Ο βετεράνος των μυστηρίων

Μέχρι το περασμένο Σάββατο, το όνομά του ήταν άγνωστο στη Γαλλία. Μία εβδομάδα αργότερα, η χώρα μοιάζει να έχει χωριστεί σε δύο στρατόπεδα: σε εκείνους που υποστηρίζουν πως ο 76χρονος Επσταϊν είναι ένας έμπειρος ρεπόρτερ, βετεράνος της αμερικανικής ερευνητικής δημοσιογραφίας, που του αρέσουν μεν οι θεωρίες συνωμοσίας, βασίζει όμως πάντα τις έρευνές του σε στοιχεία κι έχει στο ενεργητικό του βιβλία και άρθρα που θεωρούνται πια σημεία αναφοράς, και εκείνους που τον θεωρούν έναν συνωμοσιολόγο, στην καλύτερη περίπτωση αφελή και στη χειρότερη πουλημένο. «Υπόθεση DSK: πόσο αξιόπιστος είναι ο Εντουαρντ Τζέι Επσταϊν;»∙ «DSK: Εντουαρντ Τζέι Επσταϊν, ειδικός επί των συνωμοσιών»∙ «Τζέι Επσταϊν, ο παράξενος ρεπόρτερ που θεωρεί τον DSK θύμα συνωμοσίας». Μερικοί σταχυολογημένοι τίτλοι από γαλλικά έντυπα, δικαιούχοι και αυτοί μιας θέσης στο μπλεγμένο κουβάρι που αποκαλείται, έξι μήνες τώρα, «υπόθεση Ντομινίκ Στρος-Καν».

Η ΑΦΕΤΗΡΙΑ. Ας επιχειρήσουμε να πιάσουμε το νήμα της υπο-υπόθεσης «Εντουαρντ Τζέι Επσταϊν» από την αρχή. Γεννήθηκε το 1935. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο του Κορνέλ, πήρε διδακτορικό από το Χάρβαρντ. Δίδαξε για τρία χρόνια Πολιτικές Επιστήμες σε δύο φημισμένα πανεπιστημιακά ιδρύματα, το ΜΙΤ και το UCLA. Κατόπιν όμως, αποφάσισε πως «η έρευνα και η συγγραφή βιβλίων ήταν πολύ πιο παιδαγωγική επιχείρηση». Μεταπτυχιακός φοιτητής ακόμα, είχε αφιερώσει την εργασία του στα εσωτερικά της Επιτροπής Γουόρεν, που είχε αναλάβει να ρίξει φως στη δολοφονία του αμερικανού προέδρου Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι. Συνολικά τέσσερα βιβλία έγραψε για το θέμα ο Επσταϊν, κατέληξε στο συμπέρασμα πως ο δολοφόνος, Λι Χάρβεϊ Οσβαλντ, ήταν μέλος της KGB.

Ολόκληρη η καριέρα του κινείται στον αστερισμό του μυστηρίου – ή, καλύτερα, των «μη επαρκώς ξεδιαλυμένων μυστηρίων». Τα 15 βιβλία και τα πολύ περισσότερα άρθρα που έχει υπογράψει, κάποια από αυτά σε περίβλεπτα έντυπα όπως τα «Wall Street Journal», «Slate», «The Atlantic», «New Yorker», ασχολούνται άλλοτε με την 11η Σεπτεμβρίου του 2001, άλλοτε με την απόπειρα δολοφονίας του Φιντέλ Κάστρο το 1963, άλλοτε με τη δολοφονία του πακιστανού προέδρου Μουχαμάντ Ζία το 1988, άλλοτε με το εμπόριο διαμαντιών, άλλοτε – πιο πρόσφατα – με τα οικονομικά του Χόλιγουντ. Eχει επίσης γράψει μια βραβευμένη βιογραφία του «σκοτεινού» αμερικανού επιχειρηματία Αρμαντ Χάμερ και τελευταία, τον Αύγουστο, ένα βιβλίο για τη δυναστεία των Ροκφέλερ. Μια επίσκεψη στη διαδραστική ιστοσελίδα του επιβεβαιώνει: 1) το αντισυμβατικό του στυλ, 2) την αγάπη του για την 11η Σεπτεμβρίου, στην οποία αφιερώνει μια ξεχωριστή ρουμπρίκα, για να καταλήξει λίγο-πολύ πως η Αλ Κάιντα δύσκολα μπορεί να έδρασε μόνη, και 3) το μένος του με τους «New York Times», τους οποίους κατηγορεί, σε άλλη ρουμπρίκα, πως έχουν κάνει κατά καιρούς κραυγαλέα λάθη τα οποία αρνήθηκαν να ανακαλέσουν.

Ενδεχομένως να είναι αυτός ο λόγος για τον οποίο οι «New York Times» δεν έχουν αναφέρει λέξη για το ρεπορτάζ του Επσταϊν στο «New York Review of Books». Σύμφωνα με τη γαλλίδα δημοσιογράφο Γκιγιεμέτ Φορ, ο 76χρονος είχε προηγουμένως προτείνει το επίμαχο ρεπορτάζ στον ιστότοπο Daily Beast «που όμως το απέρριψε, κρίνοντάς το ανεπαρκώς εμπεριστατωμένο». Ο ίδιος ο Επσταϊν έχει αναγνωρίσει πως οι νομικοί σύμβουλοι του «New York Review of Books» αφαίρεσαν από το κομμάτι του τουλάχιστον μία παράγραφο. Ισως οι ίδιοι να επέμειναν να αναδείξει απλώς το ρεπορτάζ τα τρία σκοτεινά σημεία της υπόθεσης (το εξαφανισμένο BlackBerry του DSK, για το οποίο είχε λόγους να φοβάται πως είχε πέσει θύμα πειρατείας, τον «τρίλεπτο εορταστικό χορό» του επικεφαλής μηχανικού του «Sofitel» με έναν άλλο άγνωστο μόλις ενημερώθηκε η Αστυνομία για την καταγγελία της καμαριέρας, και το ψέμα που είπε η τελευταία πως δεν είχε επισκεφθεί άλλο δωμάτιο του ορόφου) χωρίς στομφώδη κατηγορώ. Αλλά ο Επσταϊν διατράνωσε τα κατηγορώ του με αναρίθμητες συνεντεύξεις σε γαλλικά μέσα∙ όσο για τις εναντίον του κατηγορίες, αυτές κορυφώθηκαν όταν κυκλοφόρησε, την Πέμπτη, η βιογραφία του DSK από τον ημιεπίσημο βιογράφο του, Μισέλ Τομπμάν.

Συνοψίζουμε: ο Τομπμάν είχε χαρακτηρίσει τον Αύγουστο τον Επσταϊν φίλο του, ο τελευταίος δήλωσε πως τον γνωρίζει αλλά δεν ήταν μία από τις πηγές του – σύμφωνα με το «Nouvel Observateur», συνδετικός κρίκος ήταν ο θείος του Μισέλ Τομπμάν και «παλιόφιλος» του Τζέι Επσταϊν, Αλφρέντ Τομπμάν, «επιτυχημένος επιχειρηματίας, πρώην πρόεδρος των Sotheby’s, πάμπλουτος σήμερα και γενναιόδωρος φιλάνθρωπος». Κάποιοι στη Γαλλία βλέπουν συνεργία των δύο και για την προώθηση του βιβλίου, και για να αποσπαστεί η προσοχή από την υπόθεση μαστροπείας με έδρα το ξενοδοχείο «Carlton» της Λίλης, στην οποία έχει μπλεχτεί το όνομα του DSK, και για να ξεκινήσει με πλεονέκτημα ο Στρος-Καν τη μάχη με τη Ναφισατού Ντιαλό που εκκρεμεί στα αστικά δικαστήρια των ΗΠΑ. Επσταϊν και Τομπμάν συμφωνούν ότι ο DSK έπεσε θύμα συνωμοσίας από πολιτικούς αντιπάλους του που ήθελαν να του κλείσουν οριστικά τον δρόμο προς τη γαλλική προεδρία. Συμφωνούν επίσης ότι κάτι βρωμάει στα βασίλεια του ομίλου Accor, ιδιοκτήτη των «Sofitel», όσο και των γαλλικών μυστικών υπηρεσιών.

ΑΝΤΙΦΑΣΕΙΣ. Διαφωνούν όμως όσον αφορά τον ρόλο της καμαριέρας: ο Επσταϊν τη θεωρεί απλό πιόνι ενώ ο Τομπμάν πιστεύει πως είναι πιθανό να αφαίρεσε αυτή το επίμαχο BlackBerry. Διαφωνούν επίσης για την ταυτότητα του ανθρώπου που προειδοποίησε τον DSK στη Νέα Υόρκη, ότι μηνύματα από το BlackBerry του είχαν διαβαστεί στην έδρα του κόμματος του Νικολά Σαρκοζί στο Παρίσι: ο Επσταϊν μιλά για «φίλη του DSK» που εργαζόταν προσωρινά εκεί ως ερευνήτρια, ο Τομπμάν «δείχνει» τον αστυνομικό επιθεωρητή Λαγκάρντ, ο οποίος είναι μπλεγμένος μέχρι τον λαιμό στην υπόθεση μαστροπείας. Διαφωνούν τέλος για τον διαβόητο εορταστικό χορό: ο Επσταϊν επιμένει ότι τον είδε και διαρκεί ώρα πολλή, απείλησε μάλιστα να βγάλει στη φόρα το βίντεο αν δεν το κάνει το «Sofitel», για να παραδεχθεί κατόπιν πως δεν έχει ο ίδιος το βίντεο, θα πρέπει να συμφωνήσει η πηγή του, ενώ ο Τομπμάν λέει πως δεν τον είδε, άκουσε να μιλούν για αυτόν, δεν ξέρει. Συμπέρασμα; Κανένα. Μόνο ένας βαρύς πονοκέφαλος που απειλεί να γίνει, τις επόμενες ημέρες, ακόμα βαρύτερος.