Μύθος ο απόλυτος ύπνος

Κλειστά µάτια, έλλειψη αντιδράσεων, πεσµένα βλέφαρα. Οταν κάποιος νυστάζει, είναι εύκολο να το καταλάβουµε. Εντούτοις, ο διαχωρισµός µεταξύύπνου και ξύπνιου µπορεί να µην είναι τόσο ξεκάθαρος όσο ήταν γνωστό µέχρι σήµερα. Μελέτη που παρουσιάστηκε στην επιστηµονική επιθεώρηση «Nature» δείχνει ότι σε έρευνα που έγινε σε ποντίκια πουφαινόταν ότι ήταν σε πλήρη εγρήγορση (ξύπνια), κάποιοι νευρώνες στον φλοιό του εγκεφάλου ετίθεντογια µικρό διάστηµα και τµηµατικά εκτός λειτουργίας. Στο πλαίσιο της έρευνας, επιστήµονες από το Πανεπιστήµιο Ουισκόνσιν – Μάντισον των ΗΠΑ χρησιµοποίησαν διαφορετικές τεχνικές για να µετρήσουν την επιµέρους (τοπική) και τηγενικευµένη δραστηριότητα του εγκεφάλου.

Καταµετρώντας πολλούςµικρούς πληθυσµούς νευρώνων, ο καθηγητής Νευροεπιστηµών Γκουίλιο Τονόνι και οι συνεργάτες του απέδειξαν ότι, όταν το ποντίκι έχει παραµείνει ξύπνιο για πολλή ώρα, κάποιοι από τους νευρώνες σε όλο τον φλοιό σταµατούν να λειτουργούν σε ακανόνιστα χρονικά διαστήµατα.Μάλιστα, οι φορές που ετίθεντο εκτός λειτουργίας αύξαναν όσο το ζώο παρέµενε ξύπνιο παρά τη θέλησή του. Αυτό επηρέαζε και τη συµπεριφορά και τις ικανότητές του στις περιπτώσεις που έπρεπε να αντιµετωπίσει ένα δύσκολο, καθηµερινό ζήτηµα.

Ο καθηγητής Τονόνι σηµειώνει ότι «στο φαινόµενο που αναγνωρίζουµε ως ύπνο η παρουσία των νευρώνων που δεν λειτουργούν είναι πάρα πολύ ύπουλη,καθώς δεν µπορούµε να καταλάβουµε πότε συµβαίνει. Στους ανθρώπους αυτό µπορεί να εξηγήσει γιατί η έλλειψη ύπνου µπορεί να διαστρεβλώσει την κριτική µας ικανότητα».

«Αν µπορούσαµε να παρακολουθήσουµε ολόκληρο τον εγκέφαλο», εξήγησε ο ερευνητής, «θα ήταν σαν να βλέπουµε νερό που βράζει: όταν το ζώο είναι ξύπνιο, όπως πριν από το σηµείο βρασµού, όλοι οι νευρώνες λειτουργούν. Καθώς το ζώο κουράζεται, οι περίοδοιπου σταµάτα η λειτουργία τους είναι σαν τις φυσαλίδες, καθώς κανείς δενµπορεί να προβλέψει πού και πότεθα εµφανιστούν».

Οι ερευνητές εξηγούν πως η αίσθηση του «µισοκοιµισµένου» που έχουµε κάποιες φορές όταν είµαστε κουρασµένοι, όταν ξεχνάµε πράγµατα ή κάνουµε λάθη και το αποδίδουµε σε αφηρηµάδα,τελικά οφείλεται σε κάποιους νευρώνες µας που εκείνη τη στιγµή κοιµούνται. «Ακόµη και προτού νιώσουµε κούραση, στον εγκέφαλο υπάρχουν σηµάδια που λένε ότιθα πρέπει ναδιακόψουµε ορισµένες δραστηριότητες που απαιτούν εγρήγορση», αναφέρουν οι ειδικοί.

ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ κατανόησαν γιατί η έλλειψη ύπνου µπορεί να διαστρεβλώσει την κριτική µας ικανότητα

Η αίσθηση του «µισοκοιµισµένου»

που έχουµε κάποιες φορές όταν είµαστε κουρασµένοι, όταν ξεχνάµε πράγµατα ή κάνουµε λάθη και το αποδίδουµε σε αφηρηµάδα, τελικά οφείλεται σε κάποιους νευρώνες µας που εκείνη τη στιγµή κοιµούνται

Σε κατάσταση υπνοβασίας

«Αυτή η µελέτη επιβεβαιώνει την υποψία ότι ο ύπνος µπορεί να συµβεί σε σηµεία του εγκεφάλου, όταν ο υπόλοιπος εγκέφαλος βρίσκεται σε εγρήγορση» αναφέρει ο Μακ Μαχόλαντ, διευθυντής στο Κέντρο ∆ιαταραχών Υπνου στη Μινεάπολη των ΗΠΑ. Η υπνοβασία είναι το καλύτερο παράδειγµα όπου εναλλάσσονται οι καταστάσεις εγρήγορσης και ύπνου. «Υποψιαζόµαστε ότι ο ύπνος έχει σχέση µε τις συνάψεις του εγκεφάλου επειδή βρήκαµε ένα δίκτυο που τις ενδυναµώνει κατά τη διάρκειά του», εξηγούν οι ειδικοί. Πρόκειται για µία κατάσταση η οποία επαναρυθµίζει τη συναπτική διαδικασία του εγκεφάλου και έτσι αυτό που θέλει τώρα ο Τονόνι να εξακριβώσει, είναι εάν οι νευρώνες του ύπνου στην κατάσταση όπου ο εγκέφαλος είναι ξύπνιος αναλαµβάνουν τον ρόλο να τον προστατέψουν, να τον επαναρυθµίσουν ή απλώς να τον… βλάψουν.