Πίσω στο… μονοπώλιο σπίρτων

Πριν έλθουμε στα σημερινά, ας έχουμε στο μυαλό μας ότι μετά την – επί Τρικούπη – προηγούμενη μεγάλη πτώχευση του ελληνικού κράτους, οι (τότε και νυν) δανειστές μας πέτυχαν την εξόφληση των δανείων που μας έδωσαν μέσω της εκ των προτέρων δέσμευσης συγκεκριμένων πάγιων και σταθερών κρατικών εσόδων. Η τήρηση αυτής της δέσμευσης επιβλήθηκε από τις Μεγάλες Δυνάμεις ενίοτε και ενόπλως.

Σήμερα, που οι δανειστές έχουν συνάψει με την Ελλάδα τόσο στενές οικονομικές σχέσεις ώστε ενδεχόμενη κατάρρευση της χώρας να είναι και γι’ αυτούς οικονομικώς επώδυνη, αντιμετωπίζουν το πρόβλημα ως εξής: κατ’ αρχάς, λόγω της οικονομικής κρίσης αναγκάστηκαν να μελετήσουν αναλυτικά τις παθογένειες του ελληνικού πολιτικού συστήματος και να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι έχει οδηγήσει την οικονομία της χώρας σε μια κατάσταση που αν δεν είναι ανίατη, σίγουρα δεν είναι αμέσως θεραπεύσιμη. Ως εκ τούτου – και υπό την καθοδήγηση πρωτίστως του Βερολίνου και δευτερευόντως του Παρισιού – η ευρωζώνη έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι στο πλαίσιο των προσπαθειών για την υπέρβαση της κρίσης των κρατικών χρεών, η οποία προς το παρόν πλήττει κυρίως τις χώρες της Νότιας Ευρώπης, η Ελλάδα τόσο από οικονομική όσο και από πολιτική άποψη συνιστά ειδική περίπτωση.

ΕΙΔΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ. Από την οικονομική άποψη, συνιστά ειδική περίπτωση διότι τα χρήματα που οφείλει είναι τόσο πολλά ώστε σχεδόν το ένα τρίτο θα πρέπει και επισήμως να θεωρηθούν δανεικά και αγύριστα. Από την πολιτική άποψη, διότι το σύστημα και η πολιτική ηγεσία της χώρας δεν φαίνεται να παρέχουν επαρκείς διασφαλίσεις ότι η παραμονή στο ευρώ είναι για την Ελλάδα οριστική και αμετάκλητη εθνική επιλογή.

Σε ό,τι αφορά την οικονομική πτυχή του ζητήματος, το μείζον πρόβλημα της ευρωζώνης δεν είναι τόσο τα περίπου 100 δισ. ευρώ φέσι που επέβαλαν Σαρκοζί και Μέρκελ κυρίως στους ομοεθνείς τους ιδιώτες ομολογιούχους όσο το ενδεχόμενο να ζητήσουν ανάλογη διευκόλυνση στο εγγύς μέλλον η Πορτογαλία, ίσως αργότερα η Ιρλανδία και ενδεχομένως στη συνέχεια η Ισπανία, η Ιταλία κ.ά.

Εν προκειμένω, είναι πολλά τα λεφτά και ο γαλλογερμανικός άξονας δεν φαίνεται διατεθειμένος να τα πληρώσει. Προς τον σκοπό αυτό αναζητεί τρόπους ώστε η συμπεριφορά του έναντι της Ελλάδας όχι μόνο να μη θεωρηθεί διευκόλυνση, αλλά αντιθέτως να λάβει τον χαρακτήρα παραδείγματος προς αποφυγή.

Σε πρώτη φάση το Βερολίνο πρότεινε την ιδέα της επιβολής οικονομικού αρμοστή στην Ελλάδα, γνωρίζοντας φυσικά ότι τον 21ο αιώνα οι ιδέες αυτές δύσκολα καρποφορούν. Προχθές Μέρκελ και Σαρκοζί έθεσαν σε κυκλοφορία την ιδέα του μπλοκαρισμένου λογαριασμού, ο οποίος τρόπον τινά θα εξασφαλίζει στους δανειστές της Ελλάδας ότι άλλα δανεικά και αγύριστα δεν θα υπάρξουν. Παρότι προς το παρόν ελάχιστα πράγματα έχουν γίνει γνωστά, μπορεί κάποιος να υποθέσει ότι αυτός ο μπλοκαρισμένος λογαριασμός για να είναι καλυμμένος και να εξοφλεί τους δανειστές θα πρέπει να τροφοδοτείται επί σειράν ετών από σταθερές και πάγιες πηγές, κατόπιν φυσικά σχετικών εντολών πληρωμών. Πράγματα δηλαδή που σε αυτή τη χώρα οι περισσότεροι τα έχουν γνωρίσει, αφού προ τριακονταετίας ακόμη ίσχυαν τα κρατικά μονοπώλια σπίρτων, σιγαρόχαρτων, παιγνιόχαρτων κ.ά., τα έσοδα των οποίων πήγαιναν αποκλειστικώς για την εξόφληση των «δανείων του Τρικούπη».

Στην πράξη, τώρα, όλα αυτά σημαίνουν ότι ενώ οι άλλες χώρες που βρίσκονται σε πρόγραμμα (δηλαδή η Πορτογαλία και η Ιρλανδία), στις διαπραγματεύσεις τους με την τρόικα θα έχουν την «πολυτέλεια» να διαπραγματεύονται με γνώμονα το πώς θα κατευθύνουν τα κρατικά τους έσοδα για να επιτύχουν τους στόχους τους, η Ελλάδα θα διαπραγματεύεται το πώς θα επιτύχει τους στόχους της γνωρίζοντας πως μόνο ένα τμήμα των κρατικών εσόδων της θα μπορεί να στρέφει προς τις κατευθύνσεις που επιθυμεί. Επί της ουσίας, πρόκειται για τη διαφορά ανάμεσα στις χώρες που απλώς βρίσκονται υπό το καθεστώς προγράμματος οικονομικής αρωγής και σε εκείνες που όχι μόνο βρίσκονται υπό καθεστώς προγράμματος, αλλά συνιστούν και ειδική περίπτωση.