[Γράμματα στις ματιές] Ο Ζωγράφος

Ο λόγος στους αναγνώστες

Ο Μιχ. Παπαζήσης, Ξάνθου 5, Αθήνα, γράφει:

«Με τον θάνατο του Αλέξανδρου Ζωγράφου μικραίνει ο κύκλος των επιζώντων, ακόμη, ηρωικών αντιστασιακών που πήραν μέρος στην ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου. Γεννημένος το 1925 στα Λεύκτρα της Βοιωτίας, ο Αλέξανδρος προερχόταν από εύπορη, ιστορική οικογένεια. Από τα 17 του χρόνια έδειξε χαρακτήρα αγωνιστικό, που φλέγεται να πολεμήσει για τη σκλαβωμένη Ελλάδα. Είναι ο νεαρότερος από τους πρώτους αντάρτες του Αρη Βελουχιώτη. Στην αρχή χρησιμοποιείται ως σύνδεσμος μεταξύ των αντάρτικων ομάδων. Χωρίς να προκαλεί υποψίες, λόγω του νεαρού της ηλικίας του, κυκλοφορεί ακόμη και μέσα στην Αμφισσα και με τα άριστα γερμανικά του μπορεί να συνδιαλέγεται με γερμανούς στρατιώτες και να αποσπά χρήσιμες πληροφορίες για τις κινήσεις του κατοχικού στρατού.

Μετά το σαμποτάζ του Γοργοποτάμου, ο μικρός καπετάνιος Ζωγράφος δεν έλειψε από καμία μεγάλη μάχη που έδωσε το 2ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ, όπως στην Αμφισσα, στην Καρούτα, στα Δερβενοχώρια κ.α., στις οποίες έδειξε άφθαστο ηρωισμό. Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, τον Ιούνιο του 1945 βρίσκεται στη Μεσούντα κοντά στον Αρη Βελουχιώτη. Είναι στην προφυλακή του σώματος του ΕΛΑΣ που επιτυγχάνει να σπάσει τον κλοιό της πολιτοφυλακής και να διαφύγει, χωρίς όμως να μπορεί να βοηθήσει τον Αρη. Ο Ζωγράφος με άλλους συντρόφους αρνούνται να παραδώσουν τα όπλα και παραμένουν στην παρανομία. Με το ξέσπασμα του Εμφυλίου, ως μαχητής του Δημοκρατικού Στρατού τραυματίζεται σε μάχη στην Αττική και συλλαμβάνεται. Οδηγείται στο Στρατοδικείο Θηβών και καταδικάζεται σε ισόβια. Οταν αποφυλακίζεται ύστερα από αρκετά χρόνια, λόγω των μέτρων της κυβέρνησης Πλαστήρα, ρίχνεται με πάθος στη θαρραλέα δημοσιογραφία και το πληρώνει με εξορία.

Στη διάρκεια της χούντας, έχοντας μυήσει αντιχουντικούς αξιωματικούς, οργανώνει ομάδα κατά του καθεστώτος των συνταγματαρχών. Κάποιος ανώτατος αξιωματικός λιποψυχεί την τελευταία στιγμή και τον προδίδει. Ο Ζωγράφος στις φυλακές της Κέρκυρας υποβάλλεται σε φριχτά βασανιστήρια. Μήνες στην απομόνωση, δεν λύγισε ούτε στιγμή και έτσι σώθηκαν οι σύντροφοί του. Οι συνταγματάρχες όμως θέλουν να τελειώνουν με τον Αλέξανδρο. Παρά την αυστηρή επιτήρηση, ο Ζωγράφος στέλνει στο εξωτερικό μηνύματα που κινητοποιούν την κοινή γνώμη και ιδιαίτερα τους σοσιαλιστές ηγέτες της Ευρώπης. Ακόμη και στο Λονδίνο, σε παράσταση στο Κόβεν Γκάρντεν, ο Λόρενς Ολίβιε, απευθυνόμενος στα βασιλικά θεωρεία, ζήτησε από τη βασίλισσα Ελισάβετ “να παρέμβει για τη σωτηρία του ήρωα της Αντίστασης, που πολέμησε στο πλευρό των βρετανών κομάντο στον Γοργοπόταμο και τώρα σβήνει στις ελληνικές φυλακές”. Οι ξένοι πολιτικοί πιέζουν για την αποφυλάκισή του, οι διώκτες του Ζωγράφου διστάζουν να τον εκτελέσουν και με την πτώση τους αποφυλακίζεται και επιστρέφει στη μαχόμενη δημοσιογραφία.

Σεμνός, ανιδιοτελής, περήφανος, αρνήθηκε οποιαδήποτε ανταμοιβή από την Πολιτεία. Παραιτήθηκε μάλιστα από τη σύνταξη του αντιστασιακού, διαμαρτυρόμενος γιατί πολλοί από τους συμπολεμιστές του αποκλείστηκαν, ενώ τη δικαιούνταν».