Ο τελετάρχης της μεγάλης μουσικής

Ο Βασίλι Σινάισκι ανέλαβε τη μουσική διεύθυνση του Μπολσόι, του πολύπαθου ρωσικού πολιτιστικού οργανισμού, την ώρα που η μακρόχρονη ανακαίνιση του ιστορικού κτιρίου τού έδωσε αρνητική δημοσιότητα σε σελίδες του ρωσικού και διεθνούς Τύπου. Ευγενικά παρέβλεψε το πρόβλημα και συγκεντρώθηκε διά της μουσικής στη λύση του. Με την οποία και παρουσιάζεται στο κοινό του Ηρωδείου σε λίγες ημέρες, διευθύνοντας με την μπαγκέτα του τη Συμφωνική Ορχήστρα του Θεάτρου Μπολσόι. Σε δύο προγράμματα: τη μουσική από την όπερα «Ευγένιος Ονιέγκιν», του Πιοτρ Ιλιτς Τσαϊκόφσκι. Και το απαιτητικό «Τρίτο κοντσέρτο για πιάνο» του Σεργκέι Ραχμάνινοφ, μαζί με την εύθυμη λαϊκή μουσική της Βοημίας στην «8η Συμφωνία» του Αντονίν Ντβόρζακ. Εδώ, το παλαιότερο σύνολο της Ρωσίας, η Ορχήστρα του Θεάτρου Μπολσόι, θα συμπράξει με τον διεθνώς καταξιωμένο πιανίστα Ντένις Ματσούεφ.

Ο νέος μουσικός διευθυντής και επικεφαλής μαέστρος του Θεάτρου Μπολσόι μόλις επιστρέψει στην πατρίδα του θα έχει δυσκολότερα καθήκοντα από την ερμηνεία ενός συμφωνικού έργου. Από τον περασμένο Σεπτέμβριο που ανέλαβε το τιμόνι του θρυλικού θεάτρου, έχει να αντιμετωπίσει κάποιες αναφορές για σκάνδαλα των προκατόχων του.

Ενώ οι ελπίδες των συμπατριωτών του για τις εξισορροπητικές ικανότητες του συγκρούονται με τη μόνιμη καχυποψία για το αποτέλεσμα της ανανεωτικής προσπάθειας που έχει ξεκινήσει εδώ και αρκετό καιρό στο ρωσικό θέατρο. Ο ίδιος πάντως, στη σχεδόν σαραντάχρονη καριέρα του, έχει δείξει τα διαπιστευτήριά του.

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ. Γεννήθηκε το 1947 και πήρε τα πρώτα μαθήματα σύνθεσης δίπλα στον Ιλια Μούζιν, στο Κονσερβατόριο του Λένινγκραντ. Ο αξιόλογος δάσκαλός του έδινε μεγάλη σημασία στην ανάπτυξη των τεχνικών για τη διεύθυνση ορχήστρας. Ετσι ο Σινάισκι έγινε μέλος της παράδοσης της ρωσικής σχολής μαέστρων που οι ρίζες της βρίσκονταν στη γερμανική επίδραση του 19ου αιώνα. Το 1973 απέκτησε διεθνή φήμη κερδίζοντας το χρυσό μετάλλιο στον Διαγωνισμό Κάραγιαν στο Βερολίνο. Η διάκρισή του προκάλεσε τις εντυπώσεις, καθώς εκείνη την ψυχροπολεμική εποχή ήταν σπάνιο για τους μαέστρους από τη Σοβιετική Ενωση να συμμετέχουν σε αυτόν τον διαγωνισμό.

Ομως κατόρθωσε να περάσει τη δύσκολη δοκιμασία των πέντε μουσικών γύρων ερμηνεύοντας χωρίς παρτιτούρα διαφορετικά αποσπάσματα, τα οποία η κριτική επιτροπή τα ανακοίνωνε δέκα λεπτά πριν από την άνοδο στο πόντιουμ.

Η ψυχραιμία και η βαθιά γνώση των μουσικών κομματιών έγιναν τμήμα του χαρακτήρα του ρώσου αρχιμουσικού. Απέκτησε μάλιστα ειδικότητα στην ερμηνεία των έργων του Ντμίτρι Σοστακόβιτς, όταν έγινε βοηθός του διευθυντή της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της Μόσχας Κίριλ Κοντράσιν. Από τον ίδιο μάλιστα πήρε την κατεύθυνση να προωθεί έργα νέων δημιουργών. Από τότε, διηύθυνε αρκετές κρατικές ορχήστρες όπως της Λετονίας, της Ολλανδίας, της Ρωσίας, και τη Φιλαρμονική Ορχήστρα του BBC.

Μέσα από αυτές τις συνεργασίες με το εξωτερικό, ο ρώσος μαέστρος συνειδητοποίησε την επικοινωνιακή δύναμη της μουσικής, δηλώνοντας πως «είναι από μόνη της μια διεθνής γλώσσα που μπορεί να σε βοηθήσει να δουλέψεις οπουδήποτε στον κόσμο». Επίσης κατάλαβε ότι του άρεσαν περισσότερο τα διεθνή ρεπερτόρια, παρά να περιοριστεί στο να γίνει ειδικός στους ρώσους συνθέτες. Ιδανικά, πιστεύει, ότι ο κόσμος πρέπει να επιδιώκει να ακούει την καλή μουσική, να μην τον απασχολεί η εθνική ταυτότητα μιας σύνθεσης αλλά η αναζήτηση της έμπνευσης. Την οποία θα μεταδίδουν οι μουσικοί ερμηνευτές με τη βοήθεια του μαέστρου.

Παρ’ όλα αυτά, μοιάζει να γνωρίζει τη σωστή αναλογία αυτοπεποίθησης και μετριοπάθειας όταν πρέπει να μιλήσει για το έργο που αναλαμβάνει στη μουσική διεύθυνση του ταραγμένου Μπολσόι.

«Εχω σκοπό να εργαστώ απ’ αυτή τη θέση για πολύ καιρό», έλεγε μετά την επίσημη ανακοίνωση του ονόματός του. «Και τα σκάνδαλα που σκέπασαν την αναζήτηση νέου μουσικού διευθυντή είναι για καλό. Βοηθούν ώστε ν’ ανέβουν οι προσδοκίες, κι εγώ σκοπεύω ν’ ανταποκριθώ σ’ αυτές, χωρίς να προσπαθήσω να κάνω τρομακτικές αλλαγές».

Ο Βασίλι Σινάισκι είναι συλλέκτης πολλών χιλιάδων μουσικών CD. Για την ακρίβεια διαθέτει μία βιβλιοθήκη με 5.000 κομμάτια με εκτελέσεις έργων μουσικής δωματίου, κυρίως κουαρτέτων. Σκοπός αυτής της βιβλιοθήκης είναι η επαγγελματική του ενημέρωση αλλά και η προσωπική του απόλαυση, καθώς θεωρεί ότι αν κάποιος επιθυμεί να μυηθεί στην κλασική μουσική η καλύτερη αρχή είναι τα κουαρτέτα εγχόρδων και το πιάνο. Κι αφού εκτιμήσει τη μουσική τους αρτιότητα, τότε μπορεί να παρακολουθήσει τη συμφωνική μουσική.

Είχε την ίδια προσέγγιση όταν ξεκίνησε να ασχολείται με το έργο του Σοστακόβιτς. Ηταν η άλλη ματιά του Σινάισκι που έκανε αισθητή τη διαφορετική διεύθυνσή του. Ενώ οι περισσότεροι ξεκινούσαν από τη φόρμα των συμφωνιών, εκείνος γοητεύτηκε από τη μουσική δωματίου και από ορισμένες πιανιστικές συνθέσεις. «Με αυτόν τον τρόπο ξεκίνησε να δουλεύει και να ανακαλύπτει τις φράσεις της μουσικής του συνθέτη. Στη συνέχεια αυτή τη μουσική φρασεολογία τη μετέφερε στις συμφωνίες του Σοστακόβιτς που επέλεξε να εκτελέσει. Αυτή η διεργασία του έδωσε το δικό του ύφος στην ερμηνευτική του προσέγγιση. Κι έτσι ο Βασίλι Σινάισκι βρήκε τα κλειδιά για να ανοίξει τον κόσμο των συμφωνιών μεγάλης κλίμακας του Σοστακόβιτς. «Εχω την άποψη ότι ένας μαέστρος πρέπει να ξέρει περισσότερα για τον Σοστακόβιτς, σχετικά με τη ζωή του και τα υπόλοιπα έργα του. Ωστε στη συνέχεια να μπορέσει να συλλάβει κάποια από αυτά και να δώσει έμφαση στις παγκόσμιες αξίες του».

ΧΩΡΙΣ ΑΝΑΛΥΣΗ. Με αυτό το αξίωμα ο Σινάισκι συνεχίζει να δημιουργεί διαφορετικά μείγματα στα προγράμματα που δουλεύει με τους μουσικούς μίας ορχήστρας. Με σαφείς οδηγίες από την πλευρά του, για να φτάσουν όλοι τους στον κοινό σκοπό: «Αληθινά η μεγάλη μουσική θα πρέπει να είναι απελευθερωμένη από ψυχολογικά ερωτήματα και αναλυτικές θεωρίες. Είναι η ίδια η μουσική που μας επιτρέπει να διέλθουμε στο δημιουργικό σύμπαν του συνθέτη».