€γώ, ο «εισπράκτορας»

Στον πρώτο όροφο αυτού του κτιρίου της Καλλιθέας σπάνια θα βρεις κενή θέση ή λεπτό σιωπής. Σε μια κατάφωτη αίθουσα ζεστή από τα κλιματιστικά και τις ανάσες, 250 άνθρωποι μιλούν διαρκώς στα τηλέφωνα. Κάθονται σε κουβούκλια ικανά να χωρέσουν τους αγκώνες τους, έναν υπολογιστή, τη φωτογραφία ενός αγαπημένου ή μια παιδική ζωγραφιά. Δεν ακούς δυνατές φωνές. Στον χώρο όμως έχει απλωθεί ένα ηχητικό χαλί. Λες και όλες οι συνομιλίες συντονίζονται σε ένα μονότονο μουρμουρητό. Οι περισσότεροι υπάλληλοι με τα ακουστικά είναι γυναίκες.

Στην άλλη γραμμή βρίσκονται οφειλέτες τραπεζών ή επιχειρήσεων, κάτοχοι υπερχρεωμένων πιστωτικών καρτών και ληξιπρόθεσμων καταναλωτικών ή στεγαστικών δανείων που καλούνται τώρα να τακτοποιήσουν τις εκκρεμείς υποχρεώσεις τους. «Η γυναίκα από τη φύση της παίρνει χρήματα πιο εύκολα», λέει μα υπάλληλος αστειευόμενη, για να δικαιολογήσει την αναλογία των δύο φύλων στην εταιρεία. «Εχουμε άλλο τρόπο προσέγγισης. Είμαστε πιο αποδοτικές στο τηλέφωνο».

Η Σοφία εργάζεται σε αυτήν την εταιρεία εδώ και μια δεκαετία. Προτιμά να την αποκαλούν διαμεσολαβητή, παρά εισπράκτορα. Αλλωστε από τα χέρια της δεν περνούν χρήματα, όπως ξεκαθαρίζει. «Ρόλος μου δεν είναι να υποστηρίζω την τράπεζα ή τον οφειλέτη, αλλά να βρω τη χρυσή τομή. Να ισορροπήσω τη σχέση τους. Δεν θα τον στήσω στον τοίχο, δεν θα θίξω προσωπικότητα. Θα προσφέρω λύσεις, διακανονισμούς, ανάλογα με τις κατευθύνσεις που δίνουν οι τράπεζες». Είναι ψηλή, με καρέ ξανθά μαλλιά. Φορά λευκό πουκάμισο και μαύρο υφασμάτινο παντελόνι. Σπούδασε οικονομικά, αλλά ούτε μια μέρα δεν σκέφτηκε ότι αυτή η δουλειά δεν την καλύπτει. «Σου ταιριάζει ή όχι και το καταλαβαίνεις από την αρχή».

Οι κλήσεις που κάνουν οι συνάδελφοί της φτάνουν κατά μέσο όρο τις 200 σε ένα οκτάωρο. Συνδιαλέξεις συχνά δύσκολες και φορτισμένες, ειδικά τα τελευταία δύο χρόνια. «Ο κόσμος είναι εκνευρισμένος», παρατηρούν οι τηλεφωνητές. «Εκεί που χρωστούσε σε μόνο μία πιστωτική, τώρα έχει άλλες τόσες οφειλές με τα νέα μέτρα». Πέρα από αγανάκτηση, όμως, εισπράττουν και παραίτηση. «Δεν διαμαρτύρονται τόσο γιατί τους καλούμε, για την ενόχληση. Λένε ότι έχουν άλλες ανάγκες. Οτι προτεραιότητα είναι τα παιδιά τους, τα φροντιστήρια, όχι οι τράπεζες», τονίζει η Σοφία.

Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ. Οι εισπρακτικές εταιρείες εμφανίζονται στην Ελλάδα το 1994, με την απελευθέρωση της καταναλωτικής πίστης. Πλάι στις νόμιμες όμως ξεφυτρώνουν και εκείνοι που στήνουν επιχειρήσεις από το σπίτι τους και πιέζουν τους οφειλέτες χωρίς περιορισμούς ή κώδικα δεοντολογίας. Σήμερα οι νόμιμες εταιρείες φτάνουν τις 22 (υπάγονται στο υπουργείο Εργασίας). Εχουν συστήσει τον Ελληνικό Σύνδεσμο Εταιρειών Ενημέρωσης και Διαπραγμάτευσης Απαιτήσεων (ΕΣΕΔΑ) και οι τηλεφωνικές κλήσεις που πραγματοποιούν ξεπερνούν τις 200.000 την ημέρα. Οι 13 εταιρείες που ανήκουν στον ΕΣΕΔΑ απασχολούν 2.000 υπαλλήλους. Εφόσον το Δημόσιο αναθέσει σε αυτούς δουλειές για είσπραξη οφειλών, εκτιμάται από εκπροσώπους τους ότι θα χρειαστούν άλλοι τόσοι υπάλληλοι για να καλύψουν τις νέες ανάγκες.

«Είναι ο μόνος τρόπος για να μαζέψει το Δημόσιο τα χρήματά του», λέει ο Δημήτρης Ψαράκης, πρόεδρος του ΕΣΕΔΑ και διευθύνων σύμβουλος σε μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες. «Ενας άνθρωπος που έχει πελαγώσει, πρέπει να ξεκαθαρίσει πού οφείλει και ποιες δυνατότητες έχει. Εμείς προτείνουμε λύση βάσει των δυνατοτήτων που μας δίνει ή ορίζει η τράπεζα. Σε αυτό κάνει λάθος και το Δημόσιο. Δεν ακούει τον οφειλέτη. Για να εισπράξεις από ανθρώπους που χρωστάνε, εισπράττεις μόνο με τηλεφωνική επαφή. Αν δεν σε πάρει κάποιος στο τηλέφωνο και ασχοληθεί σοβαρά μαζί σου δεν πρόκειται να πληρώσεις», προσθέτει.

Ο Κωνσταντίνος Λαζαρίδης, πάλι, είναι αποφασισμένος να μην πληρώσει, παρά τις κλήσεις κάποιας εταιρείας. Οφείλει περίπου 20.000 ευρώ. Σε λίγο καιρό λήγει η σύμβασή του με τον Δήμο Λαγκαδά Θεσσαλονίκης στον τομέα της καθαριότητας. Δεν ξέρει αν θα ανανεωθεί. «Σου σπάει τα νεύρα να σε καλούν. Κάποιες φορές έβριζα στο ακουστικό, πλέον δεν το σηκώνω ή το κλείνω αμέσως», λέει. «Στην αρχή τους έλεγα την ιστορία μου. Οτι ήμουν άνεργος ένα χρόνο πριν βρω τη δουλειά στον δήμο. Μετά δεν άντεχα. Κάποιοι ήταν ευγενικοί, άλλοι όμως όχι. Ελεγαν ότι θα πληρώνω όλη μου τη ζωή. Και εγώ και τα παιδιά μου». Παλιά τον έπαιρναν με απόκρυψη. Τώρα εμφανίζεται αριθμός. Το απόγευμα που μιλήσαμε είχε έξι αναπάντητες στο τηλέφωνό του.

ΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ. Τον περασμένο χρόνο τα παράπονα οφειλετών που κατέγραψε ο ΕΣΕΔΑ δεν ξεπέρασαν τα 500. Ο πρόεδρος του Συνδέσμου χαρακτηρίζει αντιεπαγγελματική τη συμπεριφορά όποιου τηλεφωνητή αντιδράσει σε προσβολές και ύβρεις κάποιου οφειλέτη. «Σε αυτή την περίπτωση ο υπάλληλος επανεκπαιδεύεται», τονίζει. Σπάνια, όπως αναφέρει, γίνονται απολύσεις. Κάθε τηλεφωνητής περνάει από εντατική εκπαίδευση. Υστερα από ένα μήνα συνομιλεί με οφειλέτες και στους τρεις μήνες θεωρείται έτοιμος να αποδώσει τα μέγιστα, να κλείσει δηλαδή τις περισσότερες συμφωνίες. Νέες διατάξεις για τη λειτουργία αυτών των εταιρειών προβλέπουν, μεταξύ των άλλων, άρση τηλεφωνικού απορρήτου και τήρηση αρχείου τηλεφωνικών επικοινωνιών για ένα χρόνο. Πλέον η επικοινωνία με τον οφειλέτη επιτρέπεται μόνο κατά τις εργάσιμες ημέρες, από τις εννέα το πρωί έως τις οκτώ το βράδυ.

Η Ιωάννα άρχισε να εργάζεται σε μεγάλη εταιρεία του χώρου από τα φοιτητικά της χρόνια, στις αρχές του 2000. Τότε μία από τις προϋποθέσεις πρόσληψης ήταν ο υποψήφιος να μην έχει χρέη. Σήμερα σε όσες εταιρείες δεν απασχολούν κόσμο με σπαστά ωράρια ή συμβάσεις το κατώτατο μηνιάτικο για οκτάωρη εργασία είναι 850 ευρώ μεικτά. Εχουµε και εµείς τις κάρτες µας ή τα δικά µας δάνεια, λέει η Ιωάννα. Η δουλειά µας όµως είναι σχολείο. Προσπαθούµε να είµαστε συνεπείς στις υποχρεώσεις µας και αν χρειαστεί κάποτε γνωρίζουµε ότι υπάρχουν λύσεις διακανονισµού. Ξέρουµε ότι η αργοπορία σε αυτές τις περιπτώσεις κοστίζει.