[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Η επιστροφή της λέξης από «ο»

Ο ενθουσιασµός µε τον οποίο συνοδεύτηκαν οι τελευταίες ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά µε τον τρόπο αντιµετώπισης τηςκρίσης είναι σχεδόν εξίσουυπερβολικόςµε τις επίσης πρόσφατες κραυγές απόγνωσης για το ίδιο θέµα. Ούτε η ψυχολογικήούτε η πολιτική σελίδα γύρισε ακόµα – πόσωµάλλον όταν βρισκόµαστε ακόµα σε στάδιο γενικοτήτων: καλό είναι το «ευρωπαϊκόεξάµηνο», αλλά δεν είδαµε ακόµα τα πολιτικάτου αποτελέσµατα, χρήσιµοςο «δηµοσιονοµικός συντονισµός», λιγότερο αν µείνει µόνο δηµοσιονοµικός.

Οπως το ευρώ δεν πέθανε στα δύσκολα, έτσι και δεν σώθηκε µόνο µε τη συνειδητοποίηση ότι επείγει η λήψη (άλλων) µέτρων. Γιατί αυτή είναι η σηµασία, ασφαλώς διόλου αµελητέα, της πρόσφατης κινητικότητας: η Ευρωπαϊκή Ενωση κατάλαβε ότι πρέπει να κινηθεί αλλιώς από ό,τι έκανε ώς τώρα. Μια άλλη, κάπως παράπλευρη, συνέπεια ωστόσο ίσως αποδειχτεί πιοκαθοριστική. Πρόκειται για τη σταδιακή επιστροφή στο πολιτικό προσκήνιο µιας λέξης που περικλείει µια ακόµα σηµαντικότερη έννοια.

Αν ήµασταν Αγγλοσάξονες (κάτι που παρακαλώ να µη µου αποδοθεί ότι εύχοµαι), θα µιλούσαµε για την επιστροφή της«f word» – που δεν θα ήταν αυτή στην οποία πάει πρώτα το µυαλό σας, αλλά ο «φεντεραλισµός», η «οµοσπονδιοποίηση».

Εξοβελισµένη όχι µόνο εκτός ατζέντας αλλά και εκτός πραγµατικότητας (τα δύο καθοριστικότερα ίσως χτυπήµατα ήταν η παραµονή της Βρετανίας εκτός ευρώ και η µεγάλη διεύρυνση σε 27 µέλη), η ιδέα και το πολιτικό σχέδιο µιας «οµοσπονδιακής Ευρώπης» αρχίζουν τον τελευταίο καιρό να σπάνε το τσόφλι της επιβεβληµένης σιωπής.

∆εν µπορείνα είναι τυχαίο ότι την εβδοµάδα που µας πέρασε δύο άνθρωποι – και δύο φωνές – µε το βάρος του Φελίπε Γκονζάλες και του Πολ Κρούγκµαν πρόφερανδηµόσια (έστω και µέσα από τις αποµακρυσµένες σελίδες των «New York Times») την απαγορευµένη λέξη, χωρίς, από όσο γνωρίζω, ούτε να αποκηρυχθούν ούτενα επικηρυχθούν.

Ας ξεπεράσουµε το εξαιρετικά κρίσιµο, όχι όµως τόσο γιατις ανάγκες αυτού του κειµένου, ερώτηµα γιατί οι ρηξικέλευθες απόψεις για την Ευρώπη θα πρέπει µονίµως να εκφράζονται είτε από Ευρωπαίους σε αποστρατεία είτε από µη Ευρωπαίους και ας επικεντρωθούµε στα κοινά σηµεία της σκέψης τους.

Και οι δύο, µαζί πιθανότατα µε έναν µεγάλο αριθµό πολιτών που δεν µπορούν να το καθορίσουν µε την ίδια ακρίβεια, διαπιστώνουν ότι µπροστάστη συνεχιζόµενη πίεσητης κρίσης και ταδιδάγµατααπό τον έναν χρόνο «κλασικής θεραπείας» (δηλαδή κωλυσιεργίας), οι αποφασίζοντες βρίσκονται, χονδρικά, µπροστά σε δύο δρόµους: είτε συνέχισης των αποσπασµατικών µέτρων και διακινδύνευσης της εσωτερικήςισορροπίας της ευρωζώνης είτε κινήσεων προςτον ουσιαστικό συντονισµό τηςοικονοµικής πολιτικής, δηλαδήεισχώρησης τηςοµοσπονδιακής λογικής στο πιο κρίσιµο ευρωπαϊκό πεδίο. Να εξηγούµαστε: ∆εν γίνεται και ούτε µπορεί πια να γίνει λόγος για ένα οµοσπονδιακό «κράτος», του τύπου των Ηνωµένων Πολιτειών Αµερικής. Η ΕυρωπαϊκήΕνωση βρίσκεται – γιατί έτσι επέλεξε – ανεπιστρεπτί στονδρόµο της ενότητας σκοπού µέσα από την ετερότητα µορφής,την οποίααπαθανάτισε µε τη λέξη «Συµπολιτεία» οαξέχαστος ∆ηµήτρης Τσάτσος. Και ξεχωριστά κράτη – µέλη και διαφορετικά – και δυστυχώς πολλά και περίπλοκα – επίπεδα αποφάσεων θα συνεχίσουν να υπάρχουν.

Η οµοσπονδιακή λογική µάς προσφέρει, ιδίως σε ώρες δύσκολες, τον αναγκαίο σύνδεσµο µετο στοιχείοτου κοινού σκοπού: αντί να περιµένουµε να πέσουν ένα ένα τα πιόνια στο ντόµινο της κρίσης (παρασύροντας νοµοτελειακά και αυτά που σήµερα εµφανίζονται πιο ισχυρά), αλλάζουµε το παιχνίδι και το κάνουµε σκάκι – µε πρώτο κανόνα να διαφυλάξουµε τηβασίλισσά µας, που δεν είναι το ευρώαλλά ό,τι συµβολίζει η δηµιουργία του.

Οµοσπονδιακήλογική θαπει «ευρωοµόλογο» και άλλα κοινά εργαλεία, πολιτική συζήτηση και αποφάσεις επί των προτεραιοτήτων ολόκληρης της Ενωσης, σπάσιµο των ταµπού του ανύπαρκτου κοινοτικού προϋπολογισµού και τηςαδύνατης ευρωπαϊκής φορολόγησης. Τώρα που ξεκαθαρίζει το δίληµµα, θα µετρηθούνοι ταγοί –µε πρώτο ζητούµενο την αίσθηση ιστορικής ευθύνης.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγµατολόγος,πρώην ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ

ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΉ ΛΟΓΙΚΉ

θα πει «ευρωοµόλογο» και άλλα κοινά εργαλεία, πολιτική συζήτηση και αποφάσεις επί των προτεραιοτήτων ολόκληρης της Ενωσης, σπάσιµο των ταµπού του ανύπαρκτου κοινοτικού προϋπολογισµού και της αδύνατης ευρωπαϊκής φορολόγησης