Η επανάσταση των… ζόμπι στο κουβανικό σινεμά

Μια ημέρα αφότου εισέβαλαν στην Αβάνα οι ζωντανοί νεκροί, ο Χουάν και η Σάρα βγήκαν από το διαμέρισμά τους για να βρουν τους δρόμους γεμάτους ανθρώπους που περιπλανιόντουσαν άσκοπα, με τα μάτια τους κενά. «Ιδια μου φαίνονται», λέει η Σάρα. Ο υπαινιγμός ότι τα 52 χρόνια της σοσιαλιστικής διακυβέρνησης έχουν μετατρέψει την Κούβα σε ένα κράτος-ζόμπι αποτελεί τον βασικό άξονα της νέας κουβανέζικης ταινίας παρωδίας τρόμου «Ο Χουάν των Νεκρών» και είναι μια τολμηρή σάτιρα σε μια χώρα που παίρνει την επανάσταση απολύτως σοβαρά.

Ομως η ταινία συμπεριελήφθη σε ένα επίσημο κινηματογραφικό φεστιβάλ την περασμένη εβδομάδα στην Αβάνα όπου οι Κουβανοί έσπευσαν να τη δουν μαζικά, με αποτέλεσμα να παρέμβει η Αστυνομία και να προστεθούν και νέες προβολές, και σηματοδότησε το σταδιακό άνοιγμα της κουβανέζικης κουλτούρας σε νέα, απαγορευμένα μέχρι τώρα, πεδία. «Υπάρχει μια ασέβεια στην ταινία», λέει ένας θεατής, «που αντανακλά την ευρύτερη ασέβεια που αισθάνονται κυρίως οι νέοι». Στον «Χουάν των Νεκρών» τα πειράγματα προς τις «ιερές αγελάδες» της Κούβας, από τα κυβερνητικά ΜΜΕ έως τον ίδιο τον Φιντέλ Κάστρο είναι ασυνήθιστα τολμηρά και αποκαλύπτουν μια όλο και μεγαλύτερη κινηματογραφική ελευθερία σε μια χώρα όπου η ανοιχτή κριτική προς το πολιτικό σύστημα δεν είναι ανεκτή. Ο «Χουάν των Νεκρών» που είναι μια παρωδία των σπλάτερ ταινιών τρόμου (με αναφορά στον τίτλο της κλασικής ταινίας ζόμπι «Αυγή των Νεκρών») κόστισε περίπου τρία εκατομμύρια δολάρια. Η παραγωγή ανήκει σε μια ισπανική εταιρεία που συνεργάστηκε με νεαρούς κουβανούς κινηματογραφιστές.

Αφηγείται την αιματηρή ιστορία ενός λιποτάκτη που αποφασίζει να σώσει το νησί από την εισβολή ανθρωποφάγων ζόμπι. Καθώς οι ζωντανοί – νεκροί μετατρέπουν την Αβάνα σε μια χωματερή κομμένων κεφαλιών και ανθρώπινων άκρων, οι παρουσιαστές των βραδινών ειδήσεων συνεχίζουν να υποστηρίζουν την κυβερνητική γραμμή, ότι οι επιθέσεις δεν είναι δουλειά των ζόμπι αλλά διαφωνούντων που πληρώνονται και υποκινούνται από τις ΗΠΑ. Η ταινία είναι γεμάτη υπαινιγμούς για τραυματικές στιγμές της πρόσφατης ιστορίας της Κούβας: οι Κουβανοί προσπαθούν να ξεφύγουν από τα ζόμπι με αυτοσχέδιες βάρκες, ενώ οι σκοτεινοί γεμάτοι σκουπίδια δρόμοι θυμίζουν, όπως λέει ένας πρωταγωνιστής, την «ειδική περίοδο» των οικονομικών δυσκολιών μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης. Το τελευταίο ζόμπι στέκεται με την πλάτη στο κοινό καθώς πέφτουν οι τίτλοι της ταινίας και φορά την ίδια στρατιωτική στολή με την οποία εμφανίζεται ο Φιντέλ Κάστρο και το μότο της επανάστασης γραμμένο: «Μέχρι τη νίκη, πάντα».