Μια ευρωπαϊκή όαση στη Δαµασκό

Αληθεύει ότι κόντρα στις επιθυµίες της παλιάς φρουράς του καθεστώτος, η Ασµά αλ Ασαντ προσπαθεί να πείσει τον σύζυγό της να µην πνίξει στο αίµα τις διαµαρτυρίες των διαδηλωτών για περισσότερες πολιτικές ελευθερίες; Αγνωστο. Αλλά και καθόλου απίθανο. Η πρώτη κυρία της Συρίας θέλει να ζει σε µιαχώρα που θασέβεται τους πολίτες της και τις ιδέεςτους. Και κάνει κάτι γι’ αυτό.

Τον Δεκέµβριοτου 2008 οι «Times» του Λονδίνου αφιέρωναν στην ΑΣµά αλ Ασαντ ένα πολυσέλιδο άρθρο. Ο τίτλος ήταν απολύτως χαρακτηριστικός του περιεχοµένου: «Το κορίτσι από το Λονδίνο µε ένα σχέδιο σωτηρίας για τη Συρία». Δυο χρόνια, τρεις µήνες και µια εξέγερση αργότερα, η ίδια εφηµερίδα δηµοσίευσε ένα νέο άρθρο για την πρώτη κυρία της Συρίας. Ο τίτλος ήταν ελαφρώς παραλλαγµένος: «Το κορίτσι από το Λονδίνο είδε τα όνειρά του για µεταρρυθµίσεις να συντρίβονται». Η συµπάθεια στο πρόσωπο της συζύγου του Μπασάρ αλ Ασαντ δεν περιορίζεται στην επικράτεια του Ηνωµένου Βασιλείου.

Στο τελευταίο της τεύχος, η αµερικανική «Vogue» δηµοσίευσε έναν ύµνο στο «Ρόδο της Ερήµου»που άρχιζε µε την εξής φράση: «Η ΑΣµά αλ Ασαντ είναι γκλάµορους, νέα και πολύ σικ – η πιο φρέσκια και πιο ελκυστική από τις πρώτες κυρίες». Οι ιταλοί εστέτ της «Corriere della Sera» τής είχαν παραχωρήσει λίγο νωρίτερα µια θέση στο βάθρο του απαιτητικού αγωνίσµατος της κοµψότητας µαζί µε την Κάρλα Μπρούνι και τη Μισέλ Οµπάµα. Το γαλλικό «Paris Match» βλέπει στην ΑΣµά «µια αχτίδα φωτός σε µια χώρα γεµάτη σκιές». ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΥΛ. Από αυτή τη σύντοµη ανασκόπηση του διεθνούς Τύπου προκύπτουν δύο συµπεράσµατα: το πρώτο – καιµάλλον ήσσονος σηµασίας – είναι ότι η ΑΣµά Αλ Ασαντ συναγωνίζεται επάξια τις συναδέλφους της των δυτικών χωρών σε κοµψότητα και στυλ.

Η θερµή υποδοχή της από τη βίβλο της παγκόσµιας µόδας και το γαλλικό ευαγγέλιο του σικ κουτσοµπολιού είναι ευεξήγητη: η πρώτη κυρία της Συρίας ανταποκρίνεται στο πρότυπο που απαιτεί η Δύση τα τελευταία χρόνια για τις πρώτες κυρίες. Είναι κοµψή στις επίσηµες εµφανίσεις της, ανεπιτήδευτη µε τα τζιν και τα τι-σερτ στην καθηµερινότητά της, τόσο αφοσιωµένη µητέρα ώστε να συνοδεύει η ίδια τα παιδιάτης στο σχολείο.

Το δεύτερο συµπέρασµα – και πιο ενδιαφέρον – είναι ότι ξεχωρίζει από τις συναδέλφους της στη Μέση Ανατολή και το Μαγκρέµπ. Δεν κυκλοφορεί δηµοσίως µε µαντίλα, δηλωτικό όχι µόνο της θρησκευτικής πίστης αλλά και της αντίληψης που µπορεί να έχει κανείς για τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία, όπως η Εµινέ, σύζυγος του τούρκου πρωθυπουργού Ταγίπ Ερντογάν. Επειτα, δεν φαίνεται να έχει ξαφρίσει τα κρατικά ταµεία και να θεωρεί τη χώρα τσιφλίκι της όπως η Λέιλα Τραµπέλσι, σύζυγος του ανατραπέντος προέδρου της Τυνησίας Μπεν Αλι. Και φυσικά, δεν έχει καµία σχέση µε τη Σάφια Φαρκάς, δεύτερη σύζυγο του Μουαµάρ Καντάφι, όχι µόνο µαντιλοφορούσα αλλά και κάτοχο είκοσι τόνων χρυσού, σύµφωνα µε πρόσφατα δηµοσιεύµατα.

Εύκολα µπορεί να υποθέσει κανείς ότι το λάιφ στάιλ της πρώτης κυρίας έχει διαµορφωθεί από τις δύο και πλέον δεκαετίες που έζησε στο Λονδίνο. Η ΑΣµά γεννήθηκε στη βρετανική πρωτεύουσα από πατέρα καρδιολόγο και µητέρα που εργαζόταν ως πρώτη γραµµατέας στη συριακή πρεσβεία. Τελείωσε ένα καλό σχολείο και σπούδασε Πληροφορική στο King’s College London. Εργάστηκε δύο χρόνια στην Deutsche Bank κιέπειτα στην JP Morgan για την οποία µετακινήθηκε πρώτα στο Παρίσι και στη συνέχεια στη Νέα Υόρκη. Η γνωριµία της µε τον Μπασάρ την έφερε οριστικά στη Δαµασκό τον Δεκέµβριο του 2000. Αυτά τα έντεκα χρόνια η ΑΣµά έχει προσπαθήσει να είναι κάτι περισσότερο από µια «γκλάµορους και πολύ σικ» πρώτη κυρία, όπως έγραψε η «Vogue». Περίπου όπως έκαναν οι πεφωτισµένοι εστεµµένοι των παραµυθιών και σε κάποια περίπτωση ο Μεγάλος Πέτρος της Ρωσίας, τους τρεις πρώτους µήνες της νέας ζωής της η ΑΣµά ταξίδεψε σε όλη τη Συρία ινκόγκνιτο προκειµένου να διαµορφώσει προσωπική άποψη για τη χώρα της. Οταν επέστρεψε στη Δαµασκό εξέπληξε τους υπουργούς του συζύγου της ζητώντας να τους γνωρίσει σε κατ’ ιδίαν συναντήσεις έναν προς έναν. Απέφυγε τα πολλά φώτα στον γάµο της, κινείται µε ένα τζιπάκι που οδηγεί η ίδια και δηλώνει αφοσιωµένη στο έργο της ως επικεφαλής µιας µη κυβερνητικής οργάνωσης, σκοπός της οποίας είναι η προώθηση της έννοιας της Κοινωνίας των Πολιτών στους µαθητές των σχολείων αλλά και η εξοικείωσή τους µε τις νέες τεχνολογίες.

Από αυτή την άποψη, η ΑΣµά είναι πράγµατι µια αχτίδα φωτός σε µια χώρα γεµάτη σκιές. Η Συρία διοικείται από µια οικογένεια, η οποία µοιράζεται την εξουσία µόνο µε την παλιά φρουρά του καθεστώτος. Η µυστική αστυνοµία θυµίζει τη Σεκιουριτάτε του Τσαουσέσκου, ο οποίος εξάλλου υπήρξε φίλος και σύµβουλος σε θέµατα καταστολής του Χαφέζ αλ Ασαντ, πρώην προέδρου και πατέρα του Μπασάρ. Η ελευθερία του Τύπου είναι ανύπαρκτη, ο πολιτικός πλουραλισµός αδιανόητος, οι φυλακές γεµάτες από πολιτικούς κρατουµένους. Λέγεται ότι τις τέσσερις δεκαετίες του µπααθικού καθεστώτος, οι αγνοούµενοι έχουν φτάσει τους 19.000. Φαίνεται επίσης ότι η ΑΣµά επιχειρεί να πάρει τη σκυτάλη από εκεί που την άφησε – εάν την έπιασε ποτέ – ο Μπασάρ. Ο δευτερότοκος γιος του Χαφέζ έγινε ο εκλεκτός του πατέρα του για τη διαδοχή όταν ο πρωτότοκος γιος Μπασίλ σκοτώθηκε σε τροχαίο το 1994. Κάτι το χαµηλό προφίλ και λίγο οι σπουδές Οφθαλµολογίας στο Λονδίνο, ο Μπασάρ απέκτησε τη φήµη του µεταρρυθµιστή. Στα έντεκα χρόνια της προεδρίας του, ο Μπασάρ έκανε ελάχιστα σε σχέση µε όσα ήλπιζαν πολλοί µέσα και έξω από τη χώρα του. Η µόνη ουσιαστική αλλαγή που είδε η σοσιαλιστική Συρία ήταν η απελευθέρωση της τραπεζιτικής αγοράς. Η προσπάθεια του Μπασάρ να απαλλαγεί από την παλιά φρουρά περιορίστηκε σε ένα ηµίµετρο: την πρόωρη αποστράτευση µε παχυλές συντάξεις των αξιωµατικών της σειράς του πατέρα του.

ΤΟ ΟΡΑΜΑ. Η ΑΣµά θέλει να ζει σε µια διαφορετική Συρία – ανοικτή, εξωστρεφή, πλουραλιστική και πολυπολιτισµική, σε ένα χωνευτήρι πολιτισµών και θρησκειών που ασφαλώς δεν θα τινάζεται κάθε τόσο στον αέρα από τις βόµβες των φανατικών.

«Οταν προσευχόµαστε στο τέµενος Ουµαγιάντ καθόµαστε ακριβώς δίπλα στον τάφο του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή. Το να είµαι Σύρια σηµαίνει ότι η ρωµαϊκή Ευθεία Οδός είναι κοµµάτι αυτού που είµαι, ο απόστολος Παύλος είναι κοµµάτι αυτού που είµαι, τα αραµαϊκά είναι κοµµάτι αυτού που είµαι», είχε δηλώσει πριν από δυο χρόνια στους «Times». Με τη Συρία της ιστορίας που χάνεται στα βάθη των αιώνων και της πλούσιας πολιτιστικής κληρονοµιάς, η ΑΣµά µπορεί να κάνει διπλωµατία των πολιτισµών.

Οι δικές της γέφυρες δεν στήνονται µε τη Χεζµπολάχ και τη Χαµάς αλλά µε το Μουσείο του Λούβρου. Θα συνεχίσει – εκτός αν παρασύρει και την ίδια το ντόµινο των εξεγέρσεων στον αραβικό κόσµο.

ΕΙΠΕ

Η πρώτη κυρία είναι αυτό που κάνω όχι αυτό που είµαι

ΕΓΡΑΨΑΝ ΓΙ’ ΑΥΤΉΝ

Η ΑΣµά αλ Ασαντ είναι ένας σπάνιος συνδυασµός µιας λεπτής οµορφιάς κι ενός καλλιεργηµένου και αναλυτικού πνεύµατος

ΠΕΡΙΟ∆ΙΚΟ «VOgUE»