Το χάος βγάζει ευρωομόλογο

Σε μοναδική σανίδα σωτηρίας αναδεικνύεται όλο και περισσότερο η έκδοση ευρωομολόγου, καθώς εντείνεται η φουρτούνα των αγορών. «Ισως οι αγορές καταφέρουν, μέσω των πιέσεών τους, να προωθήσουν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση πιο αποτελεσματικά από τους συνεχώς ασθμαίνοντες ευρωπαίους ηγέτες», έλεγε χαρακτηριστικά χθες στέλεχος του επιτελείου του Πρωθυπουργού.

Το θέμα του ευρωομολόγου επανέφερε και χθες ο πρωθυπουργός κατά τις τηλεφωνικές συνομιλίες του με τους προέδρους της Κομισιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, της ευρωζώνης Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν Βαν Ρόμπαϊ, ενώ οι πληροφορίες αναφέρουν ότι την ιδέα του ευρωομολόγου θα προωθήσει κατά την περιοδεία του σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και ο υπουργός Εξωτερικών Σταύρος Λαμπρινίδης.

Αυτό που προέχει, σημειώνεται από πηγές του Μεγάρου Μαξίμου, είναι να εξασφαλιστεί η δυνατότητα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) να παρεμβαίνει στη δευτερογενή αγορά ομολόγων, για να στηρίζει τα ομόλογα των κρατών που πλήττονται από τις αγορές και μάλιστα με τη συνολική – αλλά προς το παρόν αναξιοποίητη – δύναμη πυρός του: τα 440 δισ. ευρώ (έναντι των 250 δισ. ευρώ που είναι αξιοποιήσιμα σήμερα).

Σε δεύτερο στάδιο, ωστόσο, η ελληνική κυβέρνηση και ο Πρωθυπουργός υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη πρέπει να προχωρήσει και στα επόμενα, πιο τολμηρά βήματα, για να δώσει οριστική λύση στο πρόβλημα. Ως τέτοια αναφέρονται:

1. Η αύξηση της προικοδότησης του EFSF. Χαρακτηριστικά, τόσο από το πρωθυπουργικό περιβάλλον όσο και από τραπεζικές πηγές αναφέρεται ότι ο προϋπολογισμός του Ταμείου πρέπει να τριπλασιαστεί, φτάνοντας περίπου το 1,5 τρισ. ευρώ. Η χρηματοδότηση του EFSF εξασφαλίζεται με έκδοση ευρωομολόγων, συνεπώς η αύξηση του προϋπολογισμού του θα οδηγούσε σε σημαντική ανάπτυξη του θεσμού.

2. Η κάλυψη μέρους των δανειακών αναγκών των κρατών-μελών με έκδοση ευρωομολόγων, κατά τα πρότυπα της πρότασης του υπουργού Οικονομικών της Ιταλίας Τζούλιο Τρεμόντι (είχε ζητήσει να καλύπτεται από ευρωομόλογα το μέρος του χρέους που υπερβαίνει το 60% του ΑΕΠ τους).

Διευκρινίζουν, βεβαίως, οι ίδιες πηγές ότι μια τέτοια κίνηση, εφόσον προχωρήσει, όχι μόνο δεν θα επιτρέψει χαλάρωση των προσπαθειών, αλλά θα προκαλέσει αυστηροποίηση των κανόνων δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Και αυτό γιατί η έκδοση ενός πραγματικού, ισχυρού ευρωομολόγου προϋποθέτει ενοποίηση των ευρωπαϊκών οικονομικών πολιτικών στη γραμμή της «συνετής» Γερμανίας ώστε να χαίρει της εμπιστοσύνης των αγορών. Επομένως, σημειώνουν οι ίδιες πηγές, ας μη σπεύδουν ορισμένοι να ερμηνεύουν το ευρωομόλογο ως «ευκαιρία χαλάρωσης» για την Ελλάδα.

Η ιδέα για το ευρωομόλογο γεννήθηκε μαζί με την ιδέα για την οικονομική ενοποίηση της Ευρώπης, αλλά δεν ευδοκίμησε επειδή η οικονομική ενοποίηση, σε αντίθεση με τη νομισματική, ποτέ δεν ολοκληρώθηκε.

Η πραγματική έννοια του ευρωομολόγου είναι να δανείζονται όλα τα κράτη μέλη της ευρωζώνης μαζί για να χρηματοδοτούν τις δανειακές ανάγκες όλων και όχι συγκεκριμένων κρατών μελών. Αυτό θα απέφερε μειωμένο κόστος δανεισμού για τις χώρες της περιφέρειας, αλλά και κάπως υψηλότερο -εκτιμάται – για τις χώρες που «παίρνουν άριστα», ΑΑΑ, από τους οίκους αξιολόγησης: Γερμανία, Γαλλία, Αυστρία, Ολλανδία , Φινλανδία, Λουξεμβούργο.

ΤΙ ΙΣΧΥΕΙ. Οπως εξηγούν τεχνοκράτες, το ευρωομόλογο υφίσταται σε εμβρυώδη μορφή. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων εκδίδει ευρωομόλογα για να χρηματοδοτήσει επενδυτικά σχέδια. Ο EFSF έχει εκδώσει ομόλογα για να χρηματοδοτήσει το χρέος της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας (μέχρι στιγμής) και αργότερα θα κάνει το ίδιο για να ενισχύσει το αποθεματικό του και να παρεμβαίνει υπέρ της Ελλάδας. Ιδανικά, η Ευρώπη θα μπορούσε να καλύπτει με ευρωομόλογα τα περίπου 3,5 τρισ. ευρώ των δανειακών αναγκών της, όπως οι ΗΠΑ καλύπτουν τις δικές τους αντίστοιχες ανάγκες με ομόλογα του υπουργείου Οικονομικών τους.

Ωστόσο, η ευρωζώνη δεν διαθέτει ένα κοινό υπουργείο Οικονομικών, έναν κοινό προϋπολογισμό και ένα κοινοβούλιο που θα τον εγκρίνει. Το κάθε κράτος-μέλος ακολουθεί τη δική του πολιτική και το αποτέλεσμα είναι αυτό που βλέπουμε. Ετσι, η ιδέα και μόνο του ευρωομολόγου προκαλεί ανατριχίλα σε πολλούς στην Ευρώπη και κυρίως στους Γερμανούς.

Ωστόσο, η κρίση μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα. Ο γνωστός γερμανός οικονομολόγος και σύμβουλος της Ανγκελα Μέρκελ Πέτερ Μπόφινγκερ τάχθηκε ανοιχτά τον περασμένο μήνα υπέρ της έκδοσης ευρωομολόγου. Ο νομπελίστας οικονομολόγος και σύμβουλος του Πρωθυπουργού Τζόζεφ Στίγκλιτς το προπαγανδίζει με κάθε ευκαιρία. Ξένες εφημερίδες και πρακτορεία συνηγορούν στην άποψη ότι θα μπορούσε να είναι μια λύση για την Ευρώπη. Πρόσφατα, ο επίτροπος Ολι Ρεν δήλωσε ότι η Επιτροπή θα δημοσιεύσει τον Σεπτέμβριο μελέτη σκοπιμότητας για την έκδοση ευρωομολόγου.

Ισως, πράγματι οι αγορές να οδηγήσουν στη λύση που δεν μπόρεσε έως τώρα μόνη της να αποφασίσει η Ευρώπη.