Η Τουρκία τραβάει το σχοινί

Την ανάκληση του τούρκου πρεσβευτή από το Παρίσι και το πάγωμα όλων των οικονομικών, πολιτικών και στρατιωτικών σχέσεων με τη Γαλλία ανακοίνωσε χθες το απόγευμα ο τούρκος Πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αντιδρώντας στην υιοθέτηση από τη γαλλική Εθνοσυνέλευση νομοσχεδίου που ποινικοποιεί την άρνηση οποιασδήποτε γενοκτονίας, άρα και αυτής ενάμισι εκατομμυρίου Αρμενίων το 1915.

«Η απόφαση αυτή ανοίγει πληγές που δύσκολα θα επουλωθούν», προειδοποίησε σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους ο Ερντογάν, κάνοντας λόγο για «πολιτική βασισμένη στον ρατσισμό, τις διακρίσεις και την ξενοφοβία». Ο τούρκος Πρωθυπουργός έσπευσε να επισημάνει πως η Τουρκία ανακαλεί επίσης τις άδειες υπερπτήσεων και προσγείωσης στο έδαφός της γαλλικών στρατιωτικών αεροσκαφών και ελλιμενισμού γαλλικών πολεμικών πλοίων.

Το Παρίσι αναγνώρισε επισήμως τη γενοκτονία των Αρμενίων το 2001, όμως τώρα με τον νέο νόμο θα τιμωρείται έως και με έναν χρόνο φυλάκιση και πρόστιμο 45.000 ευρώ όποιος αρνείται ή «υποτιμά σκανδαλωδώς» τις μαζικές δολοφονίες πληθυσμών από τους Οθωμανούς, ποινικοποιώντας μια τέτοια στάση με τρόπο ανάλογο της άρνησης του Ολοκαυτώματος.

Τα μέλη της γαλλικής Εθνοσυνέλευσης ψήφισαν με μεγάλη πλειοψηφία υπέρ του νομοσχεδίου, δ’ ανατάσεως της χειρός. Αλλά το νομοσχέδιο θα πρέπει να εγκριθεί και από τη Γερουσία, γεγονός που δεν είναι καθόλου βέβαιο, μιας και παρόμοια προσπάθεια που είχε γίνει φέτος τον Μάιο απορρίφθηκε από τη Γερουσία – πέντε χρόνια αφότου είχε δώσει την έγκρισή της η Εθνοσυνέλευση.

Ο Ερντογάν είχε προειδοποιήσει ήδη από την περασμένη εβδομάδα τον Σαρκοζί, με επιστολή που του διαβίβασε (αφού πρώτα, όπως επισήμαναν συνεργάτες του, προσπαθούσε να τον βρει στο τηλέφωνο για μέρες χωρίς να το καταφέρει…), για «σοβαρότατες συνέπειες» στους οικονομικούς και πολιτικούς δεσμούς των δύο χωρών. Χθες, χιλιάδες τούρκοι μετανάστες συγκεντρώθηκαν έξω από το κτίριο της γαλλικής Εθνοσυνέλευσης διαμαρτυρόμενοι. «Δεν καταλαβαίνω γιατί η Γαλλία θέλει να περιορίσει την ελευθερία έκφρασής μας», δήλωσε ο εκπρόσωπός τους Γιλντίζ Χαμζά. «Κάθε πέντε χρόνια υπάρχει αυτού του είδους η συζήτηση επειδή πλησιάζουν οι εκλογές», πρόσθεσε απηχώντας την άποψη της Αγκυρας ότι το νομοσχέδιο που κατέθεσαν 40 βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος, με επικεφαλής τη Βαλερί Μπουαγιέ η οποία είναι και αντιπρόεδρος της ομάδας φιλίας της γαλλικής Βουλής με την Αρμενία, αποτελεί μια απόπειρα του Σαρκοζί να προσελκύσει τους 500.000 ψηφοφόρους αρμενικής καταγωγής που ζουν στη Γαλλία στις προεδρικές εκλογές του 2012.

Ο Νικολά Σαρκοζί είχε επισκεφθεί την Αρμενία τον Οκτώβριο και από το Γιερεβάν προέτρεψε την Αγκυρα να αναγνωρίσει τη γενοκτονία του 1915. «Η Τουρκία, που είναι μια μεγάλη χώρα, θα πρέπει να ξανακοιτάξει την Ιστορία της, όπως έκαναν και άλλες χώρες», είπε. Στελέχη της κυβέρνησής του σχολίαζαν πως η Γαλλία έχει επίσημα αναγνωρίσει τον ρόλο του κράτους στην κυβέρνηση Βισί και στον εκτοπισμό Εβραίων σε ναζιστικά στρατόπεδα στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Πολιτικοί αναλυτές θεωρούν ότι, καθώς η Τουρκία αποκτά περισσότερη επιρροή στη Μέση Ανατολή και ιδιαίτερα στη Συρία, το Ιράν και τη Λιβύη, η Γαλλία κινδυνεύει να αντιμετωπίσει τώρα διπλωματικά προβλήματα και οι γαλλικές εταιρείες να χάσουν ορισμένες πολύ κερδοφόρες εμπορικές συμφωνίες.

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΟΚΕΡ. Ομως υπάρχουν φωνές και μέσα στη Γαλλία που αντιτίθενται στην κίνηση Σαρκοζί, θεωρώντας ότι γίνεται κυρίως για ψηφοθηρικούς και όχι ουσιαστικούς λόγους. Ο γάλλος ιστορικός και ακαδημαϊκός Πιερ Νορά δήλωσε ότι «η Γαλλία δεν μπορεί να είναι όμηρος μικροκομματικών υπολογισμών», τονίζοντας ότι η ιστορική έρευνα πρέπει να προχωρήσει, «κάτι που δεν είναι πλέον καθόλου εύκολο, μια και δεν υπάρχει πια περίπτωση τούρκοι και αρμένιοι ιστορικοί να κάτσουν στο ίδιο τραπέζι και να συζητήσουν». Διευκρινίζει μάλιστα ότι η λέξη «γενοκτονία» χρησιμοποιήθηκε στη Νυρεμβέργη το 1945 με έναν πολύ ξεκάθαρο ορισμό: την αναγνώριση μιας μαζικής σφαγής που έγινε έπειτα από μια συγκεκριμένη διαταγή. Προσθέτει ότι οι ιστορικοί προτιμούν να χρησιμοποιούν άλλες λέξεις, όπως «εξόντωση» ή «μαζικά εγκλήματα». Τονίζοντας ότι δεν θέλει καθόλου να μειώσει τη σημασία των μαζικών δολοφονιών Αρμενίων το 1915, δεν παραλείπει να προσθέσει ότι υπάρχουν ακόμα πολλές ιστορικές έρευνες που πρέπει να γίνουν για να καταγραφούν και να αξιολογηθούν με ακρίβεια τα γεγονότα εκείνης της εποχής.