Οικονομική διακυβέρνηση με όρους και προϋποθέσεις

Πολλοί το εύχονται και το υποστηρίζουν: η κρίση του χρέους θα υποχρεώσει την Ευρώπη να ενισχύσει την «οικονομική της διακυβέρνηση». Αν δεν υιοθετήσει σύντομα αυτήν την επιλογή, η ευρωζώνη κινδυνεύει απλώς να εκραγεί.

Ο Νικολά Σαρκοζί και η Ανγκελα Μέρκελ αποφάσισαν να κινηθούν σ’ αυτήν την κατεύθυνση. Στη Σύνοδο Κορυφής της 21ης Ιουλίου συνέβαλαν αποφασιστικά στην υιοθέτηση ενός σχεδίου υπεράσπισης του ενιαίου νομίσματος. Σήμερα θα συναντηθούν στο Παρίσι για να προχωρήσουν ακόμη περισσότερο.

Επί της αρχής, έχουν δίκιο. Πριν ακόμη το αποδείξει με επικίνδυνο τρόπο η σημερινή κρίση, ήταν φανερό ότι η λειτουργία του ενιαίου νομίσματος δεν ήταν ικανοποιητική. Το 2003, ο Ζακ Σιράκ και ο Γκέρχαρντ Σρέντερ αποτίναξαν από πάνω τους το μοναδικό εργαλείο προστασίας του συστήματος, το Σύμφωνο Σταθερότητας. Σήμερα, οι διάδοχοί τους θέλουν να δώσουν το παράδειγμα της αρετής και της αυστηρότητας στα υπόλοιπα 15 μέλη της ευρωζώνης. Μέχρι πού πρέπει να φτάσουν όμως και με ποιον τρόπο; Ο συντονισμός των εθνικών πολιτικών θέτει ορισμένα ακανθώδη ζητήματα.

Το πρώτο αφορά την οικονομική αλληλεγγύη μεταξύ των Ευρωπαίων. Μέχρι πού είναι διατεθειμένα να φτάσουν τα κράτη αλλά και οι λαοί; Η έκδοση ευρωομολόγου, για παράδειγμα, που μπορεί να φαίνεται αποτελεσματικό όπλο κατά της κερδοσκοπίας, προϋποθέτει να τεθούν υπό κηδεμονία οι χώρες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες ώστε να αποφευχθούν στο μέλλον δυσάρεστες εκπλήξεις, όπως με την Ελλάδα.

Το δεύτερο ζήτημα, στενά συνδεδεμένο με το πρώτο, είναι η δημοκρατική νομιμότητα αυτής της κηδεμονίας και των οδυνηρών συνεπειών της οικονομικής, δημοσιονομικής και κοινωνικής εξυγίανσης την οποία θα απαιτούσε. Τι νομιμότητα θα είχε μια «πραγματική κυβέρνηση της ευρωζώνης» – σύμφωνα με τη διατύπωση που χρησιμοποίησε ο Σαρκοζί στην πρόσφατη επιστολή του προς τους γάλλους βουλευτές – αν όχι τη νομιμότητα ενός αυτοανακηρυχθέντος διευθυντηρίου;

Για να προχωρήσουν, η Μέρκελ και ο Σαρκοζί πρέπει να απαντήσουν και σε αυτά ζητήματα: αλληλεγγύη, αποτελεσματικότητα, νομιμότητα – χωρίς να παραλείψουν κανένα.