμπλικανούς υπάρχει αβυσσαλέα διαφορά νοοτροπίας. Το γεγονός ότι γίνονται διαδηλώσεις στην Ελλάδα χωρίς αστυνομική αλυσίδα ολόγυρα τους φαίνεται εξωφρενικό. Και πιο εξωφρενικό ότι μπορεί να καίγεται το προαύλιο του Κοινοβουλίου. Καθημερινά στις δεξιές εφημερίδες βρίσκεις και μια καινούργια ιστορία από την ελληνική εμπειρία.

Ποιο είναι το τελευταίο;

Αυτές τις ημέρες αναφέρουν ότι πολλοί επιστήμονες φεύγουν τρέχοντας από την Ελλάδα. Επίσης, τους έχει εντυπωσιάσει τρομερά η περιπέτεια ενός επιχειρηματία από τον οποίο, για να ιδρύσει μια επιχείρηση στην Ελλάδα, ζητήθηκε όχι μόνο ακτινογραφία αλλά και εξέταση ούρων. Μα, είναι δυνατόν;

Ε, νομίζω ότι πραγματικά υπερβάλλουν.

Είναι όμως μια ιστορία που διεκδικεί πρωτοσέλιδο. Οι λαβύρινθοι της ελληνικής γραφειοκρατίας τους φαίνονται σουρεαλιστικοί και αυτοκτονικοί. Θεωρούν ότι οι Ελληνες έχουν χτίσει μια σοβιετική δημοκρατία, η οποία καταρρέει. Οχι ότι έχουν άδικο…

Δημόσιο, γραφειοκρατία, διαφθορά;

Ναι, δεν είναι μακριά από την αλήθεια. Δεν θα μας πουν όμως οι αμερικανοί Ρεπουμπλικανοί τι θα κάνουμε. Αυτοί δεν είναι η λύση, αυτοί είναι το πρόβλημα. Πάντως, στο συλλογικό φαντασιακό πολλών Αμερικανών υφέρπει η άποψη ότι η Ελλάδα δεν θα πάθαινε αυτά που έπαθε αν παρέμενε στον αστερισμό των ΗΠΑ. Στράφηκε όμως προς την Ευρώπη και ιδού τα αποτελέσματα.

Αντιστοίχως στην Ελλάδα υπάρχουν κάποιοι που υποστηρίζουν ότι η λύση θα ήταν να πάμε στο δολάριο, αντί για ευρώ.

Καλά, αυτή την εποχή ο καθένας λέει ό,τι του κατεβαίνει. Οι θείοι μου ασχολούνται με το PSI, το οποίο έχουν μπερδέψει με τo τεστ PSA για τον προστάτη.

Τα Οσκαρ τα είδες;

Ναι, αλλά… φονιάδες των λαών Αμερικάνοι, κάθε 5 λεπτά διαφημίσεις! Μου έσπασαν τα νεύρα! Ο Αλεξάντερ Πέιν έφερε την ελληνίδα μαμά του από την Ομαχα. Συμπαθητικό αυτό. Της είπε, «σε αγαπώ πολύ», ένιωσα εθνικώς υπερήφανη. Εδώ έχω φτάσει… Συγκινούμαι με κάτι τέτοια. Αααχ.

Και αυτό το κύμα φιλελληνισμού πάνω στο κόκκινο χαλί από πού προήλθε; Από Κλούνι μέχρι Αντζελίνα Ζολί.

Είναι cool να υποστηρίζεις τα θύματα. Οι Αρμένιοι είναι θύματα των Τούρκων, οι Ουζμπέκοι είναι θύματα των Ρώσων, εμείς είμαστε θύματα όλου του κόσμου, αυτό είναι η πρωτοτυπία μας, ότι όλος ο κόσμος μας έχει φερθεί απαίσια. Το θύμα προκαλεί συμπάθεια. Και ένας σταρ κερδίζει σε δημοτικότητα όταν διαλέγει να υποστηρίξει ένα θύμα. Αλλωστε, δεν κοστίζει τίποτα. Ισα ίσα που μπορεί να έρθει διακοπές και να τον φιλοξενήσουμε. Πάντως η εικόνα μας στο Χόλιγουντ είναι απαράδεκτη. Πριν από 10 χρόνια, θα θυμάσαι, έγινε μεγάλη επιτυχία το «Γάμος α λα ελληνικά». Η Ελλάδα σαν μια χώρα μιζέριας. Η ηρωίδα είχε μουστάκι ώσπου ανακάλυψε το σεξ και το αφαίρεσε! Χαριτωμένη καθυστέρηση, τύπου Μπαλκάν, με γραφικά νησιά όπως στο «Μάμα Μία» και με μπαμπάδες που υποστηρίζουν ότι το «κιμονό» προέρχεται από την ελληνική λέξη «χειμώνας»… Τέτοιες «επιτυχίες» όμως δεν στοιχειοθετούν σοβαρή χώρα. Στοιχειοθετούν ένα ανέκδοτο.

Υποστηρικτικά κείμενα δεν θα βρεις στον αμερικανικό Τύπο;

Πολλά. Ενα free press της γειτονιάς μου έχει σήμερα στην πρώτη σελίδα τη φωτογραφία μιας διαδηλώτριας στην Αθήνα που κρατάει ένα χαρτόνι με το σύνθημα «Ελευθερία». Η γειτονιά είναι λαϊκή και νεανική, προπύργιο της αμερικανικής Αριστεράς που στηρίζει όλα τα κινήματα ανεξαιρέτως!

«Είμαστε όλοι Ελληνες» και τα συναφή;

Ναι. Βέβαια όταν κατεβήκαμε στη Γουόλ Στριτ για να διαδηλώσουμε «είμαστε όλοι Ελληνες», ήμασταν καμιά 30αριά Ελληνες και ουδείς Αμερικανός.

Στις ελληνικές περιοχές περπατάς καθόλου;

Η κοινότητα της Αστόριας ουσιαστικά έχει σκορπιστεί. Προχθές όμως πήγα σε ένα μαγαζί που πουλάει ελληνικά προϊόντα εδώ, στο Μανχάταν, και ήταν σαν να μεταφέρθηκα στο μπακάλικο της Αγίου Μελετίου όπου έμενα όταν ήμουν παιδί. Μύριζαν όλα τέλεια! Είχε φακές, φάβα…

Αυτό που λένε για νέο κύμα μεταναστών;

Ερχονται καινούργιοι μετανάστες που κολλάνε δίπλα σε παλαιότερες οικογένειες, σε συγγενείς. Ανθεί πάλι η παραδοσιακή βιομηχανία του ελληνικού εστιατορίου, αλλά σε υψηλότερο επίπεδο, είναι πλέον γκουρμέ.

Ενας αμερικανός φίλος θα επισκεφθεί την Ελλάδα;

Τέτοια εποχή όχι. Κυρίως φοβούνται ότι δεν θα φεύγουν τα πλοία ή ότι θα τους έρθει καμιά μολότοφ στο κεφάλι. Δεν συμμερίζομαι αυτούς τους φόβους, έτσι όμως σκέφτονται. Φοβούνται την τρομοκρατία. Αλλά εγώ κάνω παρέα με ανθρώπους της ηλικίας μου, ίσως οι νέοι να σκέφτονται πιο χαλαρά.

Και να έρθουν για την επανάσταση.

Να έρθουν για την περιπέτεια. Και αν δεν φύγει το πλοίο μια φορά, δεν έγινε τίποτα.

Και τι πρέπει να κάνουμε για να αλλάξει άποψη τουλάχιστον ένα μέρος της αμερικανικής κοινής γνώμης;

Τίποτα δεν πρέπει να κάνουμε για την αμερικανική κοινή γνώμη. Για τον εαυτό μας πρέπει να κάνουμε. Δεν ανησυχώ για την εικόνα της Ελλάδας στο εξωτερικό. Σκασίλα μου! Ειλικρινά σκασίλα μου! Ας κοιτάξουν οι Γάλλοι, οι Γερμανοί, οι Αμερικανοί τα δικά τους κι ας μας αφήσουν στην ησυχία μας. Ποτέ δεν ενδιαφερόμουν για «το τι θα πει ο κόσμος», δεν θα αρχίσω να ενδιαφέρομαι τώρα και μάλιστα σε επίπεδο ολόκληρης χώρας!

Και για τον εαυτό μας τι πρέπει να κάνουμε;

Να σταματήσει η ανοχή μας στις ανοησίες. Εγώ η ίδια πέρασα πολλά χρόνια της ζωής μου χωρίς να μιλάω για να μη δυσαρεστήσω φίλους και γνωστούς. Ακούγαμε για κάποιον που έπαιρνε επιδοτήσεις από την ΕΕ και τις έκανε αυτοκίνητα και δεν μιλούσαμε. Νιώθω ένοχη για μια σειρά από σιωπές. Κανείς μας δεν είναι αθώος.

Στις εκλογές θα είσαι στην Ελλάδα;

Ευτυχώς όχι. Πάντα ψήφιζα στις εκλογές, αν και με βαριά καρδιά. Τώρα δεν ξέρω τι να ψηφίσω ούτε με βαριά καρδιά. Οπότε καλύτερα που θα βρίσκομαι στην Αμερική.