«Ενας ψυχρός Δον Κιχώτης που πολεμάει ανθρώπους»

«Ενα πράγμα γνωρίζουμε πλέον μετά βεβαιότητος: οι άνθρωποι μπορεί να βρουν δικαιολογία για πράξεις τρομοκρατίας σε κάθε θρησκευτικό, πολιτικό και ιδεολογικό πλαίσιο. Τώρα πια ξέρουμε πως όσοι υποστήριξαν ότι η τρομοκρατία είναι πάντοτε συνώνυμη με την ισλαμική πίστη έκαναν λάθος. Η μακρινή και από πολλές απόψεις ειδυλλιακή Νορβηγία, η χώρα με τα πετρέλαια και τον πλούτο, εκτίθεται ξαφνικά στην κοινοτοπία του κακού». Ο άνθρωπος που καταθέτει αυτές τις σκέψεις στην «Γκάρντιαν» είναι συγγραφέας, Σουηδός και πολύ γνωστός: ο Χένινγκ Μανκέλ, ο δημιουργός του επιθεωρητή Κουρτ Βαλάντερ. Ο δράστης του μακελειού στη Νορβηγία, γράφει, δεν μπορεί να απορριφθεί απλώς ως παράφρων, είναι κάτι περισσότερο από αυτό. Θεωρεί τον εαυτό του στρατιώτη και πιστεύει πως έχει κάτι σημαντικό να πει. Το ερώτημα είναι, τι; «Ισως να μπορούμε να βρούμε την απάντηση σε ένα βιβλίο που έγραψε η γερμανοεβραία φιλόσοφος Χάνα Αρέντ κατά τη διάρκεια της δίκης στο Ισραήλ, το 1961, του ναζιστή Αντολφ Αϊχμαν. Στο βιβλίο αυτό («Ο Αϊχμαν στην Ιερουσαλήμ: Η κοινοτοπία του κακού»), η Αρέντ προσπαθεί να καταλάβει το μυαλό των ανθρώπων που είναι έτοιμοι να σκοτώσουν συνανθρώπους τους χωρίς καμία ενσυναίσθηση. Συχνά είναι άνθρωποι συνηθισμένοι, που αγαπούν τον κήπο τους και παίζουν με τα σκυλιά και τα παιδιά τους. Κανείς στον δρόμο δεν θα τους υποψιαζόταν ποτέ για διαταραγμένους δολοφόνους. Κοινοτοπία υποδηλώνουν και αυτά που γνωρίζουμε για τον δράστη στη Νορβηγία. Ενας ψυχρός Δον Κιχώτης, ο οποίος πολεμάει ανθρώπους που ζουν και αναπνέουν… Σε κάθε βάρβαρη πράξη υπάρχει ένα ανθρώπινο στοιχείο. Αυτό είναι που κάνει τη βάρβαρη πράξη τόσο απάνθρωπη».