Μια «μαρκησία» στο Ταμείο

Κριστίν Λαγκάρντ. Ετών 55. Η πρώτη γυναίκα που αναλαμβάνει, επισήμως από την ερχόμενη Τρίτη, επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου – και αυτή δεν είναι η μοναδική αναφορά της φράσης «η πρώτη γυναίκα που…» στο βιογραφικό της. Ηταν από το 2007 η πρώτη γυναίκα υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας και πιο πριν, από το 1999 έως το 2005, η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της διεθνούς δικηγορικής εταιρείας Baker & McKenzie, με 4.600 συνεργάτες σε 35 χώρες και ετήσιο προσωπικό μισθό 600.000 δολαρίων. Με το που έγινε γνωστή η συναινετική εκλογή της από το Διοικητικό Συμβούλιο του παγκόσμιου δανειστή (μας), η ψηλή, κομψή κυρία με την ασημένια κόμη έστειλε ένα μήνυμα προς τα εδώ, πιο συγκεκριμένα στη λεωφόρο Συγγρού: συστρατευτείτε, παίζεται το μέλλον της χώρας. Την ίδια ώρα, κυβερνητικοί αξιωματούχοι εξέφραζαν «ικανοποίηση» για την εκλογή της, σημειώνοντας πως και γνώση του ελληνικού προβλήματος διαθέτει και διάθεση να βοηθήσει έχει επιδείξει – αν και η ίδια έχει δηλώσει πως «δεν υπάρχουν περιθώρια για καλοσύνες όταν πρέπει να ληφθούν σκληρές αποφάσεις». Την ίδια επίσης ώρα, ο νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν εξέφραζε την ελπίδα, να μη γίνει το ΔΝΤ «πιο συνετό» υπό τη Λαγκάρντ. Θα εξηγηθεί πιο κάτω.

Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΗΣ. Κριστίν Μαντλέν Οντέτ Λαλουέτ. Με αυτό το όνομα γεννήθηκε η γνωστή σήμερα ως Κριστίν Λαγκάρντ στο Παρίσι την 1η Ιανουαρίου του 1956. Και οι δυο γονείς, ακαδημαϊκοί. Ολη η οικογένεια, πιστοί καθολικοί. Το 1968, ο πατέρας γράφει την Κριστίν σε μαθήματα συγχρονισμένης κολύμβησης – η ίδια εξομολογήθηκε κάποτε πως το έκανε προκειμένου να την κρατήσει μακριά από τις διαδηλώσεις του περίφημου Μάη. Από εκείνη την εποχή, συνομολογούν «Liberation» και «Monde», κρατά πάντα τη συνεχή παραίνεση του προπονητή της: «Σφίγγε τα δόντια και χαμογέλα».

Ηταν 17 όταν έχασε τον πατέρα της. Εχοντας εξασφαλίσει υποτροφία, έφυγε να φοιτήσει για έναν χρόνο στις ΗΠΑ, στο σχολείο θηλέων Holton-Arms του Μέριλαντ. Επέστρεψε προκειμένου να δώσει εξετάσεις για τη διάσημη ΕΝΑ, την Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης. Απέτυχε δις και τελικά έγινε δικηγόρος, απέκτησε ειδίκευση στο Εργατικό Δίκαιο και το 1981, προσελήφθη στο γαλλικό παράρτημα της Baker & McKenzie για να ανέβει σιγά σιγά όλα τα σκαλιά της ιεραρχίας. Τον Ιούνιο του 2005, όταν την πήρε τηλέφωνο ο τότε πρωθυπουργός της Γαλλίας, ο Ντομινίκ ντε Βιλπέν, προκειμένου να της προτείνει το χαρτοφυλάκιο του εξωτερικού εμπορίου, η Λαγκάρντ ζούσε ήδη έξι χρόνια στο Σικάγο. Του ζήτησε χρόνο να το σκεφτεί. Της έδωσε μέχρι το τέλος του τηλεφωνήματος. Την επομένη, η Λαγκάρντ πήρε το αεροπλάνο για Παρίσι. Ισως να έπαιξαν ρόλο και οι γιοι της, ο 23χρονος σήμερα Τομάς και ο 25χρονος Πιερ-Ανρί, που είχαν μείνει πίσω στη Γαλλία όταν η μητέρα τους έφυγε για τις ΗΠΑ. Σε κάθε περίπτωση, η Λαγκάρντ (το όνομα του πρώην συζύγου της) επέστρεψε στην πατρίδα της άγνωστη μεν στο ευρύ κοινό, με μια τηλεφωνική ατζέντα όμως απίστευτα πλούσια.

Το πολιτικό ντεμπούτο της δεν ήταν και το καλύτερο. Με το που διορίστηκε, βάλθηκε να επικρίνει το γαλλικό κοινωνικό δίκαιο, χαρακτηρίζοντάς το «περίπλοκο», «βαρύ» και «τροχοπέδη για τις προσλήψεις». Μιλούσε ακόμα ως φιλελεύθερη και «αμερικανή» δικηγόρος. Ο Ντε Βιλπέν την ανακάλεσε στην τάξη και η Λαγκάρντ βάλθηκε να μαθαίνει τα ήθη και τα έθιμα της γαλλικής πολιτικής ζωής. Συνέχισε όμως τις γκάφες. Λίγους μήνες αφότου ανέλαβε το υπουργείο Οικονομικών, τον Νοέμβριο του 2007, ενώ οι τιμές της βενζίνης είχαν εκτοξευτεί, συνέστησε στους Γάλλους να «πάρουν το ποδήλατο».

Στην πραγματικότητα, λένε αυτοί που ξέρουν, το φθινόπωρο του 2008 ο Νικολά Σαρκοζί ήταν έτοιμος να την αποπέμψει. Αλλά η κατάρρευση της Lehman Brothers και ο παγκόσμιος χρηματοπιστωτικός κατακλυσμός που ακολούθησε, άλλαξαν τα δεδομένα. Εν μέσω κρίσης, ο Σαρκοζί χρειάζεται τα άψογα αγγλικά της και τη βαθιά γνώση του αμερικανικού συστήματος. Η κρίση του 2008 και κατόπιν, από το 2010, η κρίση του ευρώ, «εκτοξεύουν» τη Λαγκάρντ. Πρωταγωνιστεί σε όλες τις ευρωπαϊκές και διεθνείς συνόδους. Χτίζει, παρότι δεν έχει ακαδημαϊκό υπόβαθρο στα οικονομικά, την εικόνα μιας εξαιρετικής διαπραγματεύτριας, μιας φινετσάτης διπλωμάτη ικανής να εξασφαλίζει συναίνεση «εκεί όπου φαινόταν αδύνατο». Σύμφωνα με έναν πρώην οικονομολόγο του ΔΝΤ που τη γνωρίζει καλά, «όπου και αν εμφανιζόταν, την αντιμετώπιζαν ως σταρ».

Οι προσωπικές της συνήθειες δείχνουν άνθρωπο μετρημένο και πειθαρχημένο. Αλκοόλ δεν πίνει ποτέ, ούτε καφέ, μόνο τσάι. Είναι χορτοφάγος και λατρεύει τη γιόγκα. Οποτε μπορούσε τα τελευταία χρόνια εξορμούσε για καταδύσεις στη Μεσόγειο μαζί με τον σύντροφό της την τελευταία πενταετία, τον Ξαβιέ Ζιοκαντί, επιχειρηματία με έδρα τη Μασσαλία, ο οποίος υπερηφανευόταν στον Τύπο πως φρόντιζε για το «ακαθάριστο εγχώριο προϊόν ικανοποίησης» της υπουργού…

Η Λαγκάρντ τάσσεται υπέρ ενός «μετριοπαθούς φιλελευθερισμού. «Ευφυής, σοβαρή, υπεύθυνη και συνετή», τη χαρακτηρίζει ο Κρούγκμαν. Ομως, προσθέτει «αυτό είναι που με ανησυχεί. Διότι ζούμε σε μια εποχή όπου, προς το παρόν, η συμβατική σύνεση είναι τρέλα. Τα πράγματα που θέλουν να κάνουν οι πολύ σοβαροί άνθρωποι – να πετσοκόψουν αμέσως τα ελλείμματα, να “ομαλοποιήσουν” τα επιτόκια – είναι αυτά ακριβώς που θα μπορούσαν να μετατρέψουν την κρίση του 2008 σε δεκαετίες μαρασμού».

Ο ΣΚΟΠΕΛΟΣ. Το μόνο βέβαιο, είναι πως η Λαγκάρντ έχει εφεξής πολλές και δύσκολες προκλήσεις να αντιμετωπίσει – με πρώτη και καλύτερη, την ελληνική ή ευρωπαϊκή όπως επιτάσσει η πολιτική ορθότητα, κρίση χρέους. Εχει επίσης και έναν νομικό πονοκέφαλο να ξεπεράσει: στις 8 του μηνός, γαλλικό δικαστήριο πρόκειται να αποφασίσει αν θα ανοίξει ή όχι έρευνα εις βάρος της για τον ρόλο της στην «υπόθεση Ταπί», την αποζημίωση ύψους 285 εκατομμυρίων ευρώ που επιδίκασε το 2008 στον μεγαλοεπιχειρηματία Μπερνάρ Ταπί μια κρατική επιτροπή, η οποία είχε αναλάβει διαιτητικό ρόλο στη δικαστική του διαμάχη με την τράπεζα Credit Lyonnais. Η ίδια η Λαγκάρντ λέει πως «δεν ανησυχεί ούτε στο ελάχιστο». Πηγή του ΔΝΤ είπε στο Reuters πως το Ταμείο ενδεχομένως να μην προχωρήσει σε υπογραφή συμβολαίου μαζί της μέχρις ότου εκδοθεί οριστική απόφαση. Εχοντας καεί στον χυλό του Στρος-Καν, το ΔΝΤ φυσάει και το γιαούρτι. Αλλά κάτι μας λέει πως ο Σαρκοζί δεν θα επιτρέψει να γυρίσει μπούμερανγκ αυτό που χαρακτήρισε ψηφοθηρικά «νίκη της Γαλλίας».