Κυβέρνησε 40 χρόνια μέσα από μια σκηνή

Ο άνθρωπος που γεννήθηκε σε μια σκηνή βεδουίνων, ανέτρεψε στα 27 του χρόνια τον βασιλιά της χώρας του κι έμεινε στην εξουσία επί σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, πίστευε από μικρός ότι η ζωή τού επιφύλασσε μια ιδιαίτερη μοίρα. Επειτα από την ένδοξη πορεία του θα περίμενε πιθανότατα κι έναν ένδοξο θάνατο. Αλλά το τέλος που του επιφύλαξε η μοίρα ήταν ταπεινωτικό. Ο «τρελός σκύλος της Μέσης Ανατολής», όπως τον είχε αποκαλέσει κάποτε ο Ρόναλντ Ρίγκαν, πέθανε απομονωμένος από φίλους και εχθρούς βλέποντας το καθεστώς του να καταρρέει και αναζητώντας μια έξοδο διαφυγής που δεν ήρθε ποτέ.

Εως το ξέσπασμα της εξέγερσης ήταν ένας sui generis δικτάτορας με τον οποίο η Δύση δεν έκανε πια πόλεμο αλλά μπίζνες. Σύμφωνα με τηλεγράφημα της αμερικανικής πρεσβείας στην Τρίπολη που διέρρευσε από την Wikileaks, ο Καντάφι ήταν σε τέτοιο βαθμό υποχόνδριος που βιντεοσκοπούσε τις ιατρικές του εξετάσεις για να τις αναλύει με τους γιατρούς του, κυκλοφορούσε σπάνια χωρίς να έχει την ουκρανή νοσοκόμα του στο πλάι του, ενώ κατέφευγε στις υπηρεσίες του μπότοξ.

Ηταν αναμφίβολα μια εντυπωσιακή εξέλιξη για ένα φτωχό παιδί που έμαθε τα πρώτα του γράμματα σε ένα θρησκευτικό σχολείο πριν μετακομίσει με την οικογένειά του στη Σύρτη. Ο επόμενος σταθμός του ήταν η Βεγγάζη και η στρατιωτική σχολή. Εκεί ο νεαρός Μουαμάρ τέθηκε επικεφαλής μιας ομάδας συναδέλφων του με τους οποίους μοιραζόταν ένα κοινό όραμα: την ανατροπή του ηλικιωμένου βασιλιά και την εγκαθίδρυση στη Λιβύη ενός καθεστώτος που θα εμπνεόταν από τις αρχές της εθνικής ανεξαρτησίας και του σοσιαλισμού. Το πραξικόπημα αποδείχθηκε πιο εύκολη υπόθεση απ’ όσο ενδεχομένως φανταζόταν ο ίδιος. Πριν ακόμη συμπληρώσει τα 30 του χρόνια, ο Καντάφι γινόταν ο ηγέτης μιας χώρας με μεγάλη έρημο και μπόλικο πετρέλαιο. Η Λιβύη θα γινόταν σχεδόν αμέσως ο παράδεισος των ριζοσπαστικών κινημάτων ανεξαρτησίας της εποχής. Στο έδαφός της εκπαιδεύονταν τα μέλη του παλαιστινιακού «Μαύρου Σεπτέμβρη», μουσουλμάνοι που πολεμούσαν στις νότιες επαρχίες των Φιλιππίνων, αλλά και αντάρτες του IRA.

ΟΙ ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟΙ. Οι σχέσεις του με τη Δύση και τις Ηνωμένες Πολιτείες έφτασαν στο χειρότερό τους σημείο τη δεκαετία του 1980. Το 1986 η αμερικανική αεροπορία εξαπέλυσε επίθεση στην Τρίπολη. Δύο χρόνια αργότερα, επιβατικό αεροσκάφος της Pan Am εκρήγνυται πάνω από το Λόκερμπι της Σκωτίας. Τα ίχνη του δράστη οδηγούν στη Λιβύη. Από εκείνο το επεισόδιο κι έπειτα, η στάση του ανθρώπου που είχε αυτοανακηρυχθεί «βασιλιάς της Αφρικής» αρχίζει να αλλάζει. Τη δεκαετία του 1990 ο συνταγματάρχης αρχίζει να κλείνει εμπορικές συμφωνίες με τους παλιούς του εχθρούς. Το τελευταίο του ταξίδι εκτός συνόρων ήταν στη Ρώμη του Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Εκεί ο συνταγματάρχης είχε την ευκαιρία να κάνει το τελευταίο του σόου.