ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ Το δόγμα είναι… τα γρόσια

Τέτοιες ημέρες πριν από έναν χρόνο, ο Πρωθυπουργός της Τουρκίας καθόταν δίπλα από τον αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων στο ετήσιο συμβούλιο για τις κρίσεις των στρατηγών. Χθες ο Ταγίπ Ερντογάν κάθησε μόνος του στην κεφαλή του τραπεζιού: τέλος εποχής, θεωρούν οι αναλυτές, για τον άλλοτε πανίσχυρο στρατό της γείτονος, που έκανε πραξικοπήματα όποτε ήθελε και ξαναέγραψε το Σύνταγμα της χώρας στις αρχές της δεκαετίας του ’80. Η φωτογραφία της συνεδρίασης αποτελεί τη σημειολογική απόδειξη ότι οι εποχές, όπως το κοντινό 2001, που ο αρχηγός του στρατού είχε πετάξει στον τότε πρωθυπουργό Μπουλέντ Ετζεβίτ ένα αντίγραφο του Συντάγματος για να τον βάλει στη θέση του έχουν περάσει, πιθανότατα, ανεπιστρεπτί.

Μικρή λεπτομέρεια: Την Παρασκευή και παρά τη σκληρή κόντρα του στρατού με τους ισλαμιστές οι στρατηγοί περίμεναν να κλείσουν οι αγορές για να παραιτηθούν ώστε να μην επηρεασθεί το νόμισμα της χώρας. Αλλη μικρή λεπτομέρεια: Ενας από τους πρώτους που έσπευσαν να σχολιάσουν τις εξελίξεις στην Τουρκία ήταν η γνωστή μας Goldman Sachs. Οι εξελίξεις, σύμφωνα με τους αναλυτές της, «θα ενισχύσουν τη δημοκρατία και κυρίως την οικονομική πορεία της χώρας». Είναι προφανές ότι η οικονομία είναι ένα σημαντικό κομμάτι στο παρασκήνιο των όσων γίνονται τον τελευταίο καιρό στην Τουρκία.

Το «μετριοπαθές Ισλάμ» και η εξάπλωσή του μέσα από οικονομικά ανοίγματα σε όλο τον κόσμο αποτελεί την καρδιά της διδασκαλίας του Φετχουλάχ Γκιουλέν, του πρώην ιμάμη από το Ερζερούμ που θεωρείται ο πνευματικός πατέρας του Ερντογάν. Με μια σειρά τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών, καθώς και με αξία κεφαλαίων που εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 25 δισεκατομμύρια δολάρια, το συσσωρευμένο ισλαμικό κεφάλαιο του κινήματος του Γκιουλέν μέσα από επενδυτικά προγράμματα δημιουργεί στηρίγματα σε χώρες της Ασίας και της Αφρικής. Και μέσα από ένα δίκτυο περίπου 1.000 σχολείων σε όλο τον κόσμο (τα 100 στις ΗΠΑ) το «ήπιο Ισλάμ» ενισχύει διαρκώς την εικόνα του.

Το τρίο Γκιουλέν – Ερντογάν – Νταβούτογλου φαίνεται ότι διαθέτει μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό. Η τελική σύγκρουση με τον στρατό που βλέπουμε αυτές τις ημέρες μόνο τυχαία δεν είναι. Και η οικονομική κατάσταση της γειτονικής χώρας επιτρέπει ακόμα πιο δυναμικές κινήσεις στο μέλλον. Μέλλον; Σαν κάτι να μας θυμίζει αυτή η λέξη, εδώ στην Ελλάδα. Μάλλον αυτό που έλεγε ο Πολ Βαλερί: «Το μέλλον δεν είναι πια αυτό που ήταν κάποτε».