«Η Bild σάς στιγμάτισε σαν τεμπέληδες»

Η οικονομική ύφεση όμως οδηγεί ξανά αρκετούς Ελληνες στις πλατείες του εξωτερικού. Στον ιερό ναό Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στο Μόναχο ο ιερέας Πέτρος Κλιτς υποδέχεται τους τελευταίους μήνες νέους γκασταρμπάιτερ που αναζητούν δουλειά και στέγη. «Η Γερμανία δεν θα υπήρχε όπως την ξέρουμε χωρίς τους μετανάστες της. Και αυτό δεν αφορά μόνο την οικονομική ανάπτυξη, αλλά και τη διαμόρφωση της κουλτούρας της συνολικά, ειδικά μετά το 1960», παρατηρεί ο Βάλραφ. Κι αν όπως προσθέτει οι ομοεθνείς του έβλεπαν τους έλληνες μετανάστες υπό το πρίσμα της φολκλορικής εικόνας των «Ελλήνων με τις ταβέρνες» και των σκληρών συνθηκών εργασίας, εκείνοι που περνούν πιο δύσκολα είναι οι τούρκοι γκασταρμπάιτερ. «Αντιμετωπίζονταν πάντα ως μετανάστες ενός κατώτερου θεού, καταδικασμένοι σχεδόν σε μια φτώχεια δεύτερης και τρίτης γενιάς», εξηγεί ο δημοσιογράφος.

Τι εικόνα όμως έχουν οι Γερμανοί για τους Ελληνες εκτός των συνόρων τους; Ο Βάλραφ με λύπη του παρατηρεί τον Τύπο στη χώρα του – και ειδικά την εφημερίδα «Bild» – να σταμπάρουν τον ελληνικό λαό με το στίγμα του «τεμπέλη». «Εντυπα όπως η “Bild”, που απηχούν την κοινή γνώμη, έχουν καταφέρει να αλλάξουν την παλιά καλή εικόνα της Ελλάδας. Στη θέση της ”χώρας του πολιτισμού” με την ιστορική πορεία επικρατεί δυστυχώς το κλισέ του ”τρελού Ελληνα”. Η διαρκής προπαγάνδα με τους εμπρηστικούς χαρακτηρισμούς δυσκολεύει το έργο όλων όσων θα ήθελαν να εργαστούν ώστε να αποκατασταθεί μια κουλτούρα αλληλοκατανόησης ανάμεσα στα δύο κράτη», επισημαίνει ο Βάλραφ. Το 1977 είχε πραγματοποιήσει ο ίδιος μυστικές έρευνες στην «Bild». Εργαζόμενος στο γραφείο σύνταξης της εφημερίδας είχε αποκαλύψει πώς το προσωπικό της κατασκευάζει την πραγματικότητα. «Μοιάζει με Kinder έκπληξη», λέει σήμερα για το γερμανικό έντυπο. «Εχει μέσα διασκέδαση, ανθρώπινο δράμα, σεξ, εγκλήματα, ένα πακέτο που απευθύνεται στα χαμηλότερα ένστικτα. Και ενώ τα θέματα είναι τόσο διαφορετικά μεταξύ τους, μοιάζουν σε ένα: υπαγορεύονται όλα από την ανάγκη να φέρουν ”αίμα”. Σαν να υπάρχει μια ντιρεκτίβα που καθορίζει τον τρόπο του ρεπορτάζ και του γραψίματος».

Η ΚΡΙΤΙΚΗ. Και ο Βάλραφ όμως έχει δεχτεί κριτική για τις μεθόδους του. «Κάποιος μιλάει πάλι για εμάς αλλά όχι με εμάς» είχε δηλώσει στο περιοδικό «Spiegel» η Ταχίρ Ντέλα, εκπρόσωπος της οργάνωσης Πρωτοβουλία των Μαύρων στη Γερμανία όταν ο δημοσιογράφος είχε μεταμφιεστεί σε σομαλό μετανάστη. Ακόμα κι αν ντύνει τα έργα του με συνεντεύξεις ή καμουφλάρει την προσωπικότητά του υποδυόμενος άλλους, δεν παύει να είναι αυτός ο πρωταγωνιστής. Θα μπορούσε κάποιος να τον κατηγορήσει για ματαιοδοξία, όπως έχει συμβεί. Οταν ο δημοσιογράφος γίνεται κομμάτι της ιστορίας, είναι εύκολο να αποδυναμωθεί το θέμα του και να μετατραπεί ο ίδιος σε θέαμα. «Μόνο έτσι μπορούσα να προσεγγίσω ερευνητικά κάποιο ζήτημα. Ηθελα να ζω τα πράγματα για να παίρνω θέση, όπως έκανα όταν ντύθηκα Αλί (σ.σ. τούρκος εργάτης)», επιμένει ο Βάλραφ. «Κι όμως είμαι πολύ κακός ηθοποιός. Ενας καλλιτέχνης παίζει τον ρόλο του και ύστερα φεύγει. Εγώ κρατάω κάτι από τον ρόλο που υποδύομαι, ακόμη κι όταν ολοκληρωθεί η έρευνα». Τον ρωτάμε τι ρεπορτάζ θα πραγματοποιούσε αυτή την περίοδο στην Ελλάδα. «Θα ήθελα να φτάσω κοντά στα κέντρα λήψης αποφάσεων που ρυθμίζουν τις τύχες της Ευρώπης. Θα ήταν ο μόνος τρόπος να πλησιάσω την ολιγαρχία» απαντά.