Η Ευρώπη έχει πολιτικό, όχι δημοκρατικό έλλειμμα

Μπορεί να φαίνεται έτσι, επειδή δεν είναι επαγγελματίες πολιτικοί, αλλά δεν συμφωνώ. Είναι αλήθεια ότι οι αγορές έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη ισχύ σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης των οικονομικών σχέσεων, η πολιτική όμως δεν έχει αποχωρήσει και πρέπει, αντίθετα, να παίξει δυναμικότερο ηγετικό ρόλο. Για να το πράξει όμως οφείλουν αυτοί που την υπηρετούν να κατανοούν, να αναλύουν μετά λόγου γνώσεως τα οικονομικά δεδομένα και να ασκούν πολιτικές ικανές να φέρουν τα ευκταία αποτελέσματα, μέσα βέβαια στο πλαίσιο της ανοικτής αγοράς και του υγιούς ανταγωνισμού. Αυτά έλειψαν στις δύο χώρες του ευρωπαϊκού Νότου που αντιμετωπίζουν σήμερα την ισχυρότερη κρίση. Ειδικά στη δική μας το πολιτικό σύστημα βασίστηκε σε πελατειακό κράτος, κατανάλωση και αλόγιστο δανεισμό, πρακτικές που τώρα οι αγορές δικαιολογημένα τιμωρούν. Ο κ. Παπαδήμος δεν μίλησε στη Βουλή ως εκπρόσωπος της αγοράς, αλλά ως υπεύθυνος ηγέτης που τη γνωρίζει και θέλει να εφαρμόσει τις πολιτικές εκείνες που θα οδηγήσουν στην ανάταξη του παραγωγικού δυναμικού της χώρας και σε βιώσιμη ανάπτυξη. Αυτό είναι πραγματική και όχι αγοραία πολιτική, όπως εκείνη που ασκούνταν στην Ελλάδα τα τελευταία τριάντα χρόνια.

Η ιστορία έχει δείξει ότι η λειτουργία του καπιταλιστικού συστήματος με κοινωνική ευαισθησία αποτελεί, ίσως, το οικονομικό πρότυπο το οποίο είναι περισσότερο συμβατό με την πολιτική δημοκρατία του αντιπροσωπευτικού μας συστήματος. Η πολιτική αποτελεί ακριβώς την παρέμβαση των εκλεγμένων αντιπροσώπων του λαού στη λειτουργία της οικονομίας μέσω μιας διορθωτικής δράσης ενάντια στις υπερβολές και, ενδεχομένως, στις καταχρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, είναι αλήθεια πως υπάρχει σήμερα έντονη και επείγουσα ανάγκη ανασχετικών μηχανισμών μιας ισοπεδωτικής λειτουργίας του οικονομικού συστήματος. Η ΕΕ έχει ήδη προτείνει και είναι έτοιμη να θέσει σε ισχύ τέτοια μέτρα (φόρος στις τραπεζικές συναλλαγές, έλεγχος των φορολογικών παραδείσων και δημιουργία ευρωπαϊκών οίκων αξιολόγησης). Οροι και διαχωριστικές γραμμές, όπως νεοφιλελευθερισμός, σοσιαλδημοκρατία ή κομμουνισμός, δεν φαίνεται να ανταποκρίνονται πλέον σε καμία πραγματικότητα. Σημασία έχει σήμερα η ποδηγέτηση και διαχείριση του οικονομικού συστήματος προς όφελος της μεγαλύτερης δυνατής πλειοψηφίας των πολιτών.

Φυσικά όχι. Αρκεί η πολιτική να δομείται με άξονα το δημόσιο συμφέρον και οι πολιτικοί να το υπηρετούν με πίστη και αφοσίωση. Αυτό δεν έγινε στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια και αυτό είναι κυρίως που πληρώνουμε σήμερα.

Εχοντας ζήσει από κοντά την εξέλιξη της ΕΕ τα τελευταία τριάντα χρόνια, έχω την πεποίθηση ότι το λεγόμενο δημοκρατικό έλλειμμα της ΕΕ αποτελεί μύθο. Η ΕΕ διαθέτει εκλεγμένο Κοινοβούλιο, Συμβούλιο Υπουργών, εκτελεστικό σώμα, την Επιτροπή, και ανώτατο Δικαστήριο. Δεν έχει δημοκρατικό, αλλά πολιτικό έλλειμμα. Ενώ δεν μπορεί να προχωρήσει παρά ως ομοσπονδιακό μόρφωμα, οι εθνικές περιχαρακώσεις και αναδιπλώσεις εμποδίζουν τα αναγκαία βήματα. Σήμερα η ανάγκη περαιτέρω οικονομικής και πολιτικής ενοποίησης αποτελεί όρο επιβίωσής της και οι σχετικές αναθεωρήσεις των συνθηκών έχουν ήδη τεθεί επί τάπητος. Στη διαδικασία αυτή τα κράτη-μέλη θα εκχωρήσουν πρόσθετες αρμοδιότητες στους κοινούς θεσμούς, ειδικότερα στον δημοσιονομικό και φορολογικό τομέα. Μια ισχυρή ευρωπαϊκή διακυβέρνηση αποτελεί π.χ. προϋπόθεση για την έκδοση του περίφημου ευρωομόλογου, που τόσο – είναι αλήθεια – μπορεί να βοηθήσει τις ασθενέστερες χώρες. Γι’ αυτό και οι κορόνες περί δήθεν μη εκχώρησης ουδέ σπιθαμής εθνικής κυριαρχίας αποτελούν επικίνδυνες ρητορείες, που όχι μόνο κινδυνεύουν να υπονομεύσουν το μέλλον του κοινού εγχειρήματος, αλλά και να οδηγήσουν τη χώρα μας σε απώλεια και άλλων πλέον νευραλγικών τμημάτων της εθνικής κυριαρχίας της.