Οι άγρυπνοι φύλακες του καιρού

Στις πενήντα οθόνες του υπερσύγχρονου κέντρου ελέγχου παρακολουθούν κάθε κίνηση στον ουρανό της Ευρώπης και του υπόλοιπου κόσμου. Μεταξύ τους μιλούν γερμανικά, αγγλικά, ιταλικά, γαλλικά, ισπανικά ή κάποια από τις τόσες άλλες γλώσσες, όπως στους διαδρόμους της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Είναι νέοι, χαλαροί και χαμογελαστοί, ντυμένοι με άνετα ρούχα. Αλλωστε η ατμόσφαιρα είναι φιλική και ανεπίσημη γενικά στο μικρό και πλούσιο Ντάρμστατ, δυο βήματα από τη Φρανκφούρτη, όπου βρίσκεται το φρούριο των φρουρών του κλίματος.

Εδώ εργάζονται 560 σούπερ ειδικοί από όλη την Ευρώπη, οι επιστήμονες χάρη στους οποίους λαμβάνουμε τα δεδομένα που επιτρέπουν να προβλέπουμε κύματα ψύχους, πλημμύρες και τσουνάμι. Ονομάζεται Eumetsat και είναι η διακυβερνητική αλλά ανεξάρτητη, όπως η ΕΚΤ, ευρωπαϊκή υπηρεσία που βρίσκεται με τους δορυφόρους της στην εμπροσθοφυλακή της παρακολούθησης των μετεωρολογικών συνθηκών. Από τον συναγερμό για το ηφαιστειακό νέφος επάνω από την Ισλανδία, που τον Απρίλιο του 2010 μπλοκάρισε τις πτήσεις στην Ευρώπη, έως τα πρώτα σημάδια για το κύμα ψύχους που πλήττει τον εφετινό χειμώνα την Ανατολική και την Κεντρική Ευρώπη, τα σήματα προειδοποίησης ήρθαν από εκεί, γράφει στην ιταλική «Λα Ρεπούμπλικα» ο Αντρέα Ταρκουίνι που επισκέφθηκε την υπηρεσία. Οι πληροφορίες από τους μετεωρολογικούς δορυφόρους φθάνουν με συνεχή ροή, αποκωδικοποιούνται κάθε 10-15 λεπτά και διοχετεύονται δωρεάν και σε πραγματικό χρόνο στις εθνικές ευρωπαϊκές μετεωρολογικές υπηρεσίες. Τα σήματα φεύγουν αυτόματα. «Νέα σύννεφα επάνω από τη Νότια και την Κεντρική Ιταλία», «κίνδυνος σφοδρών βροχοπτώσεων στη Νότια Γαλλία και στην Ισπανία», αναφέρουν υπότιτλοι. Η Ευρώπη υπάρχει και λειτουργεί, αρκεί να ξέρεις να τη χρησιμοποιείς.

Στο υπόγειο του κτιρίου υπάρχουν γκρίζες μεταλλικές ντουλάπες, το περιβάλλον είναι αποστειρωμένο, το φως διάχυτο, μόνον ο βόμβος των ηλεκτρονικών συσκευών σπάζει τη σιωπή. Εδώ βρίσκονται οι ηλεκτρονικοί σούπερ κομπιούτερ που είναι απαραίτητοι στους φρουρούς του κλίματος. «Τα δεδομένα των δορυφόρων συλλαμβάνονται από κεραίες στο Σβάλμπαρντ, στα νορβηγικά νησιά Σπιτσμπέργκεν, και στην Ανταρκτική», εξηγεί ο 40χρονος διευθυντής Υπηρεσιών Δεδομένων Χάραλντ Ρότφους, ο οποίος είναι ντυμένος με χοντρό πουλόβερ, τζιν παντελόνι και παπούτσια για τρέκινγκ. «Ο υπολογιστής συγκεντρώνει εδώ τα πάντα. Και αφού αναμεταδώσει τα δεδομένα, ο υπολογιστής τα αρχειοθετεί για χρόνια».

Στην Eumetsat δεν κάνουν καιρικές προγνώσεις. Συγκεντρώνουν διαρκώς δεδομένα που φθάνουν με την ταχύτητα του φωτός και τα στέλνουν σε όλες τις προβλεπόμενες χώρες. Χάρη στα δεδομένα της υπηρεσίας, οποιοσδήποτε στην Ευρώπη είναι σε θέση να προβλέψει με μεγάλες πιθανότητες οποιαδήποτε καταιγίδα. Τα δεδομένα μεταδίδονται 24 ώρες το 24ωρο, επτά ημέρες την εβδομάδα.

«Ο κόσμος πρέπει να πάρει ξανά στα σοβαρά τους φυσικούς κινδύνους», λέει η μετεωρολόγος Μαριάνε Κένιχ. «Οι παγωμένοι χειμώνες και η τάση ανόδου της θερμοκρασίας στον πλανήτη δεν είναι πράγματα αντίθετα. Δεν αντιμετωπίζουμε μόνο μια άνοδο της θερμοκρασίας, έχουμε χάσει την κλιματική ισορροπία που είχε σχηματισθεί μετά την τελευταία εποχή των παγετώνων. Οπως στις διεθνείς αγορές, έτσι και στο κλίμα αντιμετωπίζουμε μεγάλες και ταχείες αναστατώσεις που έως χθες αγνοούσαμε. Είναι σημαντικό να διαβάζει κανείς τα δεδομένα μας. Η έγκαιρη προετοιμασία μπορεί να σώσει ζωές, υπάρχουν τεράστια κοινωνικά οφέλη». Εντούτοις, προσθέτει, «πολύ συχνά η τάση είναι να περικόπτονται κεφάλαια και προσωπικό από τις εθνικές μετεωρολογικές υπηρεσίες. Αυτό είναι λάθος. Διότι τα σήματα των υπολογιστών δεν αρκούν, πρέπει να έχεις κάποιους να τα αναλύσουν γρήγορα».