Είδε το αιώνιο σκοτάδι ενός τροµακτικού µυαλού

«Κύριε Ρόµπερτ – άρχισε να λέει ο σεΐχης µε το τουρµπάνι –, ένας από τους αδελφούς µας είδε ένα όνειρο. Ονειρεύτηκε ότι ερχόσασταν να µας βρείτε πάνω σε ένα άλογο, ότι είχατε µακριά γένια και ότι φορούσατε ένα ρούχο σαν τα δικά µας. Αυτό σηµαίνει ότι είστε ένας πραγµατικός µουσουλµάνος». Τόπος: ένας καταυλισµός στα βουνά του Αφγανιστάν. Ηµεροµηνία: 19 Μαρτίου 1997. Ο «σεΐχης µε το τουρµπάνι» ήταν ο Οσάµα Μπιν Λάντεν. Ο «κύριος Ρόµπερτ» ήτανο Ρόµπερτ Φισκ. Ο γνωστός βρετανός δηµοσιογράφος καθόταν οκλαδόν σε µια σκηνή, έχοντας απέναντί του τον ηγέτη της Αλ Κάιντα. «Ονειρο, άλογο, γένια, µουσουλµάνος, ήταν σαφές πού το πήγαινε»,λέει στηνεφηµερίδα «Κοριέρεντελα Σέρα»από το σπίτι του στη Βηρυτό. «Ηταν µια παγίδα καιτην ίδια στιγµή µια πρόσκληση. Ο Μπιν Λάντεν προσπαθούσε να µεστρατολογήσει. Ηθελενα ασπαστώ τον αγώνα του. Αντιλήφθηκα αµέσως τι µπορούσε να σηµαίνει ένας ∆υτικός, ένας λευκός Βρετανός, ανταποκριτής µιας έγκυρης εφηµερίδας για τον Οσάµα. Κανένας δεν θα µε υποψιαζόταν. Θα µπορούσα να γίνω διπλωµάτης, να µπω στον στρατό, ακόµη και να µάθω να πιλοτάρω – αυτή είναι µια σκέψη που µου ήρθε τέσσερα χρόνια αργότερα». Ο Φισκ σκεφτόταν ότι έπρεπε να απαντήσει αρνητικά αλλά µε έναν τρόπο που δεν θα προσέβαλλε τον συνοµιλητή του. Είχε τροµοκρατηθεί. Ηταν µια από τις τροµακτικές στιγµές της ζωής ενός ανθρώπου που έχειπεράσει το µεγαλύτερο µέρος των 65 χρόνων του στη φλεγόµενη Μέση Ανατολή, δουλεύοντας πρώτα για τους«Τάιµς» και έπειτα για τον «Ιντιπέντεντ».

Ο Ρόµπερτ Φισκ ήταν ο µοναδικός δηµοσιογράφος που είχε πάρει τρεις συνεντεύξειςαπό τον Οσάµα Μπιν Λάντεν. Θυµάται έναν άνθρωποπου όταν ήταν νέος ντυνόταν µεαπλό τρόπο, εσκεµµένα ταπεινά για να δείξει ότι ήταν διαφορετικός από τους πλούσιους συγγενείς του. Αργότερα θα έβλεπε έναν σεΐχη ντυµένο κοµψά και ακριβά. Εναν κενόδοξο τύπο που δεν µπορούσε να κρύψει τη µαταιοδοξία του.

OI ΠΑΥΣΕΙΣ. Στις τρεις φορές που συναντήθηκαν, στον Φισκ έκανε εντύπωση κάτι που δεν είχε συναντήσει σε άλλους Αραβες αλλά και ∆υτικούς: «Οταν του έκανα µια ερώτηση δεν απαντούσε αµέσως. Περίµενε ένα, δύο ή ακόµη και τρία ατελείωτα λεπτά, µασουλώντας ένα ξυλαράκι και όταν επιτέλους άνοιγε το στόµα του µιλούσε σαντυπωµένο βιβλίο. ∆εν ξέρω εάν αυτό µπορεί να χαρακτηριστεί ευφυΐα. Χαζός πάντως δεν ήταν». Ο βρετανός δηµοσιογράφος εντόπισε «τεράστια κενά» στη σκέψη του Οσάµα, τον άκουγε να λέει «απίστευτες ανοησίες», διέκρινε «ελαττωµατική αντίληψη της πραγµατικότητας». Πίστευε ότι είχε νικήσει τονσοβιετικό Κόκκινο Στρατό και εποµένως θα νικούσε και την Αµερική. «Οταν προσπαθούσα να του φέρω αντίρρηση σε κάποιο από τα επιχειρήµατά του δεν ήθελε να ακούσει τίποτε».

«∆εν ήταν χαζός, αλλά δεν δεχόταν αντιρρήσεις στις εξωφρενικές απόψεις του»

«Ελεγε ότι δεν θα τον έπιαναν ποτέ ζωντανό»

Μια µέρα, ο Ρόµπερτ Φισκ καθόταν στο γραφείο του στη Βηρυτό όταν χτύπησε το τηλέφωνο. Από την άλλη άκρη της γραµµής ακούστηκε ένας άνδρας που µιλούσε σπαστά αγγλικά µε βαριά αραβική προφορά: «Μίστερ Ρόµπερτ, θέλει να σας δει ένας φίλος µε τον οποίο έχετε συναντηθεί ήδη µία φορά στο Σουδάν. Πηγαίνετε στην Τζαλαλαµπάντ και θα σας βρει κάποιος εκεί». Λίγες ηµέρες αργότερα, ο Φισκ καθόταν απέναντι από τον Μπιν Λάντεν. Και πώς έγινε αυτός ο άνθρωπος ηγέτης της Αλ Κάιντα; «Υπάρχουν διάφοροι λόγοι αλλά ένας ξεχωρίζει: ήταν ψηλός, όµορφος και µιλούσε ωραία. Κάποτε µου είχε πει ότι δεν θα άφηνε ποτέ να τον πιάσουν ζωντανό, δεν θα παραδιδόταν ποτέ στον εχθρό».