ΒΡΕΤΑΝΙΑ Μπάλα, τσάι και …αντιπάθεια

Μπορεί να ακούγεται παράδοξο, αλλά η Ευρώπη των «26» που θα προκύψει από την υλοποίηση της συμφωνίας της Συνόδου Κορυφής των Βρυξελλών θα εξακολουθήσει να συνεννοείται στα αγγλικά ακόμη και χωρίς τους Βρετανούς. Παράδοξο θα μπορούσε να θεωρηθεί και το γεγονός ότι η απόσταση που χωρίζει το Ηνωμένο Βασίλειο από την Ευρώπη είναι πολύ μεγαλύτερη από την «τάφρο» των 35 χιλιομέτρων της θάλασσας της Μάγχης. Τίποτε από τα δύο, όμως, δεν είναι τόσο περίεργο όσο θα μπορούσε να ακούγεται. Τα αγγλικά είναι μια παγκόσμια γλώσσα και θα συνεχίσει να είναι είτε συμμετέχει η Βρετανία στο νέο ευρωπαϊκό πείραμα είτε όχι. Και οι ιστορικές αποστάσεις δεν ακολουθούν τις μονάδες μέτρησης των γεωγραφικών. Το «όχι» του Ντέιβιντ Κάμερον στη συμφωνία των «17» της ευρωζώνης και των υπόλοιπων δέκα μελών της ΕΕ που φιλοδοξούν να υιοθετήσουν το κοινό νόμισμα δεν εξηγείται επομένως μόνο από το γεγονός ότι το 30% του βρετανικού ΑΕΠ προέρχεται από το Σίτι του Λονδίνου. Η βρετανική δυσανεξία απέναντι στην Ευρώπη έχει τις ρίζες της στην Ιστορία. Μόνο που για να εξηγηθεί πλήρως χρειάζεται να ανατρέξει κανείς και στην επιστήμη της ψυχολογίας. Οπως σημειώνει ο βρετανός συγγραφέας Τζον Λόιντ, ο βαθύτερος λόγος για τον οποίο κανένας βρετανός πολιτικός δεν μπορεί να συμπεριφερθεί σαν τη γερμανίδα Καγκελάριο, τον γάλλο Πρόεδρο ή τον ιταλό Πρωθυπουργό είναι η απροθυμία των Βρετανών να κυβερνώνται από θεσμούς που δεν εδρεύουν στο Λονδίνο. Η Βρετανία δεν είναι πλέον παγκόσμια υπερδύναμη. Παραμένει, όμως, μια παγκόσμια χώρα που μιλάει – και κάνει και τους άλλους να μιλούν – μια παγκόσμια γλώσσα. Πολλές δεκαετίες από το τέλος της βρετανικής αυτοκρατορίας, οι δεσμοί της Βρετανίας με τις χώρες της «αγγλόσφαιρας» – ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, χώρες Καραϊβικής – παραμένουν πολύ ισχυροί. Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ δεν θα μπορούσε να είναι περισσότερο σαφής τις παραμονές της απόβασης στη Νορμανδία όταν έλεγε στον Σαρλ ντε Γκολ ότι «κάθε φορά που θα καλούμαστε να αποφασίσουμε ανάμεσα στην Ευρώπη και την ανοιχτή θάλασσα, θα επιλέγουμε πάντα την ανοιχτή θάλασσα». Ο «πατέρας της νίκης» του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου δεν δίστασε να εξηγήσει στον συνομιλητή του με ένα πρακτικό παράδειγμα την επιλογή του: «Κάθε φορά που θα καλούμαι να επιλέξω ανάμεσα σε εσάς και τον Ρούζβελτ, θα επιλέγω τον Ρούζβελτ». Ο γάλλος στρατηγός θα έδινε την απάντηση δεκαεννέα χρόνια αργότερα, όταν θα έφραζε τον δρόμο στην είσοδο της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. «Η Αγγλία είναι ένα νησί με ισχυρή ναυτιλία και συνδέεται μέσω του εμπορίου με πολύ διαφορετικές και συχνά μακρινές χώρες», είχε πει. «Εν συντομία, η φύση, η δομή και το οικονομικό περιβάλλον της Αγγλίας διαφέρουν σημαντικά από εκείνα της υπόλοιπης Ευρώπης».

Από τότε έχουν αλλάξει κάποια πράγματα: η Βρετανία έγινε μέλος της Κοινής Αγοράς χάρη στην επιμονή του τότε πρωθυπουργού Εντουαρντ Χιθ και το ενωτικό πνεύμα των υπόλοιπων Ευρωπαίων, ενώ το ποσοστό των βρετανικών εξαγωγών που κατευθύνονται προς τη Γηραιά Ηπειρο ξεπερνάει πλέον το 50%. Η Βρετανία, ωστόσο, εξακολουθεί να αισθάνεται ένα είδος κλειστοφοβίας όταν κοιτάζει από την άλλη πλευρά της Μάγχης. Και, όπως φαίνεται, θα εξακολουθήσει να οδηγεί δεξιά, να έχει κόκκινα λεωφορεία και μαύρα ταξί. Η Ευρώπη και η Βρετανία παραμένουν δύο διαφορετικοί κόσμοι. Οπως σημειώνει ο Αλαν Κάουελ στους «Νιου Γιορκ Τάιμς», για να το αντιληφθεί κανείς αυτό, αρκεί να πάρει τον δρόμο στο Καλέ που οδηγεί στην υποθαλάσσια σήραγγα της Μάγχης. Κατά έναν παράδοξο τρόπο, η είσοδος του τούνελ μοιάζει σαν να οδηγεί τον ταξιδιώτη στη χώρα της Νάρνια.

Ντέιβιντ Μπέκαμ
Ο σούπερ σταρ του ποδοσφαίρου Ντέιβιντ Μπέκαμ τίμησε για πολλά χρόνια τη φανέλα της Αγγλίας με τα λιοντάρια. Ο «Μπεκς» έλαμψε περισσότερο όσο αγωνίστηκε στη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ παρά στα ισπανικά γήπεδα με τα χρώματα της Ρεάλ