Η ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ

Aν γίνει δυνατή η διαφαινόμενη συναίνεση σε κοινοβουλευτικό επίπεδο των δύο μεγάλων κομμάτων εξουσίας στην ουσία της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, όπως αυτή περιγράφεται στο νομοσχέδιο που φέρνει στη Βουλή η υπουργός Παιδείας, θα πρόκειται για ένδειξη μιας ουσιαστικής αλλαγής νοοτροπίας εκατέρωθεν.

Η συναίνεση στην ανάγκη για σύγχρονο δημόσιο πανεπιστήμιο στην υπηρεσία της κοινωνίας, ανταγωνιστικό, εξωστρεφές, συνδεδεμένο με την αγορά, που να υπηρετεί την καινοτομία και να ενθαρρύνει την αριστεία, θα είναι η απαρχή μιας ουσιαστικής μεταστροφής: στα μεγάλα ζητήματα που θα καθορίσουν τον χαρακτήρα της Ελλάδας το προσεχές διάστημα, ο σκοπός πρέπει να υπερτερεί του μικροκομματικού οφέλους.

Ο σκοπός (ένα νέο σύγχρονο πανεπιστήμιο, που θα αφήσει πίσω τις αγκυλώσεις του παρελθόντος, θα πολεμήσει τον κομματισμό, θα παρακάμψει τους γραφειοκρατικούς μηχανισμούς και θα αναβαθμίσει την εκπαιδευτική και την ερευνητική λειτουργία) έχει γίνει προσπάθεια να περιγραφεί και στο παρελθόν. Αλλά για πρώτη φορά, με το νομοσχέδιο Διαμαντοπούλου, επιχειρείται η πλήρης αλλαγή των δομών ενός πανεπιστημίου που πλέον δεν ανταποκρίνεται στην εποχή του.

Είναι προφανές, βεβαίως, ότι ενώ ο σκοπός ενώνει, ορισμένες επιμέρους ρυθμίσεις στο νομοσχέδιο συνεχίζουν να αποτελούν αφορμή συζητήσεων και αλληλοσυγκρουόμενων εκτιμήσεων. Η κοινοβουλευτική συζήτηση θα μπορούσε, αν δεν περιοριστεί σε στείρα συνθηματολογία και σε κενούς περιεχομένου αφορισμούς, να συμβάλει ώστε να γίνουν αποδεκτές κάποιες ρυθμίσεις που, καλοπροαίρετα, έχει επισημάνει ο κόσμος του πανεπιστημίου, με στόχο τη βελτίωση του τελικού καταστατικού κειμένου.

Δυστυχώς, στην κατεύθυνση ενός βελτιωμένου τελικού κειμένου που θα ψηφιζόταν με ακόμα ευρύτερη συναίνεση δεν συνηγόρησαν στη συντριπτική πλειονότητά τους οι πρυτάνεις, οι οποίοι ακόμα και σήμερα συνεχίζουν να μηδενίζουν τη μεταρρύθμιση, υποσχόμενοι ταυτόχρονα να μην της επιτρέψουν στη συνέχεια να λειτουργήσει.

Οχυρωμένοι πίσω από την εξουσία τους, οι πρυτάνεις επιχειρούν να ταυτίσουν τη συνταγματικά κατοχυρωμένη διοικητική αυτοτέλεια για τα ΑΕΙ με τη θέση ότι λόγο για το πανεπιστήμιο πρέπει να έχουν αποκλειστικά και μόνο οι θεράποντές του – οι διδάσκοντες και οι φοιτητές. Αλλά όπως έδειξε η εμπειρία των τελευταίων χρόνων, η θέση τους αυτή δεν είναι παραγωγική. Αλίμονο αν και το πανεπιστήμιο δημιουργούσε τη δική του συντεχνία, που θα συνέχιζε να αναπαράγεται ερήμην της κοινωνίας και των αναγκών της.

Το νομοσχέδιο έχει, στη βάση του, τις σωστές απαντήσεις για τον εκσυγχρονισμό του πανεπιστημίου. Μένει να δούμε αυτόν τον εκσυγχρονισμό να υλοποιείται. Η κυοφορούμενη κοινοβουλευτική συναίνεση θα μπορούσε να συμβάλει σε αυτή την υλοποίηση, περιθωριοποιώντας τις αντιδράσεις που στόχο έχουν να μην αλλάξει τίποτα.

Ενώ πρέπει να αλλάξουν όλα!