Ο «Κάιζερ» που ψηφίζει Ελλάδα

Ο Χανς-Πέτερ Κάιτελ ανέλαβε τον Ιανουάριο του 2009 πρόεδρος της Ομοσπονδίας Γερμανικών Βιομηχανιών (BDI). «Είναι μεγάλη τιμή, αλλά και μεγάλη πρόκληση», είχε πει τότε ο «Πρώσος του Ρήνου», όπως τον χαρακτήρισε η εφημερίδα «Financial Times Deutschland». Ψηλός, κομψός, ευθυτενής, ετοιμόλογος, με έφεση στις καθαρές κουβέντες, μπαίνει κατευθείαν στο θέμα, δεν φοβάται την αντιπαράθεση, ακόμη και αν πηγαίνει κόντρα στο ρεύμα.

Ο πολιτικός μηχανικός με τίτλο διδακτορικού έκανε τα πρώτα του βήματα στην κατασκευή των ολυμπιακών εγκαταστάσεων στο Μόναχο και στο τούνελ της Μάγχης. Το 1992 ανέλαβε τη Hochtief όταν ο κατασκευαστικός τομέας παρουσίαζε εκρηκτική άνοδο με την ανοικοδόμηση της πρώην Ανατολικής Γερμανίας μετά την επανένωσης της χώρας. Πριν αρχίσει όμως η ύφεση για τον κλάδο στη Γερμανία, έριξε το βάρος στην Αυστραλία και στις ΗΠΑ και πέρασε στον τομέα παροχής υπηρεσιών, όπως η διαχείριση αεροδρομίων.

ΣΤΑ ΣΠΑΤΑ. Ηταν η περίοδος που συνεργάστηκε με πολλούς έλληνες επιχειρηματίες όταν η Hochtief κατασκεύασε το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος». Μιλούσε λοιπόν μετά λόγου γνώσεως την περασμένη Τρίτη στη συνέντευξη Τύπου, λίγο πριν υποδεχτεί τον Πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου στο συνέδριο της BDI στο Βερολίνο. «Γνωρίζω πολλούς συναδέλφους (επιχειρηματίες) που είναι επιτυχημένοι στην Ελλάδα, τους καλώ να δραστηριοποιηθούν στη χώρα. Κανένας ξένος επενδυτής δεν θα μπει μπροστά πηγαίνοντας στην Ελλάδα, όταν οι έλληνες επενδυτές, στην αντίθετη κατεύθυνση, εγκαταλείπουν τη χώρα». Αποδέκτες ήταν οι εκπρόσωποι του ΣΕΒ και ο πρόεδρός τους κ. Δασκαλόπουλος που είχαν ήδη πάρει θέση στην αίθουσα του συνεδρίου. Ο Κάιτελ δεν έμεινε στις συστάσεις, πέρασε και σε μαθήματα πατριωτισμού. «Είναι πολύ σημαντικό και θα το συζητήσουμε με τον έλληνα Πρωθυπουργό: να στείλουμε ένα καθαρό μήνυμα, ότι μόνο μαζί μπορούμε να προχωρήσουμε. Εμείς είμαστε πρόθυμοι, αλλά καλούμε και τους έλληνες συναδέλφους να κάνουν κάτι για τη χώρα τους, σαν πατριώτες».

Το ίδιο μήνυμα πέρασε και μισή ώρα αργότερα όταν άνοιγε το συνέδριο της BDI καλώντας στο βήμα τον έλληνα Πρωθυπουργό – «τον σύγχρονο Θησέα που αγωνίζεται να σκοτώσει τον Μινώταυρο του χρέους και να βρει τον μίτο της Αριάδνης για να βγει από τον λαβύρινθο της κρίσης» όπως τόνισε.

Η έξοδος από την κρίση περνάει μέσα από τις επενδύσεις. Αλλά και σ’ αυτό ο Κάιτελ είναι ευθύς. «Οχι, το επενδυτικό κλίμα δεν είναι προς το παρόν εκείνο που θα παρείχε στους επιχειρηματίες από το εξωτερικό την ασφάλεια να κάνουν μεγάλες επενδύσεις στην Ελλάδα», απαντάει χωρίς περιστροφές. Για το θέμα αυτό συζητάει έναν χρόνο τώρα με την ελληνική κυβέρνηση, τους έλληνες επιχειρηματίες και τους παράγοντες της οικονομίας. Στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται σήμερα 850 γερμανικές επιχειρήσεις. Ζητούμενο είναι «τι μπορεί να γίνει από κοινού, ώστε να βελτιωθεί αυτό το κλίμα», λέει. Για παράδειγμα, η Ελλάδα θα πρέπει να στείλει ένα μήνυμα διευθετώντας τις χρονίζουσες περιπτώσεις με τα χρέη προς ξένες επιχειρήσεις. «Αυτό έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς μάλιστα πρόκειται για τους επενδυτές που είναι από καιρό στη χώρα και είναι οι πρώτοι που θα επένδυαν περισσότερα», λέει ο κ. Κάιτελ.

Η ευκαιρία είναι εδώ. Η Γερμανία μετά την απόφαση να κλείσει τους πυρηνικούς αντιδραστήρες είναι σήμερα το «εργαστήριο για ένα τεράστιο πείραμα ενεργειακής πολιτικής». Το πρόγραμμα μεταφοράς ηλιακής ενέργειας από τη Σαχάρα στην Ευρώπη που είχε εξαγγελθεί με τυμπανοκρουσίες είναι κατά τον Κάιτελ στην καλύτερη περίπτωση «μουσική του μέλλοντος». Παρουσιάζει μεγάλα τεχνικά και πολιτικά προβλήματα. Τα τεχνικά λύνονται, τα οικονομικά προβλήματα επίσης, αλλά οι πολιτικές συνθήκες αστάθειας στη Βόρεια Αφρική δεν επιτρέπουν τέτοιας έκτασης επενδύσεις. «Η Μεσόγειος όμως δεν έχει μόνο την αφρικανική ακτή, έχει και την ευρωπαϊκή και αυτήν τη λούζει ο ήλιος. Γιατί δεν λύνουμε αυτά τα προβλήματα απλά με ένα κοινό μοντέλο συνεργασίας με την Ελλάδα και τις άλλες χώρες της βόρειας ακτής της Μεσογείου;» λέει. Τα πλεονεκτήματα είναι προφανή. «Εκείνο που χρειάζεται είναι να εγκαταλείψουμε την εθνική οπτική γωνία και να αναπτύξουμε ένα ευρωπαϊκό ενεργειακό πρόγραμμα με την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει η κάθε χώρα». Είναι και αυτό μια πτυχή του business plan που έχει επεξεργαστεί η Ομοσπονδία Γερμανικών Βιομηχανιών για να γίνει ανταγωνιστική η ελληνική οικονομία.

Από τον Αύγουστο του 2008 ο Χανς-Πέτερ Κάιτελ συνδιαμορφώνει, αν δεν καθορίζει, τη βιομηχανική πολιτική στη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης. Εκπροσωπεί 38 κλαδικούς βιομηχανικούς συνδέσμους με 100.000 επιχειρήσεις, και ο λόγος του έχει το βάρος των 8 εκατ. εργαζομένων στις επιχειρήσεις αυτές. Η κυβέρνηση – ακόμα και αν το ήθελε – δεν θα μπορούσε να τον αγνοήσει. Και δεν τον αγνοεί.

Στην κρίση του 2008, η Μέρκελ – τότε κυβερνούσε με τους Σοσιαλδημοκράτες – προστάτευσε τη γερμανική βιομηχανία με ένα τεράστιο πρόγραμμα στήριξης μειωμένου ωραρίου εργασίας. Ετσι η γερμανική οικονομία κατάφερε να βγει με τις λιγότερες δυνατές απώλειες από την κρίση και οι επιχειρήσεις δεν έκαναν απολύσεις.

ΠΙΣΤΗ ΣΤΟ ΕΥΡΩ. Ούτε τώρα, στην κρίση του ευρώ, αγνόησε τελικά η Μέρκελ τον Κάιτελ. Αυτός και η BDI δεν πρόκειται να συναινέσουν σε «λαϊκιστική εκμετάλλευση» της κρίσης από τους ευρωσκεπτικιστές. Είναι πεπεισμένος ότι «η σημερινή κρίση χρέους απειλεί την ύπαρξη του ευρώ και της ΕΕ. Για τη Γερμανία το τέλος του ευρώ θα προξενήσει τεράστια, αστάθμητη για το μέλλον της, ζημία». Γιατί «καμία ευρωπαϊκή χώρα – ούτε η Γερμανία – έχει την ισχύ να παίξει μόνη της κάποιον ρόλο σε παγκόσμια κλίμακα. Η Ευρώπη μόνο ενωμένη έχει οικονομικά και πολιτικά μια ευκαιρία».

Χρειάζονται όμως βαθύτερες θεσμικές τομές. Ο Κάιτελ θέλει «μια νέα συνθήκη για το ευρώ», όπως περιγράφεται στο κείμενο 12 θέσεων της BDI για να πάει ευρωζώνη μπροστά. Λέει «όχι» σε μία Ενωση όπου ο ένας θα πληρώνει τα χρέη του άλλου. Προτείνει ένα ανεξάρτητο πολιτικά «Ευρωπαϊκό Δημοσιονομικό Ταμείο» που θα αντικαταστήσει τους σημερινούς ad hoc μηχανισμούς, θα φροντίζει για τη δημοσιονομική πειθαρχία, θα δανείζει τα κράτη-μέλη έναντι εγγυήσεων και αυστηρών όρων, θα προβλέπει τη συντεταγμένη χρεοκοπία μιας χώρας ως έσχατη λύση. Ολα αυτά είναι δουλειά της Μέρκελ, του Σαρκοζί, των πολιτικών, τους οποίους καλεί να ακολουθήσουν το παράδειγμά του: «Γιατί εμείς δεν σπεκουλάρουμε, εμείς παράγουμε», λέει.