SOS για τα µνηµεία της Λιβύης

Ο οργανισµός προστασίας της παγκόσµιας κληρονοµιάς των Ηνωµένων Εθνών κάλεσε όλες τις αντιµαχόµενες πλευρές στη Λιβύη αλλά και τη διεθνή συµµαχία να εγγυηθούν την ασφάλεια των πολιτιστικών θησαυρών της χώρας,ώστε να µην επαναληφθούν οι λεηλασίες που έζησε η Αίγυπτος κατά τηδιάρκεια της εξέγερσης κατά του καθεστώτος Μουµπάρακ. «Από πολιτιστικής άποψης, η Λιβύη είναι πολύ σηµαντική για την ανθρωπότητα», τόνισε η Ιρίνα Μπόκοβα, επικεφαλής της UNESCO. Μέχρι στιγµής δεν έχουν αναφερθεί ζηµιές ή βανδαλισµοί στους αρχαιολογικούς χώρους της Λιβύης. Ο οργανισµός του ΟΗΕ πάντως ανησυχεί ιδιαιτέρως για τα µνηµεία που βρίσκονται σε περιοχές κοντά στηνΤρίπολη, όπως τα ρωµαϊκά ερείπια στη Μεγάλη Λέπτιδα και η φοινικική αγορά στη Σαµπράθα. Σε κίνδυνο βρίσκεται και η Κυρήνη, παλιά ελληνική αποικία κοντά στη Βεγγάζη που κάποτε δώρισε η βασίλισσα Κλεοπάτρα στον ρωµαίο στρατηγό Αντώνιο.

«Τα πιο σηµαντικάµνηµεία βρίσκονται κοντάστις ακτέςκι εποµένως κινδυνεύουν όλα», δηλώνει από την πλευρά της στην εφηµερίδα «Λα Ρεπούµπλικα» η καθηγήτρια Μπάρµπαρα Μπάριτς. «Αυτό που µε τροµάζει δεν είναι µόνο οι έξυπνες βόµβες της συµµαχίας αλλά και η σκέψη ότι τα µέρη αυτά θα µπορούσαν να γίνουν θέατρα συγκρούσεων», προσθέτει. Την ίδια ανησυχίαµοιράζεται και ο καθηγητής Σαβίνο ντι Λέρνια προσθέτοντας ακόµη έναν παράγοντα κινδύνου. «Αυτό που φοβάµαι είναι ότι οι αρχαιολογικοί θησαυροί µπορεί να χρησιµοποιηθούν ωςµέσο πίεσης ή αντεκδίκησης. Φτάνει να θυµηθούµε τα αγάλµατα του Βούδα που κατέστρεψαν οι Ταλιµπάν στο Αφγανιστάν».

Οι αρχαιολογικοί θησαυροί στη Λιβύη βρίσκονται σε αρχαίες αποικίες Ελλήνων, Φοινίκων και Ρωµαίων. Η Ιρίνα Μπόκοβα απηύθυνε έκκληση τόσο στους Λίβυους όσο και στις χώρες που συµµετέχουν στη διεθνή συµµαχία και εµπλέκονται στους βοµβαρδισµούς κατά του καθεστώτος του Μουαµάρ Καντάφι να σεβαστούν τη Συνθήκη της Χάγης για την προστασία της πολιτιστικής κληρονοµιάς σε καιρό πολέµου. Η συνθήκη αυτή υπεγράφη το 1954 µε αφορµή την καταστροφή της ∆ρέσδης από τις συµµαχικές δυνάµεις στον Β’ Παγκόσµιο Πόλεµο. Η Λιβύη δεν υπέγραψε ποτέ τη συνθήκη – αν και φιλοξενεί πλήθος αρχαιολογικών θησαυρών στο έδαφός της. Η Κυρήνη για παράδειγµα διαθέτει µνηµεία που ξεπερνούν σε αριθµό αθροιστικά τα µνηµεία της Ολυµπίας και των ∆ελφών. Εξίσου σηµαντικά είναι τα µνηµεία της προϊστορικής περιόδου. Κοντά στην πόλη Ζέµπελ Ακχντάρ, στην Κυρηναϊκή, υπάρχει ένα τέτοιο µέρος το οποίο έµεινε επί δεκαετίες κλειστό καθώς αποτελούσε συγχρόνως στρατιωτική περιοχή. Τελικά παραδόθηκε στην αρχαιολογική σκαπάνη το 2007 χάρις στις επίµονες προσπάθειες του Πανεπιστηµίου του Κέµπριτζ. «Είναι ένα µέρος πολύ µεγάλης αρχαιολογικής αξίας για την κατανόηση του εποικισµού της Μεσογείου απότον χόµο σάπιενς που προερχόταν από την υποσαχάρια Αφρική», επισηµαίνει η καθηγήτρια Μπάρµπαρα Μπάριτς, η οποία διδάσκειΠροϊστορική Εθνογραφία στη Ρώµη και συµµετέχει εδώ και τέσσερις δεκαετίες σε ανασκαφές στη Λιβύη.

ΤΟ ΠΛΗΓΜΑ. Οι ανησυχίες των αρχαιολόγων και της UNESCO δεν είναι αβάσιµες. Τις πρώτες ηµέρες των βοµβαρδισµών κατά των εξεγερθέντων, η λιβυκή πολεµική αεροπορία χτύπησε την πόλη Ναλούτ, στη ∆υτική Λιβύη, όπου υπάρχει ένα µεσαιωνικό κάστρο. Οι περισσότεροι αρχαιολογικοί θησαυροί εξάλλου βρίσκονται κοντά σε κατοικηµένες περιοχές. «Οι συµµαχικές δυνάµεις» – διαµαρτύρεται η καθηγήτρια Μπάριτς – «βοµβάρδισαν κοντά στην πόλη της Σάµπα, κοντά στην περιοχή που πραγµατοποιεί ανασκαφές η οµάδα της οποίας ηγούµαι».

Ηδη βόµβες έχουν πέσει κοντά σε περιοχές όπου γίνονται ανασκαφές στην πόλη Σάµπα

Νέο ηγέτη επέλεξαν οι αντικαθεστωτικοί

ΣΤΟΝ ΜΑΧΜΟΥΝΤ ΤΖΕΜΠΡΙΛ, τον 59χρονοµεταρρυθµιστή που ηγείται ήδη από τις 5 Μαρτίου της επιτροπής κρίσεων του Εθνικού Λιβυκού Συµβουλίου και µαζί µε αυτή, των προσπαθειών να αναγνωρίσουν οι ξένες δυνάµεις το Συµβούλιο ως νόµιµο εκπρόσωπο της Λιβύης, ανέθεσαν χθες σύµφωνα µε πληροφορίες οι αντικαθεστωτικές δυνάµεις στη Βεγγάζη τον σχηµατισµό προσωρινής κυβέρνησης.

Ο Τζεµπρίλ σπούδασε οικονοµικά και πολιτικές επιστήµες στο Κάιρο, κατόπιν πήρε διδακτορικό στις ΗΠΑ στον στρατηγικό σχεδιασµό.

Εζησε για χρόνια εκτός Λιβύης, το 2009 όµως ανέλαβε τηνπροεδρία του Εθνικού Συµβουλίου Οικονοµικής Ανάπτυξης, µε αποστολή τη µεταρρύθµιση της επικεντρωµένης στο κράτος οικονοµίας της Λιβύης. Παράλληλα, συµµετείχε µε άλλους διανοούµενους στο σχέδιο Λιβυκό Οραµα, για την εγκαθίδρυση ενός δηµοκρατικού κράτους. Εξόριστοι διαφωνούντες λένε πως έβρισκε πάντα δικαιολογίες για να αποφεύγει τον Καντάφι – τελικά εγκατέλειψε την κυβερνητική του θέσηκαι επέστρεψε στην ακαδηµαϊκή του καριέρα, µη αντέχοντας άλλο να βλέπει κάθε του πρόταση να απορρίπτεται από το λιβυκό συντηρητικό κατεστηµένο. Ο Τζεµπρίλ γίνεταιτώρα το πολιτικό πρόσωπο των εξεγερµένων, ο άνθρωπος που µπορεί να συνοµιλήσει ως εκπρόσωπός τους µε τη ∆ύση – ήταν ένας απότους δύο απεσταλµένους που συναντήθηκαν µε τον Νικολά Σαρκοζί στα Ηλύσια Πεδία στις 10Μαρτίου, όταν ο γάλλος πρόεδρος αναγνώρισε το Εθνικό Λιβυκό Συµβούλιο ως νόµιµο εκπρόσωπο της Λιβύης. Εκπρόσωποι των εξεγερµένωνεντούτοις αναγνώριζαν χθες πωςείναι πρόωρο να σχηµατιστεί προσωρινή κυβέρνηση όσο ο Καντάφι ελέγχει µεγάλο τµήµα της χώρας.

Η ΧΙΛΑΡΙ ΚΛΙΝΤΟΝ κάλεσε τον συνταγµατάρχη να εγκαταλείψει τη Λιβύη «όσο το δυνατόν πιο σύντοµα», το περιβάλλον του πρέπει να «πάρει τη σωστή απόφαση», είπε –νωρίτερα είχε αποκαλύψει πως στενοί συνεργάτες του έχουν έρθει σε επαφή µε άλλα έθνη εξερευνώντας τις εναλλακτικές τους επιλογές. Στην πρώτη του εµφάνιση πάντωςµετά την έναρξη της επιχείρησης «Αυγή της Οδύσσειας», τα µεσάνυχτα της Τρίτης, ο Καντάφι δεν έδειξε την παραµικρή διάθεση υποχώρησης, αντιθέτως, κάλεσε όλουςτους ισλαµικούς στρατούς να ενωθούν µαζί του για τη νίκη.


Κατέστρεψαν τις βάσεις, στοχεύουν στα στρατεύµατα
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΚΙΤΤΥ ΞΕΝΑΚΗ

ΕΝΑ ΠΡΩΤΟ ΒΗΜΑ προς τον σχηµατισµό προσωρινής κυβέρνησης έκαναν χθες οι λιβυκές αντικαθεστωτικές δυνάµεις στη Βεγγάζη, συνειδητοποιώντας, όπως οι ίδιες οµολόγησαν, πως ο δρόµος για την ανατροπή του Μουαµάρ Καντάφι είναι µακρύς και χρειάζεται καλύτερη οργάνωση. Ενα βήµα εµπρός έκαναν και οι συµµαχικές δυνάµεις που συµµετέχουν στην επιχείρηση «Αυγή της Οδύσσειας». Εχοντας πια θέσει την αεροπορία του Καντάφι «εκτός µάχης», βοµβάρδισαν κυβερνητικούς στόχους σε όλα τα µέτωπα, από την Τρίπολη έως την Ατζάµπιγια.

Για πρώτη φορά οι συµµαχικές δυνάµεις έπληξαν και θέσεις των κυβερνητικών δυνάµεων γύρω από τη Μισράτα, µια πολιορκηµένη πόλη στη ∆υτική Λιβύη, όπου συντελείται τις τελευταίες ηµέρες πραγµατική σφαγή αµάχων. Το πυροβολικό και τατεθωρακισµένατου Καντάφι όµως σιώπησαν µόνο για λίγο, ενώ οι ελεύθεροι σκοπευτές του καθεστώτος συνέχισαν να επιχειρούν ανενόχλητοι. Ακόµα και στην πολυκλινική τηςπόλης έριχναν, όπου οι γιατροί έδιναν τις πρώτες βοήθειες στοπάτωµα. «Τακυβερνητικά στρατεύµατα σφίγγουν τον κλοιό γύρω από το νοσοκοµείο και βοµβαρδίζουν την περιοχή», πρόλαβε να δηλώσει αργά χθες το βράδυ στο Reuters ένας γιατρός πριν κοπεί η γραµµή. Οι πληροφορίες έκαναν λόγο για16 νεκρούςχθες, πέραν των 17 νεκρών της Τρίτης και των 40 νεκρών της ∆ευτέρας. Οι κυβερνητικές δυνάµεις δεν υποχώρησαν από τη Μισράτα, είχεπαραδεχτεί νωρίτερα ο αµερικανός αντιναύαρχος Τζέραρντ Χιούµπερ. «Αποστολή µας είναι ναπροστατεύσουµε τον άµαχοπληθυσµό, σχεδιάζουµε τις ενέργειές µας µε αυτό ως κορυφαία προτεραιότητα», επεσήµανε. Τις δυσκολίες της επιχείρησης έκανε ακόµα πιο σαφείς µιλώντας στο BBC κάτοικος τηςπόλης: «Οι δυνάµειςτου Καντάφι έχουνλάβει θέσειςεντός τηςΜισράτα και είναι δύσκολο για τιςσυµµαχικές δυνάµεις να τους επιτεθούν. Είµαστε πρακτικά οι ανθρώπινες ασπίδες τους».

Τα συµµαχικά αεροσκάφη βοµβάρδισαν χθες θέσεις των κυβερνητικών στρατευµάτων και γύρω από την Ατζάµπιγια, στα ανατολικά – από τη ∆ευτέρα προσπαθούν οι αντάρτες που προήλασαν νότια της Βεγγάζης να σπάσουν την πολιορκία της πόλης, ο ελλιπής εξοπλισµός και η οργάνωσή τους όµως δεν τους το επιτρέπουν. Σύµφωνα µε τις πληροφορίες που φτάνουν από την περιοχή, το κέντρο της Ατζάµπιγια ελέγχεται από αντάρτες, αλλά οι δυνάµεις του Καντάφι ελέγχουν τα περίχωρα και τις εισόδους. «∆εν είναι πια η Ατζάµπιγια», δήλωσε ένας µαχητής. «Είναι νεκρή, κατεστραµµένη, µια πόλη φάντασµα».

ΣΤΗ ΖΙΝΤΑΝ. Σε πόλη φάντασµα απειλεί να εξελιχθείκαι η Ζιντάν, µια πόλη 100.000

κατοίκων νότια της Τρίπολης. Αδυσώπητουςβοµβαρδισµούς από τιςκυβερνητικές δυνάµεις και τουλάχιστον έξι νεκρούς ανέφεραν και χθες οι κάτοικοι. «Απευθύνουµε έκκληση στις συµµαχικές δυνάµεις να έρθουν και να προστατεύσουν τους αµάχους», δήλωσε ένας από αυτούς. Οι συµµαχικές δυνάµεις έχουν ρίξει περισσότερους από 160 πυραύλους Tomahawk, τα αεροσκάφη έχουν πραγµατοποιήσει περισσότερες από 300 εξόδους. Ζώνη απαγόρευσης πτήσεων έχει επιβληθεί, όπως ανακοινώθηκε, πάνω από όλες τις παράκτιες περιοχές, οι συµµαχικές δυνάµεις βάζουν τώρα στο στόχαστρο «µηχανοκίνητες δυνάµεις, πυροβολικό, κινητές πυραυλικές εγκαταστάσεις και αποθήκες πυροµαχικών». Οπως δήλωσε εντούτοις χθες ο αµερικανός υπουργός Αµυνας Ρόµπερτ Γκέιτς, ουδείςείναι αυτή τη στιγµή σε θέση να προβλέψει την έκβαση στη Λιβύη, «στο τέλος της ηµέρας, το θέµαθα πρέπει να διευθετηθεί από τους ίδιους τους Λιβύους».