Είδε το κρυµµένο µυστικό στα µάτια της Μόνα Λίζα

Ο πρώτος ντετέκτιβ στην Ιστορία της Τέχνης ή άλλος ένας κυνηγός φαντασµάτων; Ενας ιταλός ερευνητής επιχειρεί να βρει το αληθινό πρόσωπο της Μόνα Λίζα, τα οστά του Καραβάτζιο, τον τάφο του Πετράρχη…

«Ελυσε» το µεγαλύτεροαίνιγµα στην Ιστορία της Τέχνης: βρήκε την ταυτότητα της Μόνα Λίζα. Εντόπισε τα χαµένα επί 400 χρόνια οστά του Καραβάτζιο στην Τοσκάνη. Ανοιξε τον τάφο του Πετράρχη – του ιταλού λόγιου και ανθρωπιστή – για να βρει µέσα µόνο το κρανίο ενός κοριτσιού. Ανακάλυψε ισχυρή δόση αρσενικού στα οστά του Πίκο ντέλα Μιράντολα, του φιλοσόφου της Αναγέννησης –, απόδειξη πως δολοφονήθηκε πιθανόν από την οικογένεια των Μεδίκων.

Και τώρα έχει ανασκουµπωθεί καθώς ετοιµάζεται να ξεθάψει το καλοκαίρι τα οστά του Τζιότο – του καλλιτέχνη που έβαλε τα θεµέλια της Αναγέννησης – από τον Καθεδρικό της Φλωρεντίας, ενώ συνεχίζει το κυνήγι των οστών του ποιητή του 19ου αιώνα Τζιάκοµο Λεοπάρντι, καθώς αµφισβητεί ότι βρίσκονται στο Πάρκο Βιτζιλιάνο κοντά στη Νάπολι, όπως πιστεύεται.

Ποιος είναι τελικά ο Σιλβάνο Βιντσέτι που κινεί όλες αυτές τις υποθέσεις; Ενα σούπερ λαγωνικό µε το ιδιαίτερο προσωπικό στυλ που έχει φέρει τα πάνω κάνω στην επιστηµονική κοινότητα και έχει στρέψει πάνω του τα φώτα της δηµοσιότητας; Ενας γραφικός τύπος µε τον οποίο γελούν οι ειδικοί, αλλά γοητεύονται από τις ιστορίες του οι κοινοί θνητοί;

Είναι ένας συγγραφέας ευπώλητων βιβλίων και τηλεπαρουσιαστής στη RAI (την ιταλική ΕΡΤ), που δεν έχει καµία σχέση µε την επιστήµη – οι επιστηµονικές αναλύσεις που παρουσιάζει γίνονται από το Πανεπιστήµιο της Μπολόνια. Κατάφερε να δηµιουργήσει το προφίλ του ανθρώπου που λύνει µυστήρια, αν και αρνείται οποιαδήποτε σύγκριση µε τον Νταν Μπράουν και τον «Κώδικα Ντα Βίντσι».

«Ο Μπράουν γράφει µυθιστορήµατα και οι θεωρίες του είναι φανταστικές. Αντιθέτως τα δικά µου ευρήµατα βασίζονται σε ιστορική έρευνα», λέει σε συνέντευξή του στη βρετανική εφηµερίδα «Telegraph». Μόνο που µερικές φορές φαίνεται να µην είναι ξεκάθαρος. Και ενώ όταν πρωτοµίλησε για το εύρηµά του στα µάτια της Μόνα Λίζα – τα γράµµατα L και V – άφησε να εννοηθεί πως θα βοηθήσουν στο να ξεκαθαριστεί η ταυτότητα του πορτρέτου, τελικώς επανήλθε µε µια άλλη θεωρία που θέλει τον Ντα Βίντσι να έχει απεικονίσει τον βοηθό και (πιθανόν) εραστή του στο έργο. Τα δε γράµµατα; Ισως και να αποτελούν υπογραφή του καλλιτέχνη και δεν είναι αρκετά για να λύσουν το αίνιγµα του διάσηµου έργου τέχνης.

Η φαντασία των απλών φιλότεχνων πήρε φωτιά. Οι ειδικοί είπαν ότι η θεωρία του Βιντσέτι είναι τόσο παλιά όσο η Ακρόπολη. Λίγοι επιστήµονες τον λαµβάνουν σοβαρά υπ’ όψιν τους. Το Μουσείο του Λούβρου, όπου εκτίθεται η Μόνα Λίζα, βρήκε την άποψη του ιταλού ερευνητή ανούσια. Κι εκείνος µε τη σειρά του τούς κάλεσε «να ανοίξουν τα µάτια τους στην αλήθεια». Καταξιωµένοι καθηγητές πανεπιστηµίου τον κατηγορούν πως κάνει «επαίσχυντο χειρισµό των µέσων µαζικής ενηµέρωσης».

«Η Ιταλία έχει τεράστια πολιτιστική κληρονοµιά, αλλά στην εποχή των βιντεοπαιχνιδιών τα παιδιά µας κινδυνεύουν να µην τη µάθουν. Ελπίζω να αναζωπυρώσω το ενδιαφέρον για την Ιστορία µέσω της επίλυσης ορισµένων µυστηρίων. Παλιότερα οι ιστορικοί βασίζονταν σε σκονισµένα αρχεία. Σήµερα όλα µπορούν να ανατραπούν µε τη βοήθεια της επιστήµης» απαντά στους εχθρούς του ο 61χρονος Σιλβάνο Βιντσέτι.

Ο ερευνητής έχει συστήσει από το 2002 µία µη κυβερνητική οργάνωση που την αποκαλεί Εθνική Επιτροπή για την Πολιτισµική Κληρονοµιά. Και κάθε φορά που λύνει ένα αίνιγµα – συνήθως ξεθάβει τα οστά κάποιου διάσηµου Ιταλού που πέθανε υπό µυστηριώδεις συνθήκες – βγάζει ένα βιβλίο και γυρίζει ένα ντοκιµαντέρ.

Ποιος του δίνει όµως την άδεια κάθε φορά να ταράσσει την αιώνια γαλήνη των νεκρών; «Κάθε περίπτωση αντιµετωπίζεται σε τοπικό επίπεδο, από την Εκκλησία και πιθανούς απογόνους του εκλιπόντος. Κανείς όµως δεν έχει αρνηθεί. Μπορεί να µου πάρει καιρό, αλλά όση αντίσταση κι αν συναντήσω δεν κάµπτοµαι µέχρι να τα καταφέρω», λέει, αποκαλύπτοντας την τακτική του.

∆ιότι µπορεί στην Ιταλία να είναι δύσκολο να σκάψεις ακόµη κι αν θες να φυτέψεις ντοµάτες, πάντα όµως υπάρχουν τα τοπικά συµβούλια που προβλέπουν την αύξηση της τουριστικής κίνησης που θα προκαλέσει µια ανάλογη αποκάλυψη στην περιοχή τους. Απόδειξη; Το Πόρτο Ερκολε, εκεί όπου ο Βιντσέτι «εντόπισε» τα οστά του Καραβάτζιο, από τα αζήτητα µπήκε για τα καλά στον χάρτη των τουριστικών προορισµών. Την ευκαιρία δεν άφησε να πάει χαµένη το ιταλικό υπουργείο Τουρισµού. Και τον έχρισε σύµβουλό του, ελπίζοντας να εξαργυρώσει τις ιδέες του Βιντσέτι.

«Τα οστά για µένα είναι ένα αρχείο πληροφοριών, ένα επιστηµονικό µονοπάτι που οδηγεί στην Ιστορία»

Κυνηγούν τάφους πολιτικών

Στον ελεύθερο χρόνο του ο Σιλβάνο Βιντσέτι δεν παρακολουθεί αστυνοµικές σειρές τύπου «CSI» και «Cold Case». Παραδέχεται όµως πως τέτοιες σειρές γνώρισαν επιτυχία µε την εξέλιξη της ιατροδικαστικής επιστήµης, η οποία γοητεύει το κοινό. Μήπως όµως και οι δικές του έρευνες ικανοποιούν την ίδια δίψα; ∆ίψα που οδήγησε τους Αµερικανούς να ξεθάψουν και να αρχίσουν να ερευνούν τα οστά του προέδρου Αβραάµ Λίκολν και του δολοφόνου του προέδρου Κένεντι, Λι Χάρβεϊ Οσβαλντ; Τους Ισπανούς να αναζητούν τα οστά του ποιητή Φρεντερίκο Γκαρθία Λόρκα σε οµαδικό τάφο; Και τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Ούγκο Τσάβεζ να ανοίγει τον τάφο του ήρωα της επανάστασης στη Λατινική Αµερική Σιµόν Μπολίβαρ;